«Ο Αλκης ήταν και παραμένει η φωνή της συνείδησής μου»

Τις νύχτες που δολοφονούνται παιδιά τις θυμόμαστε όλοι. Τη νύχτα που δολοφονήθηκε ο Αλέξανδρος, τη νύχτα που δολοφονήθηκε ο Παύλος, τη νύχτα που δολοφόνησαν τον Αλκη και, στις αρχές Αυγούστου, τον Μιχάλη στη Νέα Φιλαδέλφεια, όλοι θυμόμαστε πού ήμασταν και τι κάναμε την ώρα που η τραγική είδηση διαπέρασε σαν σφαίρα τις καρδιές μας, τυλίγοντάς μας με το δριμύ ψύχος της απώλειας, του τυφλού μίσους και της αδικίας. Και ο πατέρας του Αλκη θυμάται πού ήταν και τι έκανε όταν πληροφορήθηκε τα κακά μαντάτα – αυτά που κάθε γονιός απεύχεται να του χτυπήσουν την πόρτα –, όμως δεν θέλει να συζητά γι’ αυτό. Δεκαεννέα μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση εναντίον τού γιου του, τα ξημερώματα της 1ης Φλεβάρη 2022, το τραύμα στην καρδιά του παραμένει ανοιχτό. Στον καφέ που ήπιαμε ένα μεσημέρι στο σαλόνι του διαμερίσματος της οικογένειας Καμπανού στη Βέροια – ένα 24ωρο προτού γίνουμε όλοι μάρτυρες της κακοκαιρίας του αιώνα που βύθισε στη λάσπη το βιος των Θεσσαλών –, η κουβέντα μας ξεκίνησε από την επιθυμία του 59χρονου Αριστείδη Καμπανού να προσφέρει στα κοινά θέτοντας υποψηφιότητα ως περιφερειακός σύμβουλος με τον συνδυασμό Αλληλεγγύη του Απόστολου Τζιτζικώστα, που διεκδικεί την επανεκλογή του στο τιμόνι της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Η κουβέντα μας θα είχε αντίστροφη πορεία χρονικά, ξεκινώντας από το παρόν και τα σχέδιά του για το μέλλον, για να φτάσει με βήματα μαλακά και προσεκτικά προς το πρόσφατο, συναισθηματικά δύσβατο παρελθόν.

«Εγώ το πρότεινα στον κ. Τζιτζικώστα γιατί ενστερνίστηκα τις απόψεις του για το θέμα της οπαδικής βίας, στις οποίες συμπλέουμε. Συνήθως όλοι οι λογικοί άνθρωποι συμπλέουν εναντίον φαινομένων οπαδικής βίας. Η οπαδική βία είναι ένα φαινόμενο που δεν οδηγεί πουθενά. Ηθελα να δυναμώσω τη φωνή μου, μέσα από αυτόν τον συνδυασμό που έχει σύνθημα “Αλληλεγγύη, σεβασμός, εμπιστοσύνη”, μήπως καταφέρουμε να σταματήσουμε αυτό που ονομάζουμε στη χώρα μας “οπαδική βία”. Εγώ ήμουν διοικητής στη Σχολή Μηχανικού στο Λουτράκι. Το 2020 αποστρατεύθηκα, γύρισα εδώ στη Βέροια και αφιερώθηκα στην οικογένεια. Τώρα θεώρησα ότι από το να κάνω μια εύκολη κριτική πολυθρόνας σε κάποιους που νομίζουμε ότι δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους, θα ήταν καλύτερο να συμμετέχω στα κοινά, ώστε να δέχομαι εγώ την κριτική, αν δεν κάνω σωστά τη δουλειά μου. Οραμά μου είναι η Κεντρική Μακεδονία να γίνει φάρος πολιτισμού. Να επιστρέψει ο πολιτισμός στον τόπο από τον οποίο κατάγεται», λέει και εξηγεί: «Ο πολιτισμός, για μένα, είναι το παράγωγο τεσσάρων συνιστωσών: της δημοκρατίας, των γραμμάτων, των τεχνών και του αθλητισμού. Ο αθλητισμός προάγει τον πολιτισμό. Πρέπει να το καταλάβουμε αυτό ως Ελληνες γιατί και οι τέσσερις έννοιες εδώ στην Ελλάδα γεννήθηκαν, από την Ελλάδα μεταδόθηκαν σε όλο τον κόσμο και εμείς οι ίδιοι, τελικά, δεν τις σεβόμαστε».

