Κέντρο; Ποιο Κέντρο;

«Η ιστορία του Κέντρου είναι μακρά», κάπως έτσι θα ξεκινούσε μια συμβατική πρόταση για το Κέντρο ή αντίστοιχα για την Αριστερά και τη Δεξιά. Και πράγματι, έχουν ιστορία (μακρά), έχουν με ικανοποιητικό τρόπο κατά περιόδους εισφέρει αναλυτικά εργαλεία και πολιτικές προτάσεις. Σήμερα όμως; Σήμερα, αυτό το παλιό πλαίσιο φαίνεται να χάνει τμήματα τόσο της αναλυτικής δυνατότητάς του, όσο και της παραγωγής πολιτικής. Για να ειπωθεί ακόμα πιο ξεκάθαρα, η οριζόντια αυτή κατανομή δεν λειτουργεί όχι γιατί οι ιδεολογίες ολοκληρωτικά χάθηκαν, αλλά επειδή έχουν επιδείξει αδυναμία να παρακολουθήσουν και να απαντήσουν στη συνθετότητα της πραγματικότητας και των προβλημάτων. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η ίδια η ταύτιση των πολιτών με αυτές τις ιδεολογικά προσδιορισμένες έννοιες βαίνει μειούμενη, έτσι εξηγείται και η ευκολία μεταπήδησης ανάμεσα σε τελείως διαφορετικά κόμματα και υποψήφιους, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στο Κέντρο. Προφανώς υπάρχει και εδώ η παραπάνω αδυναμία, υπάρχουν όμως μερικά ακόμα ενδιαφέροντα στοιχεία. Η – ούτως ή άλλως – μάλλον πλαδαρή έννοια του Κέντρου σε ό,τι αφορά τα σκληρά πολιτικά χαρακτηριστικά έγινε προσπάθεια να επαναπροσδιοριστεί και να μεταλλαχθεί ταυτόχρονα, από το βήμα της Βουλής, από τον κ. Μητσοτάκη. Επιχειρήθηκε, με πραγματικό άξονα το Κέντρο, να «τραβηχθεί» μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε εκσυγχρονιστικά ρεύματα (όπου ενέταξε πολιτικούς διαφορετικών χώρων) και δυνάμεις οπισθοδρόμησης. Αυτή η εικόνα έχει τη στρατηγική της σημασία για τον κ. Μητσοτάκη, δεν παύει όμως να είναι, πρωτίστως, μια απόπειρα συσπείρωσης γύρω από τον ίδιο τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν υπό κατάρρευση. Αν δει κάποιος τα μαθηματικά της κάλπης, θα διαπιστώσει αυτή την ανάγκη για τον κ. Μητσοτάκη, όχι μόνο γιατί το αντι-ΣΥΡΙΖΑ αφήγημα δεν θα είναι πλέον αρκετό, αλλά και επειδή, σύμφωνα με τα exit polls, η διαφορά στην ψήφο των (αυτοτοποθετούμενων) κεντρώων ανάμεσα σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ από το 16% τον Μάιο έπεσε στο 4,1% τον Ιούνιο.

Αυτά όμως, λίγο έως πολύ, παραμένουν στον χώρο της πολιτικής τακτικής. Τι σημαίνει Κέντρο σήμερα ή, ορθότερα, τι θα μπορούσε να σημαίνει; Πρώτα από όλα σημαίνει τον τρόπο άσκησης πολιτικής, σημαίνει μετριοπάθεια, επιχειρήματα και σύνδεση της πολιτικής πρότασης με επιστημονικές θεωρήσεις και γεγονότα. Οχι γιατί δεν πρέπει να υπάρχει σύγκρουση πολιτική, αλλά ακριβώς επειδή η σύγκρουση πρέπει να υπάρχει, όμως να είναι απαραίτητα πολιτική, να επιτρέπει γεφυρώσεις στις συμφωνίες και να αναγνωρίζει διαφωνίες, να μην είναι δηλαδή το σύνολο της πολιτικής διεργασίας ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Σημαίνει μια πολιτική κουλτούρα που αναγνωρίζει ότι η εξουσία πρέπει, στην πράξη και όχι διακηρυκτικά, να διαμοιράζεται και να εξισορροπείται. Σημαίνει αναγνώριση της πολυπλοκότητας των σημερινών διαιρέσεων και της ανάγκης για πολυεπίπεδες απαντήσεις, σε εθνικό, σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στα μεγάλα προβλήματα καμία εθνική απάντηση δεν θα είναι αρκετή (αλλά θα είναι πάντα αναπόσπαστο τμήμα της λύσης), είτε αυτό είναι το Μεταναστευτικό που δεν πρόκειται στο άμεσο μέλλον να υποχωρήσει ως τάση ή ολοσχερώς να ανασχεθεί, είτε οι αλλαγές στην εργασία με την αβεβαιότητα να αυξάνεται, είτε η μεγάλη ακρίβεια και ο πληθωρισμός της απληστίας, είτε τα υψηλά ενοίκια και το Οικιστικό. Σημαίνει μια «ανοικτότητα» στον κόσμο με συνεργατική λογική και μια ετοιμότητα για μετασχηματισμό της Ευρώπης σε μια κατεύθυνση μεγαλύτερης πολιτικής ένωσης με ευρύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση των οργάνων της.

Αυτό το Κέντρο περιμένει να εκφραστεί, θέλει την πολιτική και τα προβλήματα στο επίκεντρο και δεν είναι δεδομένο για κανένα.

Ο Πάνος Μανωλάκος είναι αντιπρόεδρος του think tank «The Catalyst»