Πέντε εγκληματικά λάθη που ζητούν ενόχους

Το τελευταίο αντίο στον 36χρονο Αντώνη Κ. θα πουν σήμερα στις 12 το μεσημέρι συγγενείς και φίλοι στον ιερό ναό Ευαγγελίστριας του Αγίου Νικολάου. Την ίδια στιγμή, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι έρευνες του Λιμενικού Σώματος και των δικαστικών αρχών για τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες το βράδυ της Τρίτης μέλη του πληρώματος του επιβατηγού-οχηματαγωγού «Blue Horizon», που ανήκει στον όμιλο Attica Group, έσπρωξαν τον 36χρονο από τον καταπέλτη τη στιγμή που το πλοίο βρισκόταν σε διαδικασία απόπλου, με αποτέλεσμα να βρεθεί στη θάλασσα και να χάσει τη ζωή του.

Στο «μικροσκόπιο» έχουν μπει βίντεο επιβατών που κατέγραψαν τις δραματικές τελευταίες στιγμές του Αντώνη αλλά και οι επικοινωνίες μεταξύ των μελών του πληρώματος. Τα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι κατηγορούμενοι, οι οποίοι την Τετάρτη ζήτησαν και έλαβαν προθεσμία για να ετοιμάσουν τις απολογίες τους, είναι πολλά. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο διεθνής πραγματογνώμονας και ναύαρχος ε.α. του Λιμενικού Σώματος Νίκος Σπανός και ο υποναύαρχος ε.α. του Λιμενικού Σώματος και πρώην λιμενάρχης Πειραιά Ανδρέας Θεοφίλου αποκωδικοποιούν τις ενέργειες των τεσσάρων μελών του πληρώματος, τα μοιραία για τον 36χρονο Αντώνη δευτερόλεπτα, φωτίζοντας τα εγκληματικά λάθη τους.

Τι θα έπρεπε να κάνει ο κυβερνήτης κατά τη διαδικασία απόπλου;

Νίκος Σπανός: Ο πλοίαρχος είναι στη γέφυρα σε ετοιμότητα για την αναχώρηση του πλοίου, ενώ θεωρητικά κοιτάζει και την εικόνα που λαμβάνει από τις κάμερες του καταπέλτη, μιλάει πάντα με τον ύπαρχο που είναι στο σημείο, με βοηθό-λοστρόμο, με τον υποπλοίαρχο και με τους ναύτες για να λύσουν τους κάβους – ρωτάει εάν είμαστε έτοιμοι για αναχώρηση. Μετά την καταφατική απάντηση, λέει «πάρτε καταπέλτη επάνω και σφραγίστε». Στη συνέχεια κλείνουν τον καταπέλτη και τον σφραγίζουν, το βλέπει από τις κάμερες, ενημερώνεται παράλληλα και από τον ύπαρχο για τη διαδικασία και μετά ζητά να λύσουν κάβους για να αναχωρήσει το πλοίο.

Ανδρέας Θεοφίλου: Πάνω από κάθε πρωτόκολλο θεσμικό, νομικό, τεχνικό, διακρίνεται μια εμμονή και μια θηριωδία των δύο ναυτικών στο πρόσωπο του άτυχου νέου, σύμφωνα με τα οπτικά ντοκουμέντα. Δεν πρόκειται περί λάθους αλλά περί πρόθεσης απέναντι σε αυτόν τον άτυχο νέο.

Τι θα έπρεπε να κάνει ο ύπαρχος κατά τη διαδικασία απόπλου;

Νίκος Σπανός: Ο ύπαρχος οφείλει να ενημερώνει συνέχεια τη γέφυρα για κάθε κίνηση καθώς είναι «κάτω» από τον πλοίαρχο και έχει το γενικό πρόσταγμα στο πλοίο. Από τη στιγμή που μπήκε ο άνθρωπος μέσα στο πλοίο, οφείλει να τον οδηγήσει στο εσωτερικό, να τον απομακρύνει από τον καταπέλτη και να τον κρατήσει σε άλλο χώρο. Εάν υπάρχει η οποιαδήποτε διαφορά μαζί του, οφείλει να ενημερώσει τον πλοίαρχο και εν συνεχεία τις λιμενικές αρχές.

Στην περίπτωση του «Blue Horizon», αντί να τον πάρουν μέσα και να τον οδηγήσουν στο σαλόνι, διαπληκτίστηκαν μαζί του, τον έσπρωξαν προς τον προβλήτα και ταυτόχρονα ενεργοποιήθηκαν οι μηχανές του πλοίου, θεωρώντας προφανώς ότι θα παραμείνει στη στεριά. Ωστόσο, εκείνος ανέβηκε ξανά στον καταπέλτη ο οποίος τη στιγμή εκείνη είχε ξεκινήσει να απομακρύνεται από τον προβλήτα και δεν ήταν σταθερός. Μετά τη νέα ώθηση ακολούθησε η πτώση στη θάλασσα. Μια απαράδεκτη και απάνθρωπη πράξη.