Για λίγο κάνουμε μια νοητή βόλτα στη «μυθολογία» της οικογένειας Καμπανού για να μου συστήσει τον πατέρα του, τον παππού Αλκιβιάδη, που ήταν αστυνομικός, έναν άνθρωπο «αυστηρών αρχών», όπως τον περιγράφει ο Αριστείδης Καμπανός, με έντονο το θρησκευτικό αίσθημα. Επειτα, μια στάση στις 10 Νοεμβρίου 1964, τη μέρα γέννησης του ίδιου στη Θεσσαλονίκη, ακόμα μία στο 1993, τότε που παντρεύτηκε τη σύντροφό του Μελίνα, με καταγωγή από τη Βέροια, και δύο τελευταίες στα έτη 2001 και 2003, όταν γεννήθηκαν η κόρη τους και ο γιος τους Αλκης, αντίστοιχα. «Εσείς πηγαίνατε στο γήπεδο νεαρός;», τον ρωτάω. «Εγώ αγαπώ γενικά τον αθλητισμό. Δεν ήμουν όμως από τους φιλάθλους που ακολουθούν μια ομάδα από την αρχή μέχρι το τέλος. Είμαι φίλαθλος του Αρη, το μετέδωσα και στον Αλκη, αλλά χωρίς να πούμε ότι ακολουθούσαμε από κοντά. Υπήρχε μια αγάπη για την ομάδα, αλλά χαλαρά. Και ο πατέρας μου ήταν στον Αρη, και εγώ, και ο γιος μου, και τα αδέρφια μου, όλοι είναι Αρης». Με τον Αλκη θυμάται να έχουν πάει μαζί στο γήπεδο ελάχιστες φορές. «Δύο – τρεις φορές πήγαμε όταν ήταν μικρός. Ο πρώτος αγώνας, αν δεν κάνω λάθος, ήταν Αρης – Λάρισα. Ηταν βράδυ, με τα φώτα και την όμορφη ατμόσφαιρα μέσα στο γήπεδο, και του άρεσε. Ισως τον επηρέασε κι αυτό στο να γίνει Αρης. Οταν είναι ωραίο το κλίμα, με συνθήματα καλού είδους, είναι υγιής έκφραση του φίλαθλου κόσμου απέναντι στις ομάδες. Αυτές είναι οι ωραίες στιγμές που σου μένουν από έναν αγώνα. Και αυτό πρέπει να καταλάβουν ορισμένοι, ότι ο αθλητισμός είναι ένα όμορφο γεγονός στο οποίο πρέπει να συμμετέχουμε με όμορφες εκδηλώσεις».

Τα τραγικά γεγονότα της 7ης Αυγούστου ο ίδιος τα πληροφορήθηκε έπειτα από μερικές ώρες. «Εδώ στο σπίτι το έμαθα. Τον τελευταίο καιρό δεν παρακολουθώ ειδήσεις, μου το μετέφερε η σύζυγος, νομίζω πρωινές ώρες ήταν. Στενοχωρήθηκα. Ολο αυτό το διάστημα φώναζα με όση δύναμη ψυχής είχα για να αποτελέσει ο Αλκης το τελευταίο θύμα. Δυστυχώς δεν επαληθεύτηκα και είχαμε ακόμα ένα θύμα, τον Μιχάλη. Οταν γίνεται ένας τέτοιος φόνος, ρίχνουμε το φταίξιμο στην πολιτεία γενικά, αλλά λίγο – πολύ φταίμε όλοι. Ενα γνωμικό λέει ότι “όταν γίνεται μια δολοφονία, η κοινωνία την προετοιμάζει και ο δολοφόνος την εκτελεί”. Δεν ήμασταν ακόμη έτοιμοι να σβήσουμε τέτοια φαινόμενα από την κοινωνία μας. Με τους γονείς του Μιχάλη έχουμε μιλήσει δυο – τρεις φορές. Δώσαμε συλλυπητήρια στην οικογένεια. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα λόγια είναι φτωχά. Ο,τι και να πεις, ο πόνος της μητέρας είναι μεγάλος. Τους συμπονούμε γιατί περάσαμε κι εμείς τα ίδια», αναφέρει με τις λέξεις να βγαίνουν κομματιαστά, με δυσκολία. «Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις», προσθέτει. «Εκανα διάφορες προτάσεις για να σταματήσει η οπαδική βία, οι οποίες κινούνται σε δύο επίπεδα. Το ένα αφορά την πρόληψη και το άλλο την αποτροπή. Στην πρόληψη, πρέπει να αφιερωθεί η πολιτεία στο να μεγαλώσει μια καινούργια γενιά που θα είναι βασισμένη σε πρότυπα ηθικά, στην ηθική διαπαιδαγώγηση. Και το δεύτερο αφορά την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη. Θα πρέπει, όταν συμβαίνουν παραβατικές συμπεριφορές, απευθείας οι δράστες να συλλαμβάνονται, να οδηγούνται στη Δικαιοσύνη και να τιμωρούνται με τις ποινές που αρμόζουν για τα εγκλήματα που έχουν διαπράξει».

