«Βγήκα στον κόσμο γεμάτος τραύματα»

Ο μονόλογος που σκηνοθετείτε, «Ελευθερία κινήσεων», είναι βασισμένος σε μαρτυρίες μεταναστών που είχαν μια δύσκολη πορεία, αλλά με αίσιο τέλος. Αυτή είναι και η δική σας διαδρομή και θα ήθελα να μου πείτε το σημείο εκκίνησης.

Η καταγωγή μου είναι από Ισπανία και Ρωσία, αλλά γεννήθηκα στο Μεξικό. Εκεί είχε καταφύγει ο παππούς μου για να κρυφτεί. Γι’ αυτό και δεν μιλούσε ρωσικά οπότε δεν έμαθα, δυστυχώς, ούτε εγώ. Στο Μεξικό γεννήθηκα και σπούδασα Ισπανική Φιλολογία και Θέατρο. Επειτα μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω μια περιοδεία, με τη θεατρική ομάδα στην οποία συμμετείχα, πήγα στο Ισραήλ, στην Ισπανία και στην Αγγλία. Οταν επέστρεψαν όλοι στο Μεξικό εγώ έμεινα στο Λονδίνο.

Δεν ήσασταν ευχαριστημένος από τη ζωή σας στο Μεξικό;

Ημουν πολύ καλά σε επαγγελματικό μόνο επίπεδο. Δίδασκα σε δραματική σχολή, έκανα θέατρο, είχα μια ραδιοφωνική εκπομπή. Οι λόγοι που δεν ήθελα να επιστρέψω ήταν προσωπικοί. Δεν μεγάλωσα με τους γονείς μου. Τον πατέρα μου, ο οποίος έχει πεθάνει, τον έχω δει συνολικά τρεις μήνες στη ζωή μου. Τη μητέρα μου τη γνώρισα όταν ήμουν δεκαοκτώ ετών.

Ποιος σας μεγάλωσε;

Εμενα πότε σε μια θεία, πότε στη γιαγιά, πότε σε κάποιες κυρίες, πότε σε κάποιους γείτονες. Οι γονείς μου δεν ήταν ποτέ μαζί και όταν γεννήθηκα ο καθένας συνέχισε τη ζωή του. Τόσο απλά. Σε αυτό τον κύκλο των προσώπων που ανέφερα, θυμάμαι στα τέσσερά μου να με αναλαμβάνει μια κυρία, η οποία αργότερα αναζήτησε τη γιαγιά μου που συνέχισε τη φροντίδα μου. Εχω έντονα την εικόνα από τους δασκάλους να μας ζητούν να έρθουν οι γονείς στο σχολείο κι εγώ δεν ήξερα τι να πω. Είναι πολύ δύσκολο να κατανοήσει ένα παιδί γιατί δεν έχει γονείς, γιατί δεν έχει ένα σπίτι, γιατί μεγαλώνει με ξένους ανθρώπους. Εχω αλλάξει περισσότερα από πέντε σπίτια. Αυτές οι αλλαγές του χώρου μου δημιούργησαν μια εσωτερική αστάθεια διότι δεν ήξερα ποια είναι η βάση μου. Ενιωθα πάντα το βάρος της υποχρέωσης απέναντι στους ανθρώπους που είχαν την ευθύνη μου. Αυτό το κουβαλούσα σε όλη μου τη ζωή.

Με τους γονείς σας δεν είχατε καμία επαφή;

Γνώριζα ότι ο πατέρας μου ζούσε στην Αμερική, ήταν ηθοποιός και σκηνοθέτης. Δεν ήξερα αν μάθαινε για μένα, αν έστελνε χρήματα στους ανθρώπους που με φρόντιζαν. Οταν ερχόταν στο Μεξικό για λίγες μέρες με πήγαιναν να τον δω για λίγο. Σαν ένας μακρινός θείος. Δεν έμενα ποτέ μαζί του. Ημουν 12 ετών όταν έφυγε από τη ζωή – δεν πρόλαβα να του μιλήσω, να τον ρωτήσω για να μάθω αυτά που ήθελα.