Ανδρέας Θεοφίλου: Οσον αφορά στον καταπέλτη, η διάταξη λέει ότι με τον απόπλου του πλοίου, δηλαδή με την κίνηση στο νερό, οι καταπέλτες πρέπει να είναι ασφαλισμένοι. Ωστόσο, μερικές φορές αυτό δεν γίνεται. Ο αξιωματικός γέφυρας δεν θα έπρεπε να σηκώσει τον καταπέλτη βλέποντας την ένταση που επικρατούσε πάνω σε αυτόν.

«Ανθρωπος στη θάλασσα!». Ποιες ενέργειες ακολουθούν;

Νίκος Σπανός: Από τη στιγμή που είδαν τον άνθρωπο να πέφτει στη θάλασσα – αν δεν τον είχε δει ο πλοίαρχος με τις κάμερες – ο ύπαρχος και ο υποπλοίαρχος επικοινωνούν μέσω ασυρμάτου με τη γέφυρα και δίνουν αμέσως εντολή: «Κάντε κράτει τις μηχανές! Ανθρωπος στη θάλασσα!». Με το «άνθρωπος στη θάλασσα» ενεργοποιείται ένας μηχανισμός. Τρέχουν και του πετούν κυκλικά σωσίβια, είτε από τη γέφυρα είτε από άλλο σημείο. Ταυτόχρονα κατεβάζουν στη θάλασσα οποιοδήποτε σωστικό μέσο και παράλληλα ενημερώνουν τις Αρχές. Εφόσον, θα είχαν σταματήσει άμεσα οι μηχανές θα είχε περιοριστεί σημαντικά και ο έντονος κυματισμός από τις προπέλες. Ο κυματισμός, άλλωστε, πιθανότατα λειτούργησε αποτρεπτικά και για όσους βρίσκονταν στη στεριά και ήθελαν να βουτήξουν για να σώσουν τον 36χρονο.

Ανδρέας Θεοφίλου: Μετά την πτώση ξεκινάει σωρεία λαθών από τον αξιωματικό καταστρώματος και τη γέφυρα του πλοίου, δεδομένου ότι είχαν και οπτική και ηχητική απόδειξη. Η ηχητική ήταν από την ενημέρωση του αξιωματικού προς τη γέφυρα και η οπτική από την κάμερα του πρυμναίου τμήματος προς τη γέφυρα. Δεν ελήφθησαν καθόλου υπόψη οι αυστηρές διατάξεις του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου περί διαδικασιών για την περίπτωση ανθρώπου στη θάλασσα. Αγνοήθηκαν παντελώς οι διατάξεις. Είναι το πρώτο σοβαρό σφάλμα, μια εγκληματική αμέλεια.

Ποιοι φέρουν ευθύνη για τις παραβιάσεις των κανονισμών;

Ανδρέας Θεοφίλου: Ο πλοίαρχος και ο αξιωματικός καταστρώματος είναι υπεύθυνοι γιατί δεν προέβησαν στα ενδεδειγμένα μέτρα, όπως η κράτηση των μηχανών άμεσα και έναρξη διαδικασιών διάσωσης ανθρώπου στη θάλασσα, όπως προβλέπεται από τον κώδικα ασφαλούς διαχείρισης ISM του πλοίου για διάσωση, και άμεση ενεργοποίηση των σωστικών μέσων.

Ποιες είναι οι ευθύνες των -απόντων- στελεχών του Λιμενικού Σώματος;

Νίκος Σπανός: Αν ήταν στον προβλήτα, όπως προβλέπεται, λιμενικός θα είχε επιληφθεί άμεσα ο ίδιος και μια από τις ενέργειές του έπρεπε να είναι η διασφάλιση του κλειστού καταπέλτη πριν αναχωρήσει το πλοίο.

Ανδρέας Θεοφίλου: Και μετά το συμβάν υπήρξε έλλειμμα στην άμεση και έγκαιρη ειδοποίηση της λιμενικής αρχής προκειμένου να σπεύσει στο πεδίο. Δεν υπάρχει περίπτωση σε κατάπλου και απόπλου πλοίου να μην υπάρχει συγκεκριμένο κλιμάκιο λιμενικών οργάνων, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες των κλιμακίων αναρτώνται είτε σε ημερήσια είτε σε εβδομαδιαία βάση, με ώρες και ονοματεπώνυμα. Γιατί δεν ήταν επί του καταπέλτη το λιμενικό όργανο; Η αρμοδιότητά του είναι να εξασφαλίζει την ασφάλεια, τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και τη ευταξία επί του κρηπιδώματος. Οταν ολοκληρωθεί η φόρτωση όλων των επιβατών και οχημάτων η ευθύνη περνά στο πλοίο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν λιμενικά όργανα, υπάρχουν αλλά ενδεχομένως να έχουν απομακρυνθεί από το συγκεκριμένο πλοίο για να μεταβούν στο παραπλήσιο.