Μετατόπιση φορτίου

Κουβαλάω από παιδί ένα τραύμα που, πλέον, ξέρω ότι δεν πρόκειται να ξεπεράσω. Οταν ακούω για ναυάγιο, λιποψυχώ. Νιώθω ότι κόβονται τα γόνατά μου κι ας έχει γίνει στην άλλη άκρη του κόσμου. Την αιτία τη γνωρίζω. Εχω περάσει όλα τα παιδικά μου καλοκαίρια σε νησί και μάλιστα «νησί της ναυτοσύνης», τη Σύρο. Ολα τα αδέλφια της μάνας μου ναυτικοί και της γιαγιάς μου το ίδιο. Και οι πατεράδες των περισσότερων παιδιών της γειτονιάς. Θυμάμαι λοιπόν εκείνες τις φορές που, από τα καλοκαιρινά παράθυρα, έφταναν μέχρι το κρεβάτι μου και με ξυπνούσαν νυχτιάτικα σπαρακτικές φωνές και γοερά κλάματα. Ηξερα τι είχε συμβεί κι ας μη μου είχε μιλήσει κάποιος. Εκείνος ο φόβος ο αιώνιος που είχε γίνει δεύτερη φύση γι’ αυτούς που «έμεναν πίσω», που κρυβόταν πίσω από χαμογελαστά πρόσωπα και δώρα – παιχνιδάκια από την Ιαπωνία -, έσκαγε ως πραγματικότητα. Ενα τηλεφώνημα μέσα στη νύχτα, ειδοποιούσε για το ναυάγιο. Με θυμάμαι να κουλουριάζομαι μέσα στο σεντόνι και να αναρωτιέμαι, τρέμοντας, από πού έρχονταν οι φωνές. Να ‘ταν ο μπαμπάς της Λίτσας ο πνιγμένος ή ο μεγάλος αδελφός του Θοδωρή; Δεν ξέρω πόσες φορές συνέβη αυτό. Μπορεί δύο ή τρεις, μπορεί και περισσότερες. Οσες και να ήταν, έχουν σκάψει πολύ βαθύ αποτύπωμα.

Λίγο αργότερα μου εντυπώθηκε – χωρίς να ξέρω ακριβώς τι σημαίνει – και το «μετατόπιση φορτίου», μια συχνή αιτία ναυαγίου. Ζούσαμε άλλωστε ακόμα τον απόηχο της Φαλκονέρας, έτσι όπως καταγράφηκε η μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στη σύγχρονη Ελλάδα που συνέβη στις 8 Δεκεμβρίου του 1966. Στην πραγματικότητα πρόκειται για το ναυάγιο του οχηματαγωγού «Ηράκλειον» στη βραχονησίδα Φαλκονέρα, ανοιχτά της Μήλου, που προκλήθηκε από τη μετατόπιση, σε κάποιο φορτηγό-ψυγείο, ενός φορτίου με πορτοκάλια. Περισσότεροι από 250 άτομα πνίγηκαν ενώ περισυνελέγησαν μόνο 25 πτώματα. Και το επόμενο καλοκαίρι, παίζαμε στις ακτές της Σύρου με τον φόβο μήπως και ξεβραστεί κανένας πνιγμένος της Φαλκονέρας (που στο παιδικό μυαλό έπαιρνε, ενίοτε, τις διαστάσεις διεστραμμένης προσδοκίας).

Για δύο λόγους ήρθαν όλα αυτά στο μυαλό μου. Ο πρώτος είναι μια κυρία που, πριν από λίγες μέρες, ταξίδευε από τη Σύρο στον Πειραιά. Μπαίνοντας στο γκαράζ του πλοίου, η Ευφροσύνη Μπούτσικα διαπίστωσε ότι σε ένα φορτηγό, το ύψος του φορτίου του «ήταν μεγαλύτερο από τη μεγαλύτερη πλευρά βάσης του οχήματος». Και μάλιστα όχι καλά ασφαλισμένο. Που σημαίνει μεγάλος κίνδυνος για μετατόπιση φορτίου. Κίνησε γη και ουρανό και κατάφερε να μην αποπλεύσει το πλοίο αν δεν ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Γιατί στη θάλασσα, όπως έγραψε και η ίδια, το πιο αποτελεσματικό σωστικό μέσον είναι η αντίληψη του κινδύνου.

Ο άλλος λόγος είναι το τρέιλερ του Mega, για το σίριαλ «Το Ναυάγιο» που βασίζεται σε μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη κι έχω την εντύπωση ότι είναι εμπνευσμένο από τη Φαλκονέρα. Καθώς βλέπω τα πλάνα στον βυθό της θάλασσας, είναι σαν να ξανακούω τις οιμωγές που με ξυπνούσαν εκείνα τα μακρινά βράδια. Και σκέφτομαι ότι στα νησιά που απολαμβάνουμε τις διακοπές μας, πόσες ιστορίες, πόσοι έρωτες, πόσα πάθη έχουν μείνει «μετέωρα» στους βυθούς κάποιας θάλασσας. Σαν μια δεύτερη ζωή, χωρίς ζωή. Ισως εξαιτίας κάποιας μετατόπισης φορτίου.