«Με φωνές και κραυγές
δεν βγαίνει τίποτα»

Το τελευταίο επεισόδιο στην υπόθεση της βίαιης δολοφονίας του Αλκη Καμπανού γράφτηκε στις 6 Ιουλίου, όταν το δικαστήριο ανακοίνωσε πως οι 12 κατηγορούμενοι οπαδοί του ΠΑΟΚ κρίνονται ένοχοι «για ανθρωποκτονία ή συνέργεια σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο», σε αντίθεση με το αρχικό κατηγορητήριο που έκανε λόγο για ανθρωποκτονία με δόλο. «Πώς δεχθήκατε την απόφαση του δικαστηρίου;», τον ρωτάω. «Δεν τη δεχθήκαμε για τον λόγο του “ενδεχόμενου” δόλου. Ο δόλος υπήρχε στην όλη ενέργεια που έκαναν οι δολοφόνοι του Αλκη. Είναι μια προβλεπόμενη διαδικασία μέσα από τα δικαστήρια, θα υπάρξει συνέχεια και στο Εφετείο», εξηγεί και αναρωτιέμαι φωναχτά πόσο δύσκολο μπορεί να είναι για έναν γονιό να έχει απέναντί του, σε μια αίθουσα δικαστηρίου, τους κατηγορουμένους για τη δολοφονία του παιδιού του και να καταφέρνει να κρατά την ψυχραιμία του. «Ηταν πάρα πολύ δύσκολη εμπειρία. Και όντως, αυτό που λέτε, το να κρατάμε την ψυχραιμία μας, το να τηρούμε μια στάση αξιοπρέπειας, όχι μόνο απέναντι στο δικαστήριο αλλά και απέναντι στους δολοφόνους του Αλκη, παρά το ότι ήταν δολοφόνοι, το κάναμε γιατί έτσι είναι ο πολιτισμός μας. Δεν χρειάζεται να αρχίσουμε να φωνάζουμε απ’ έξω ή μέσα στο δικαστήριο. Με φωνές και με κραυγές δεν βγαίνει τίποτα. Το δικαστήριο ξέρει τη δουλειά του, θα δει ποιοι είναι οι πραγματικοί ένοχοι και θα τους τιμωρήσει με τις ποινές που προβλέπονται. Το ότι υπήρξαν στιγμές, εσωτερικά μέσα μου, που ένιωθα οργισμένος, ναι, το λέω, υπήρξαν. Αλλά προσπαθούσα να καταπνίξω τα συναισθήματά μου ώστε να μπορέσει και το δικαστήριο να κάνει σωστά τη δουλειά του», λέει και συνεχίζει να περιγράφει με εμφανή δυσκολία την επίπονη, πλην αναγκαία, διαδικασία του δικαστηρίου.

«Υπήρχαν στιγμές πολύ δύσκολες, ιδίως όταν ο ιατροδικαστής έκανε την αναπαράσταση για τη δολοφονία του Αλκη και είπε να βγούμε από την αίθουσα. Και βγήκαμε γιατί δεν ήθελα να παρακολουθήσω λεπτομέρειες. Οπως και ο χρόνος που περιμέναμε για να ακουστεί η απόφαση, ήταν όντως δύσκολες στιγμές», παραδέχεται. «Υπήρχαν στιγμές που εγώ ένιωθα πεσμένος και θυμωμένος και η Μελίνα ήταν σε καλύτερη κατάσταση και μου έδινε στήριγμα. Τις περισσότερες φορές, η Μελίνα μού έδινε στήριγμα. Προς το τέλος του δικαστηρίου που άρχισα, λιγάκι, να νιώθω πιο σταθερός, άντεχα περισσότερο κι έγινα εγώ το στήριγμά της», αναφέρει ρίχνοντας ένα βλέμμα στη σύζυγό του που καθόταν, διακριτικά, μερικά μέτρα μακριά μας. «Υπήρξε κάποιος ακόμα που σας στάθηκε αυτό το διάστημα;», τον ρωτάω. «Η αγάπη του κόσμου», λέει χωρίς δεύτερη σκέψη. «Στο δικαστήριο ήταν πολύς κόσμος που όντως μας έδινε δύναμη. Και, πραγματικά το λέω, τους ευχαριστώ όλους όσοι μας συμπαραστάθηκαν. Ολοι έπαιξαν τον ρόλο τους».