Με τη μητέρα σας;

Ζει κάπου στο Μεξικό αλλά δεν υπάρχει επαφή. Οταν με γέννησε ήταν πολύ μικρή και είχε ήδη ζήσει μια δύσκολη ζωή. Μεγάλωσε σχεδόν στον δρόμο, χωρίς να έχει πρόσβαση στη μόρφωση, οπότε ήταν λογικό να μη γνώριζε τι να κάνει μ’ ένα παιδί.

Δείχνετε κατανόηση παρότι είστε πληγωμένος.

Δεν ήμουν πάντα έτσι. Τα συναισθήματα που με διαμόρφωσαν ήταν η υποχρέωση που ένιωθα σε όσους με φιλοξενούσαν και φυσικά η απόρριψη που πηγάζει από το ερώτημα «Γιατί δεν μεγαλώνω με τους γονείς μου; Γιατί δεν είμαι μαζί τους;». Αναζητώντας απαντήσεις αρχίζουν να γεννιούνται και ενοχές. Πολλές φορές σκεφτόμουν μήπως εγώ τους κατέστρεψα τη ζωή. Ξεκίνησα να ζω με πολλά αρνητικά συναισθήματα. Από τη μια με έκαναν δυνατό, με έμαθαν να στηρίζομαι στα πόδια μου, να μην περιμένω τίποτα από κανέναν. Από την άλλη για μεγάλο χρονικό διάστημα καθόρισαν τη ζωή μου και βάρυναν τις σχέσεις που δημιουργούσα ως ενήλικος.

Πότε αποφασίσατε να ζητήσετε βοήθεια για ν’ απαλλαγείτε από τα βαρίδια του παρελθόντος;

Οταν αισθάνθηκα ότι υπήρχαν καταστάσεις και αδιέξοδα στη ζωή μου που δεν μπορούσα να διαχειριστώ. Τότε αναζήτησα βοήθεια και ήρθε η λύτρωση, με πολλή δουλειά, κόπο και συνειδητότητα. Ενιωσα ότι είχε φτάσει ο κόμπος στο χτένι όταν άρχισα να δημιουργώ ερωτικές σχέσεις. Εβγαζα τον κακό μου εαυτό. Ημουν στον κόσμο μου, δεν προσέφερα τίποτα. Χανόμουν, δεν επικοινωνούσα, απομονωνόμουν, δεν είχα υπομονή. Η ζωή μου ήταν φαινομενικά στρωμένη, αλλά μέσα της υπήρχε κενό. Δεν ήμουν έτοιμος να κάνω σχέση, να βγω στον κόσμο και δεν είχα την ικανότητα να καλλιεργήσω σχέσεις, ούτε φιλικές, ούτε ερωτικές. Αισθανόμουν δυσφορία και κυριαρχούσε μέσα μου το ανικανοποίητο. Αυτό ήταν απόρροια του τρόπου που μεγάλωσα: χωρίς σταθερότητα, χωρίς μια βάση και βέβαια με κακοποίηση.

Ποιος σας κακοποιούσε;

Υπέστην λεκτική βία και πολύ ξύλο κυρίως από μια θεία μου που κάποια στιγμή είχε αναλάβει τη φροντίδα μου. Ηταν πολύ σκληρή και αυστηρή μαζί μου. Δεν μπορούσα να μιλήσω ή να διαφωνήσω με κάτι που έλεγε. Για παράδειγμα αν έλεγα κάτι αυθόρμητα – όπως πολλές φορές κάνουν τα παιδιά –, αυτό ήταν αιτία για να φάω ξύλο. Ηταν και αυτό ένα πολύ δύσκολο κομμάτι το οποίο έπρεπε να δουλέψω στην ψυχοθεραπεία μου. Βγήκα στον κόσμο γεμάτος τραύματα.

Ψυχοθεραπεία πότε ξεκινήσατε;

Οταν ήμουν ακόμη στο Μεξικό. Είχα τη δυνατότητα διότι εργαζόμουν πολύ. Αυτό που μ’ έσωσε όμως θα έλεγα ότι ήταν το μυαλό μου. Αγαπούσα τη μάθηση, ήμουν καλός μαθητής και μπόρεσα να αποκτήσω πνευματικά εφόδια που με βοήθησαν στην επαγγελματική μου αποκατάσταση.

