«Δεν ζητήθηκε άδεια για καμία εκδήλωση»

Βρισκόμαστε μπροστά σε έναν ακόμη «πολιτισμικό πόλεμο», όπως οι προηγούμενοι που αντιμετώπισε το υπουργείο Πολιτισμού με διαφορετικές αφορμές: από τις νέες διαδρομές της Ακρόπολης έως τη μεταφορά αρχαιοτήτων στη Θεσσαλονίκη; Αυτή είναι η αίσθηση ύστερα από την απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη να παύσει την παραχώρηση του κτιρίου στην οδό Ερμού 134 – 136 προς τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), ο οποίος χθες προχώρησε σε εξώδικη διαμαρτυρία. Η υπόθεση ξεκίνησε από το δημοσίευμα του Γιώργου Παπαχρήστου στη στήλη «Στίγμα» των «ΝΕΩΝ» (22 Ιουλίου), όπου ο δημοσιογράφος περιέγραφε την εκδήλωση του ΣΕΑ στον κήπο του κτιρίου (18/7) με θέμα «Δικαιοσύνη στο έγκλημα της Πύλου». Εκεί ανέφερε, εκτός άλλων: «Εχουν γίνει και στο παρελθόν ανάλογες εκδηλώσεις, και προφανώς θα πραγματοποιηθούν και στο μέλλον. Το μόνο θέμα που επιθυμώ να θίξω είναι το γιατί στον συγκεκριμένο χώρο… Απτεται του πλέγματος των δραστηριοτήτων των μελών του Συλλόγου; Νομίζω πως όχι».

Κυρία υπουργέ, για ποιους σκοπούς έχει παραχωρηθεί το κτίριο της Ερμού στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων και από ποιο σημείο κι έπειτα θεωρήσατε ότι υπήρξε υπέρβαση στη χρήση του;

Τον Ιανουάριο 1982, το κτήριο της Ερμού 136 παραχωρήθηκε με απόφαση της Μελίνας Μερκούρη «για τη στέγαση των γραφείων του Συλλόγου των Ελλήνων Αρχαιολόγων», που παρά την επωνυμία του αποτελείται από αρχαιολόγους – υπαλλήλους του ΥΠΠΟ. Το 1996, ο Σταύρος Μπένος παραχώρησε το όμορο ακίνητο – Ερμού 134 – στον ΣΕΑ «ώστε να αποτελέσει ενιαίο σύνολο με ήδη παραχωρηθέν στο Σύλλογο ακίνητο της οδού Ερμού 136». Από τις αποφάσεις συνάγεται ότι το ακίνητο παραχωρήθηκε αποκλειστικά στον Σύλλογο και μόνο για τη στέγαση των γραφείων του. Κάθε διαφορετική ενέργεια συνιστά παραβίαση της απόφασης παραχώρησης.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην επίμαχη εκδήλωση του ΣΕΑ και τις προηγούμενες που έχουν φιλοξενηθεί, από τις πολλές που καταγράφει ο ίδιος ο Σύλλογος στην απάντησή του;