Κλείνοντας και το κεφάλαιο του δικαστικού αγώνα, του ζητώ να θυμηθεί τα όνειρα του παιδιού του, όπως θα μπορούσε να του τα είχε εκμυστηρευθεί, προτού κοπεί τόσο παράλογα και βίαια το νήμα της ζωής του στα 19 του χρόνια. «Ηταν ένα παιδί που ζούσε το τώρα. Δεν έκανε μακρύ προγραμματισμό για το αν θα γίνει κάτι. Κάθε φορά έβαζε έναν κοντινό στόχο. Ηταν ένα παιδί που δεν φανταζόταν να γίνει κάποιος ιδιαίτερα. Ούτε μπορώ να πω ότι ήταν παθιασμένος με κάτι. Αγαπούσε γενικά τον αθλητισμό, αλλά όλα αυτά μέχρι το σημείο της αγάπης και της συμμετοχής», περιγράφει. «Οταν σκέφτεστε τον Αλκη σήμερα, πώς έρχεται στο μυαλό σας;», τον ρωτάω προσεκτικά, όπως θα βημάτιζε κανείς σε ναρκοπέδιο. «Τον Αλκη τον ζω πλέον κάθε μέρα», απαντά. «Γιατί αυτό το κομμάτι μου που ανήκε στον Αλκη ξαναγύρισε σε μένα, έστω και πνευματικά. Για μένα ο Αλκης ήταν και παραμένει η φωνή της συνείδησής μου. Ηταν ένα παιδί άδολο, ταπεινό, αγαθό. Και αυτά τα συναισθήματα, πλέον, τα ζω κάθε μέρα».

«Το μίσος αντιμετωπίζεται με αγάπη»

Προτού δώσουμε τα χέρια για «καλή επιτυχία» στις επικείμενες εκλογές και για «καλή αντάμωση», του ζητώ να απευθύνει δύο μηνύματα: ένα προς τα παιδιά που τυλίγουν κάθε βδομάδα τον λαιμό τους με το κασκόλ της αγαπημένης τους ομάδας για να πάνε στο γήπεδο και ένα δεύτερο προς την πολιτεία, όσον αφορά την ενδεδειγμένη διαχείριση των στρατών των νεαρών χούλιγκαν. «Για τα παιδιά», λέει, «όχι φανατισμός. Να αγαπάνε την ομάδα τους. Γιατί είναι αντιφατικό να λες “αγαπάω την ομάδα μου και μισώ τους άλλους που αγαπάνε μια άλλη ομάδα”. Να αγαπάνε την ομάδα τους και να αποδέχονται τη διαφορετική άποψη. Κι επειδή το ποδόσφαιρο είναι λαοφιλές άθλημα και δέχεται πληθώρα κόσμου, μέσα σε αυτόν τον κόσμο βρίσκουν στέγη δυστυχώς και ομάδες περιθωριακές με απόψεις ακραίες. Υπάρχει μία ρήση που λέει ότι “το σκοτάδι δεν αντιμετωπίζεται με σκοτάδι αλλά με φως”. Ετσι και το μίσος δεν αντιμετωπίζεται με μίσος αλλά με αγάπη. Τι θέλω να πω; Και αυτά τα παιδιά που έχουν οδηγηθεί σε τέτοιες ακραίες απόψεις και καταστάσεις πρέπει να βρούμε τρόπο να τα αγκαλιάσουμε κα να τους πούμε ότι κάνουν λάθος. Πρέπει να τα καθοδηγήσουμε γιατί θα τα χάσουμε και αυτά. Πρέπει η πολιτεία να τα αγκαλιάσει και όχι να τα οδηγεί κατευθείαν στην τιμωρία. Σίγουρα θα πρέπει να υπάρχει και τιμωρία. Δεν θα μπορέσουμε να τους μεταστρέψουμε όλους. Αλλά όσοι δεν μπορούν να μεταστραφούν, ας φοβούνται, τουλάχιστον, τις αυστηρές ποινές της Δικαιοσύνης».