Εμβαθύνοντας {LF}τις ελληνοϊνδικές σχέσεις

Οταν ο πρωθυπουργός της μεγαλύτερης πλέον χώρας του κόσμου, της Ινδίας, επισκέπτεται την Ελλάδα, οι προσδοκίες δεν μπορεί παρά είναι μεγάλες. Ηταν τελευταία φορά το 1983, όταν η ινδή ηγέτις Ιντιρα Γκάντι πραγματοποίησε επίσκεψη στη χώρα μας προσκεκλημένη του Ανδρέα Παπανδρέου. Θαυμάζοντας τον ελληνικό πολιτισμό, επέλεξε, μάλιστα, να πάει στους Δελφούς, όπου τη συνόδευσε η Μελίνα Μερκούρη.

Εναν χρόνο νωρίτερα, το 1982, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ως πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε ταξιδέψει στην Ινδία, ανοίγοντας ουσιαστικά των κύκλο των διμερών επαφών στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Οπως είχε αναφέρει στην ομιλία του στο Νέο Δελχί, Ελλάδα και Ινδία επιχείρησαν από την αυγή της ιστορίας τους να δώσουν απάντηση στα μεγάλα ερωτήματα του ανθρώπου, και δημιούργησαν ιδιότυπους πολιτισμούς αλλά και εθνολογικά χαρακτηριστικά ικανά να αντέξουν στη διαδρομή των αιώνων. Από τότε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε εξάρει δημοσίως τη στάση της Ινδίας στο Κυπριακό και την έμφαση που η μεγάλη χώρα απέδιδε στον ρόλο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Στον 21ο αιώνα, δύο έλληνες πρωθυπουργοί, ο Κώστας Σημίτης και ο Κώστας Καραμανλής, επισκέφθηκαν την Ινδία, το 2001 και το 2008 αντίστοιχα. Από την ινδική πλευρά, ήλθαν στην Αθήνα οι πρόεδροι Αμπντούλ Καλάμ το 2007 και Ραμ Ναθ Κοβίντ το 2018. Ο σημερινός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντρι ενδιαφέρεται να δώσει καινούργια ώθηση στις ελληνοϊνδικές σχέσεις, ενώ έχουν ήδη αρχίσει να πυκνώνουν οι διμερείς επαφές μεταξύ υπουργών των δύο χωρών από τότε που τελείωσε η πανδημία.

Το οικονομικό σκέλος των ελληνοϊνδικών σχέσεων έχει ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Ινδίας, που καλύπτουν το δημοσιονομικό έτος από την 1η Απριλίου της τρέχουσας ως την 31η Μαρτίου της επόμενης χρονιάς, την περίοδο 2022-2023 καταγράφηκε τεράστια αύξηση στις ελληνικές εξαγωγές, που έφτασαν τα $1,1 δισεκατομμύρια από $299 εκατομμύρια την περίοδο 2021-2022. Προφανώς υπάρχει περιθώριο νέων αυξήσεων. Την περίοδο 2022-2023 οι ελληνικές εξαγωγές αποτέλεσαν μόλις το 0,1% των ινδικών συνολικών εισαγωγών. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για τα ινδικά προϊόντα στην Ευρώπη μέσω κυρίως του λιμανιού του Πειραιά. H Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός για τα ινδικά προϊόντα μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο τζίρος των ευρωπαϊκών εισαγωγών από την Ινδία έφτασε πέρυσι στα €67 δισεκατομμύρια από €46 δισεκατομμύρια το 2021. Στον τομέα του τουρισμού, υπάρχει, επίσης, μεγάλο ελληνικό ενδιαφέρον. Αν δρομολογηθεί και λειτουργήσει στην πράξη απευθείας πτήση που να συνδέει τις πρωτεύουσες των δύο χωρών, θα διευκολυνθεί η άφιξη τουριστών από την Ινδία τα επόμενα χρόνια.

Ακόμα, δεν περνάει απαρατήρητη στην ελληνική πλευρά το γενικότερο ενδιαφέρον της Ινδίας για τη Μεσόγειο. Toν περασμένο Ιούνιο, για παράδειγμα, ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι συνάντησε τον αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι στο Κάιρο. H Ελλάδα και η Ινδία έχουν υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα της άμυνας από το 1998, και τον τελευταίο καιρό προχωρούν σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Προφανώς, τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα είναι διαφορετικά από τα ινδικά, αλλά οι δύο πλευρές αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο τη σημασία του Δικαίου της Θάλασσας για τη Μεσόγειο και τον Ινδικό Ωκεανό.

Τέλος, η επίσκεψη Μόντι στην Ελλάδα πραγματοποιείται σε μια εποχή που ο διεθνής ρόλος της Ινδίας – τόσο από το πρίσμα των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και απ’ αυτό της Ευρωπαϊκής Ενωσης – αποκτάει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει αναφέρει πως το μέλλον της φιλελεύθερης Δημοκρατίας θα κριθεί στην Ινδία, και έχει δίκιο. Η Ελλάδα δεν θα καθορίσει τις παγκόσμιες εξελίξεις αλλά μπορεί σε κάποιο σημείο να συμβάλει ώστε Ινδία και Ευρώπη να έλθουν κάπως πιο κοντά υπό τις καινούργιες γεωπολιτικές συνθήκες.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι Senior Fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και το Κέντρο Μπέγκιν Σαντάτ του Ισραήλ, και λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Νίκαιας