Οποιαδήποτε διαφορετική ενέργεια από τον σκοπό της παραχώρησης, χωρίς θεσμική άδεια, συνιστά παραβίαση της απόφασης. Για τη συγκεκριμένη εκδήλωση, περιήλθαν στο υπουργείο έγγραφα στοιχεία και φωτογραφίες, οπότε κινήθηκαν οι σχετικές διαδικασίες. Με έγγραφο κάλεσα το ΣΕΑ να καταθέσει τις απόψεις του και ό,τι στοιχεία κρίνει κρίσιμα. Αυτό απαιτεί ο Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας και ισχύει ανεξαιρέτως για όλους τους διοικουμένους. Ο Σύλλογος όφειλε να ζητήσει άδεια για την κατ’ εξαίρεση παραχώρηση του ακινήτου σε τρίτους. Επιπλέον, καθώς το ακίνητο έχει κηρυχθεί μνημείο και βρίσκεται εντός αρχαιολογικού χώρου, υπόκειται στις διατάξεις του Αρχαιολογικού Νόμου, και απαιτείται άδεια για την πραγματοποίηση εκδήλωσης εντός αυτού. Αντιπαρέρχομαι το θέμα της προκαταβολής τελών προς τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, βάσει του άρθρο 46 του Αρχαιολογικού Νόμου. Δόθηκαν στον ΣΕΑ δύο προθεσμίες, για να καταθέσει απόψεις και έγγραφα. Ο Σύλλογος, στην απάντησή του, παραδέχθηκε ότι υπέγραψε συμφωνία με τρίτους και ότι τους παραχώρησε όχι μόνο τη χρήση, αλλά τη φύλαξη και την τακτοποίηση του χώρου. Δήλωσε ότι το κτίριο είναι δημόσιο και ότι ανήκει στους σκοπούς του να φιλοξενεί εκδηλώσεις δημόσιου ενδιαφέροντος, ότι θα συνεχίσει με τον ίδιο τρόπο και ότι δεν χρειάζεται άδεια για τις εκδηλώσεις. Δεν κατέθεσε κανένα έγγραφο ή άλλο στοιχείο, αποδεικτικό των ισχυρισμών του. Είναι σαφές ότι υπήρχαν δύο επιλογές: 1. Ανοχή στην αυθαιρεσία και την ανομία. 2. Εφαρμογή του νόμου. Αυτονοήτως επέλεξα το δεύτερο.

Εχετε γνώση για το τι συνιστούσε την «απαραίτητη συνεισφορά» για την είσοδο στην εκδήλωση; Είναι ένα κρίσιμο στοιχείο, στο οποίο επιμένετε στο αιτιολογικό της απόφασής σας.

Στην αφίσα – πρόσκληση αναγραφόταν «Είσοδος δωρεάν. Συνεισφορά απαραίτητη». Ο ΣΕΑ ρωτήθηκε εγγράφως δύο φορές. Την πρώτη δεν απάντησε. Τη δεύτερη, δήλωσε ότι δεν υπάρχει τέτοια αφίσα και αποκάλεσε τον ισχυρισμό «συκοφαντικό». Ωστόσο, η αφίσα αυτή είναι δημοσιευμένη. Ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.

Από τον αντιπολιτευτικό Τύπο και άλλους Συλλόγους γίνεται αναφορά σε δυσανάλογα αυστηρή και «γραφειοκρατική» προσέγγιση από την πλευρά σας. Τι απαντάτε;

Με αφορμή την απάντηση του ΣΕΑ, στο πρώτο έγγραφό μου, η έρευνα έδειξε ότι ο Σύλλογος χρησιμοποιούσε τον χώρο: για πώληση ρούχων και αξεσσουάρ, για μπαζάρ, πάρτι, χορευτικές παραστάσεις, βραδιές λαϊκής, ρεμπέτικης, παραδοσιακής μουσικής, για παιδικές εκδηλώσεις – έναντι αντιτίμου στις περισσότερες -, για συνελεύσεις άλλων φορέων, κομματικές εκδηλώσεις κ.λπ. Οι εκδηλώσεις έγιναν εντός μνημείου, που παραχωρήθηκε στον ΣΕΑ για στέγαση των γραφείων του. Για καμία «εκδήλωση» δεν ζητήθηκε άδεια ούτε κατεβλήθησαν τέλη. Κατόπιν αυτών, πόσο «δυσανάλογα αυστηρή και γραφειοκρατική προσέγγιση» καθίσταται η εφαρμογή του νόμου;

Ποιες κινήσεις αναμένετε από την πλευρά του ΣΕΑ σε νομικό επίπεδο, ενόψει της απαίτησης να εκκενώσουν το κτίριο ως την 10η Οκτωβρίου; Δεν φοβάστε τη δημιουργία ενός «μετώπου» και την εικόνα της διαρκούς σύγκρουσης με το υπουργείο;