Οι σχέσεις σας με τους συγγενείς σας αποκαταστάθηκαν;

Οταν είσαι έτοιμος επιστρέφεις, συνειδητά, στα τραύματα, στους ανθρώπους που σε πλήγωσαν. Σε εκείνους που δεν σε κατανόησαν και δεν κατανόησες κι εσύ τη συμπεριφορά τους. Είναι μέρος της διαδικασίας για να έρθει η λύτρωση, αλλιώς δεν μπορείς να προχωρήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι ξεχνάς. Ομως κατανοείς γιατί συμπεριφέρθηκαν έτσι. Για παράδειγμα η θεία, η οποία ήταν αυστηρή και βίαιη μαζί μου, όταν μίλησα μαζί της μου εξήγησε ότι ήταν τρομαγμένη. Μεγάλωνε ένα ξένο παιδί – εμένα – και φοβόταν να μην πάθω κάτι γιατί θα της ζητούσαν ευθύνες. Επίσης είχε την ανησυχία πού θα κατέληγα εγώ, αν δεν είχα όρια και πλαίσιο συγκεκριμένο για να μεγαλώσω.

Τη μητέρα σας τη συναντήσατε;

Η δεύτερη φορά που την είδα στη ζωή μου – η πρώτη ήταν στα πέντε μου χρόνια – ήταν στα 18 μου όταν με αναζήτησε εκείνη για να τη στηρίξω οικονομικά. Τότε βρήκα την ευκαιρία και της μίλησα πριν τέσσερα χρόνια όταν πήγα στο Μεξικό. Μου ζήτησε συγγνώμη αλλά δεν την αισθάνομαι μητέρα. Κατάφερα όμως να ελευθερωθώ. Τώρα νιώθω τυχερός που είχα αυτές τις εμπειρίες. Αυτές με οδήγησαν εδώ που είμαι σήμερα και φυσικά στο θέατρο.

Σας βοήθησε και η τέχνη σας ν’ αντιμετωπίσετε τις πληγές του παρελθόντος σας;

Απολύτως, διότι το θέατρο είναι μια διαδικασία αυτογνωσίας. Δεν μπορείς να λέγεσαι ηθοποιός χωρίς να γνωρίζεις τον εαυτό σου. Εχεις την ευθύνη όταν ανεβαίνεις στο σανίδι για να δείξεις πώς είναι η ζωή. Ο καθένας έχει μια ιστορία που από τύχη ή ατυχία ζει κάποιες καταστάσεις. Ηταν λοιπόν μια θεραπεία το θέατρο και μου έδωσε την αυτοπεποίθηση να προχωρήσω. Κυρίως όμως με προέτρεψε – μέσα από τη διαδικασία που ανέφερα – ν’ αναζητήσω βοήθεια.

Και βέβαια, επειδή το Μεξικό ήταν δυσβάσταχτο για εσάς, σας έδωσε την εναλλακτική ν’ αναζητήσετε μια άλλη ζωή μακριά από εκεί.

Ακριβώς. Ηταν σωτήριο πραγματικά που ήρθε η πρόταση της περιοδείας με τον θίασο για τη Μέση Ανατολή και έπειτα στην Ευρώπη. Οταν έφτασα στο Λονδίνο, πριν 26 χρόνια, αποφάσισα ότι θα μείνω εκεί. Ηξερα ότι δεν θα ήταν εύκολο. Τις πρώτες μέρες κοιμόμουν σε πάρκα. Επειτα σε έναν ξενώνα. Αναζητούσα δουλειά και με τις μοναδικές λέξεις στα αγγλικά που γνώριζα «Ι want work». Αρχισα να εργάζομαι και να βάζω τη ζωή μου σε μια σειρά.

Την Ελλάδα γιατί την επιλέξατε;

Ηρθα γιατί ακολούθησα την κοπέλα με την οποία ήμασταν μαζί τότε. Εζησα κάποια χρόνια στην Κομοτηνή, έμαθα τη γλώσσα, εργάστηκα σε μια εφημερίδα ως φωτορεπόρτερ και ξεκίνησε ένα νέο κεφάλαιο. Επειτα εγκαταστάθηκα στην Αθήνα που έγινε η βάση μου. Υπάρχουν στοιχεία στην κουλτούρα που μου θυμίζουν πολύ την πατρίδα μου αλλά χωρίς τις γκρίζες εικόνες από το παρελθόν μου.