Η ακρίβεια βλάπτει{CR}και την υγεία

Το 2015 οι ηγέτες όλων τα κρατών, των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), έθεσαν 17 στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του πλανήτη (προστασία του περιβάλλοντος, βελτίωση της ζωής όλων των κατοίκων του πλανήτη) και φιλοδοξούν να τους πετύχουν μέχρι το 2030. Σε έναν από αυτούς τους στόχους αναφέρεται και η επισιτιστική ασφάλεια για όλους τους κατοίκους του πλανήτη. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μπορούμε να έχουμε συνεχή πρόσβαση σε επαρκή ποσότητα ποιοτικών (δηλαδή να είναι ασφαλή για κατανάλωση και να περιέχουν θρεπτικά συστατικά) τροφίμων. Τα τρόφιμα όμως αυτά πρέπει είναι αποδεκτά από τον καταναλωτή και να του διασφαλίζουν δραστήρια και υγιή ζωή.

Η επισιτιστική ασφάλεια των πολιτών αποτελεί πρόκληση για όλες τις χώρες, μιας και το εισόδημα του καταναλωτή, η αύξηση του κόστους ζωής και κάποιες καταστάσεις στη ζωή του καταναλωτή, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν το εισόδημά του όπως προβλήματα υγείας, ανεργία κ.ά., αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες της οικονομικής πρόσβασης σε υγιεινά τρόφιμα. Ετσι λοιπόν το κύμα ακρίβειας που δημιουργήθηκε από γεωπολιτικές εξελίξεις και αυξήσεις στο κόστος ενέργειας και μεταφοράς (πόλεμος μεταξύ Ρωσίας – Ουκρανίας), η συρρίκνωση των εισοδημάτων των πολιτών λόγω οικονομικής κρίσης (παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, πανδημία Covid-19) και γενικότερα η αύξηση στις τιμές των προϊόντων (αυξημένο κόστος παραγωγής, μειωμένη παραγωγή προϊόντων) ανάγκασαν πολλούς καταναλωτές να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες.

Οι καταναλωτές που επηρεάζονται περισσότερο είναι αυτοί με το χαμηλότερο εισόδημα, καθώς αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εμφάνιση επισιτιστικής ανασφάλειας. Επιπλέον η αύξηση των τιμών κυρίως σε υγιεινά τρόφιμα, σε σχέση με χαμηλής διατροφικής αξίας τρόφιμα, οδηγεί τους καταναλωτές να υιοθετήσουν κακές διατροφικές συνήθειες, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία τους μακροπρόθεσμα. Σε παιδιά, εφήβους και ενηλίκους με επισιτιστική ανασφάλεια, παρατηρείται υπερβολική κατανάλωση θερμίδων, υδατανθράκων, κορεσμένων λιπαρών, ζάχαρης και αλατιού, η οποία οφείλεται στην κατανάλωση πρόχειρου και φθηνού φαγητού. Η πρόσληψη αυτή, μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση του βάρους (υπέρβαροι, παχύσαρκοι) αλλά και στην εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη, υπέρτασης και υπερχοληστερολαιμίας. Ενώ σε υπερηλίκους παρατηρείται μειωμένη μυϊκή μάζα και υψηλότερα ποσοστά χρόνιων παθήσεων (σακχαρώδης τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος), λόγω της μειωμένης προσλαμβανόμενης ενέργειας αλλά και μακροθρεπτικών συστατικών.

Οι καταναλωτές λοιπόν που προσπαθούν να επιβιώσουν από τις ανατιμήσεις των περισσότερων προϊόντων, έχουν αρχίσει να απομακρύνονται και από τον παραδοσιακό τρόπο διατροφής τους, που είναι η μεσογειακή διατροφή. Επιλέγοντας την κατανάλωση γρήγορου και πρόχειρου φαγητού (junk food), αποφεύγοντας την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και ελαιόλαδου, καθώς με την αύξηση των τιμών τους είναι και τα πρώτα που απομάκρυναν από το διαιτολόγιό τους.

Η Παναγιώτα Μπούτσαλη είναι διατροφολόγος-διαιτολόγος