Δεν μπορώ να ξέρω τι θα κάνει ο ΣΕΑ σε νομικό επίπεδο. Θα αντιμετωπιστούν όλα από το υπουργείο στην ώρα τους, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Επισημαίνω, ότι από το καταστατικό του Συλλόγου ουδόλως προκύπτει ότι υπάγεται στον Ν. 1264/1982 «Περί συνδικαλιστικών σωματείων» ούτε ότι είναι εγγεγραμμένος στα βιβλία των Συνδικαλιστικών Σωματείων, στο Πρωτοδικείο Αθηνών. Ο συνδικαλισμός και το συνδικαλιστικό κίνημα αποτελούν βασική συνιστώσα της Δημοκρατίας μας. Γι’ αυτό υπάρχουν νόμοι, που ορίζουν τις αρχές λειτουργίας τους.

Υπάρχουν άλλες περιπτώσεις παραχώρησης κτιρίων για τις οποίες θα πρέπει να δείξει μέριμνα το υπουργείο;

Τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να ασκήσουμε την πολιτική της αποκατάστασης κτιρίων ιδιοκτησίας του υπουργείου και απόδοσής τους σε πολιτιστικές χρήσεις, εξετάζονται όλες οι περιπτώσεις παραχωρήσεων.

Ενα άλλο ζήτημα που συνδέθηκε με αντιδράσεις από την πλευρά συνδικαλιστών ήταν η μετατροπή των πέντε μεγάλων μουσείων σε ΝΠΔΔ. Ποιος είναι ο απολογισμός μέχρι σήμερα; Θεωρείτε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης;

Στις Δημοκρατίες ο νόμος εφαρμόζεται. Τα μουσεία υλοποιούν το πρόγραμμά τους. Είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις, όπου ακόμη παρατηρούνται αρρυθμίες. Εκκρεμεί η έκδοση της δευτερογενούς νομοθεσίας – βρίσκεται σε εξέλιξη – ώστε να λειτουργήσουν πλήρως. Μην ξεχνάτε, ότι η εφαρμογή του νόμου ξεκίνησε στα μέσα Απριλίου και μεσολάβησαν 2½ μήνες προεκλογικού χρόνου. Χρόνος – κλειδί είναι η ολοκλήρωση των Οργανισμών Λειτουργίας των Μουσείων. Οι εργαζόμενοι τότε θα δηλώσουν αν θέλουν να υπηρετήσουν στο ΝΠΔΔ ή αν επιλέγουν να τοποθετηθούν σε άλλη υπηρεσία του ΥΠΠΟ.

Ως ένα σημείο δημιουργείται η εντύπωση – ειδικά στον χώρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – για διάθεση σύγκρουσης που έχετε με τους αρχαιολόγους. Τι απαντάτε;

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επενεργούν ποικίλοι παράγοντες με πολλαπλά κίνητρα και ανάλογο περιεχόμενο αναρτήσεων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων δεν έδειξε να συμφωνεί με τις επιλογές των διοικούντων τον ΣΕΑ. Στο παρελθόν, είχα αγαστή συνεργασία με τον Σύλλογο, σεβόμενοι ο καθένας τον ρόλο του. Εχω άριστη και καθημερινή συνεργασία με τους δημόσιους λειτουργούς – αρχαιολόγους του υπουργείου. Τους σέβομαι και τους τιμώ για την αφοσίωση, τη γνώση, την εμπειρία που καταθέτουν στην προστασία, τη συντήρηση και την ανάδειξη του πολιτιστικού μας αποθέματος και τη βέλτιστη προαγωγή του αρχαιολογικού έργου, προς το δημόσιο συμφέρον. Αυτό άλλωστε αποδεικνύεται και από τα πολλά και σημαντικά έργα ανά την επικράτεια. Εχετε αναρωτηθεί αν η σημερινή διοίκηση του ΣΕΑ επιθυμεί να συνεργαστεί με την πολιτική ηγεσία;