Η «μυθολογία» του Σταύρου Ξαρχάκου στον Λυκαβηττό

Γιατί συγκίνησαν οι μουσικές και τα τραγούδια που «άνοιξαν» το Θέατρο Λυκαβηττού ύστερα από 10 τόσα χρόνια, την περασμένη Παρασκευή; Χώρια από το συναισθηματικό φορτίο που κουβαλά το ίδιο το τοπόσημο, ήταν τραγούδια με καταγωγή σε μια «μυθολογία». Την τελευταία ίσως μαζί με τον Κανόνα που επέβαλαν πρώτοι ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις σε ένα καθόλου νοσταλγικό παρελθόν. Ηταν ακούσματα από τη μυθολογία των ελληνικών high sixties, με τραγούδια που πρόλαβαν να γίνουν κλασικά μετά την πρώτη κυκλοφορία τους. «Ονειρο δεμένο», «Να με θυμάσαι», αναπόφευκτα το «Σαββατόβραδο στην Καισαριανή»: σαν λήμματα σε ένα συναισθηματικό αρχείο που δεν παλιώνει.

Ο μουσικός κόσμος του Σταύρου Ξαρχάκου, με τον οποίο ο Δήμος Αθηναίων επανασύστησε τον Λυκαβηττό στους πολίτες, είναι ένας κόσμος όπου τα πάθη των καθημερινών ανθρώπων (σε μουράγια, στέκια, πολιτείες και χωριά, κουπαστές και ακρογιαλιές) τραγουδιούνται με την καλύτερη δυνατή ενορχήστρωση και σχεδόν λόγιες αναφορές. Ο Ξαρχάκος κουβαλάει τη μουσική παράδοση χωρίς να τη διαφημίζει καταφέρνοντας να ενώσει σε μια σύνθεση τις μεμονωμένες επιθυμίες και προσδοκίες των ακροατών. Σαν να παίρνει το καλύτερο μάθημα από τις δύο μεγάλες πηγές του λεγόμενου «έντεχνου» και να το πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω (στο «Νυν και αεί» εντοπίζονται ακόμη ορισμένοι απόηχοι από τον Χατζιδάκι). Στη συναυλία της περασμένης Παρασκευής, άλλωστε, δεν έγινε καμία ιδιαίτερη προσπάθεια να «πάρει μαζί» του το κοινό ή να υποδείξει το πάνδημο σιγόντο. Αβίαστα οι κερκίδες συνόδευαν σχεδόν σε όλα τα τραγούδια την Ελευθερία Αρβανιτάκη και την Ηρώ Σαΐα, τον Μανώλη Μητσιά και τον Ζαχαρία Καρούνη. Ο ίδιος ο συνθέτης, όπως το συνηθίζει στις ζωντανές εμφανίσεις, «πείραξε» τις ενορχηστρώσεις αρκετών τραγουδιών του ακριβώς για να αναδείξει τις δυνατότητες που τα ίδια μεταφέρουν στο γενετικό υλικό τους: το «Ενα πρωινό» έγινε ηλεκτρικό, το «Για χατίρι σου» απέκτησε κάτι από τη διάθεση των εφηβικών πάρτι.

Η συναυλία υπενθύμισε το υλικό από το οποίο ήταν φτιαγμένος ο μύθος της Μουσικής Ανοιξης. Εν μέσω πολιτικής και κοινωνικής ρευστότητας, ενώ η Ελλάδα πάσχιζε να τοποθετήσει τον εαυτό της στον χάρτη των διαχωριστικών γραμμών, τα τραγούδια έμοιαζαν να θριαμβεύουν και να ενώνουν. Και ο Ξαρχάκος ήταν εκεί – αποδεικνύει ότι είναι εδώ – για να καρφώσει σαν πρόκες τα λόγια των Νίκου Γκάτσου, Λευτέρη Παπαδόπουλου, Βαγγέλη Γκούφα, Κώστα Κινδύνη κ.ά. στις μουσικές του. Ετσι που η εσωτερική φόδρα των στίχων να γίνεται αξεδιάλυτη από την επένδυση. Αυτό επιβράβευσαν οι θεατές καλώντας την ορχήστρα, τους ερμηνευτές και τον συνθέτη σε απανωτά μπιζαρίσματα (εκεί ανήκαν η «Απονη ζωή» και η «Φτωχολογιά», καθώς και το «Ητανε μια φορά») πριν καταλήξουν όλοι στην «Υπομονή» – επίσης σήμα κατατεθέν για το κλείσιμο των συναυλιών του Στ. Ξαρχάκου.

Το «νέο» θέατρο

Στα θετικά της διοργάνωσης η έγκαιρη καθοδήγηση των θεατών για να βρουν τις θέσεις τους στην πλατεία και τις κερκίδες, οι δύο γιγαντοοθόνες αριστερά και δεξιά της σκηνής, καθώς και η ομάδα του Ερυθρού Σταυρού (σε μία από τις περιπτώσεις, όπου ήμασταν αυτόπτες μάρτυρες, έφτασε στο περιστατικό μέσα σε ένα λεπτό για να παράσχει τις πρώτες βοήθειες). Κατά τ’ άλλα, η αλλαγή είναι εμφανής στο ανακατασκευασμένο θέατρο, το οποίο είχε κλείσει οριστικά το 2013. Τα 3.850 πλαστικά καθίσματα αντικαταστάθηκαν με ξύλινους πάγκους 3.950 θέσεων, ενώ η νέα μεταλλική κατασκευή αντικατέστησε τα φθαρμένα από τον χρόνο τμήματα, ανακαινίζοντας τον διάφανο σκελετό του κοίλου, με τα υποστυλώματα να ενισχύονται εσωτερικά.