Σημείο τομής

Η σημερινή ελληνοτουρκική συνάντηση στην Αγκυρα έχει μια σημαντική διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες: οι δύο υπουργοί εκφράζουν απολύτως τους πολιτικούς τους προϊσταμένους. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ας πούμε, δεν έχει προσωπικές φιλοδοξίες. Δεν ακολουθεί χωριστή ατζέντα. Δεν φροντίζει να διαφοροποιηθεί με δηλώσεις του στο ζήτημα της «μιας και μοναδικής διαφοράς μας» με την Τουρκία. Αποκλείεται να αιφνιδιάσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη με κάποια πατριωτική έκρηξη. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, το «μαύρο κουτί» του.

H παρομοίωση δεν επινοήθηκε από τη στήλη: έτσι ακριβώς είχε αποκαλέσει κάποτε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Χακάν Φιντάν. Οταν ο τελευταίος ήταν αρχηγός της ΜΙΤ, θεωρούνταν το πιο έμπιστο πρόσωπo του προέδρου. Αυτός χειρίστηκε τους καυτούς φακέλους της Μέσης Ανατολής. Αυτός προετοίμασε το έδαφος για την αποκατάσταση των σχέσεων της χώρας του με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία. Αυτός έπαιξε για χρόνια τον ρόλο του μεσολαβητή στις μυστικές συνομιλίες με το PKK. Αυτός υπερασπίστηκε το δικαίωμα του Ιράν να έχει πυρηνικό πρόγραμμα, για να κατηγορηθεί στη συνέχεια από το Ισραήλ ότι έδωσε στην ισλαμική δημοκρατία τα ονόματα μιας σειράς πρακτόρων του στο Ιράν.

«Μαύρο κουτί» δεν σημαίνει απουσία συγκρούσεων. Λέγεται πως ο Γεραπετρίτης ήταν για ένα διάστημα απομονωμένος στο Μαξίμου. Ο Φιντάν, πάλι, άκουσε τον Ερντογάν μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 να του λέει ότι η πολιτική του διαδρομή θα είναι πλέον για πάντα στιγματισμένη. Ο λόγος, όπως έγραψε η Monde, ήταν πως όταν ο τότε αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών ενημερώθηκε για ύποπτες δραστηριότητες σε μια αεροπορική βάση κοντά στην Αγκυρα, ενημέρωσε μόνο τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου και όχι την πολιτική ηγεσία. Το έκανε επειδή οι πληροφορίες του ήταν συγκεχυμένες; Ηθελε να αφήσει τους πραξικοπηματίες να εκδηλωθούν ώστε να τους πιάσει επ’ αυτοφώρω;

Αλλά αυτά πέρασαν. Οι δύο ηγέτες έχουν σήμερα απόλυτη εμπιστοσύνη στους υπουργούς τους. Εκλογικές αναμετρήσεις δεν προβλέπονται σύντομα. Η αντιπολίτευση και στις δύο χώρες είναι αδύναμη. Τα όσα συμφωνηθούν λοιπόν σήμερα, και επιβεβαιωθούν στη συνάντηση του Μητσοτάκη με τον Ερντογάν, θα αποτελούν μια στρατηγική επιλογή των δύο χωρών που θα τις δεσμεύει για το μέλλον. Και αντιστρόφως: με δεδομένη την εκφρασμένη αμοιβαία επιθυμία για πρόοδο, όποια πλευρά κατασκευάσει προσχήματα για να τορπιλιστεί αυτή η πρόοδος θα φέρει και την ευθύνη για το τυχόν ναυάγιο.

Σε δηλώσεις που έκανε στους δημοσιογράφους μετά την ορκωμοσία του, στις 5 Ιουνίου, ο Φιντάν είχε πει ότι θα παραμείνει πιστός στο «εθνικό όραμα της εξωτερικής πολιτικής». «Η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι πολιτική αρχών που στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο», τόνισε ο Γεραπετρίτης μετά τη δική του ορκωμοσία, είκοσι δύο ημέρες αργότερα. Η αναζήτηση του σημείου τομής των δύο προσεγγίσεων είναι λιγότερο δύσκολη απ’ ό,τι φαίνεται.