Ο κόμπος και ο κόμβος

Το έγκλημα είναι η μαχαιριά στον οπαδό, είναι και η αδράνεια. Εγκλημα όμως είναι η επιχειρησιακή ανικανότητα ή κάτι αδιόρατο ανάμεσα στην υπηρεσία και την πολιτική ηγεσία; Κάποιος κόμπος που δεν επιτρέπει στις δυνάμεις ασφαλείας να παρέμβουν στους νεοφασίστες δολοφόνους ή κάποιος κόμβος που καλύπτει αυτή την ακινησία. Εγκλημα είναι και το να συνηθίζεις το έγκλημα ή να το εντάσσεις στην πολιτική και υπηρεσιακή ρουτίνα.

Βλέπουμε στο βίντεο να παρακολουθούνται οι μαυροντυμένοι ροπαλοφόροι από επτά άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας, να μην υπάρχει καμία παρέμβαση, ούτε κλήση ενισχύσεων. Στη συνέχεια οι χούλιγκαν να βρίσκονται στο οικόπεδο συντεταγμένοι, περιμένοντας το σύνθημα για να ορμήσουν. Σε άλλες περιπτώσεις οι δυνάμεις ασφαλείας μπορούν μεν να παρέμβουν στον φτωχοδιάβολο, μπροστά μάλιστα στις κάμερες (πράγμα που ικανοποιεί το αίσθημα ησυχίας και τάξης που έχει ο μέσος πολίτης), αλλά εκεί, στο σκληρό μέτωπο του δικτυωμένου, διεθνούς χουλιγκανισμού (με πολύ ευκρινή ιδεολογικά χαρακτηριστικά), όχι… Για τον πολίτη, είναι ακατανόητο. Ενάμιση χρόνο μετά τη δολοφονία του Αλκη Καμπανού, ακολουθεί η δολοφονία του Μιχάλη Κατσουρή.

Η ιδεολογία του χώρου είναι πολύ σαφής. Ομως παραμένει, εν τέλει, σε ένα δυσεξήγητο απυρόβλητο. Συνήθως και με αφορμή τέτοια σκοτεινά γεγονότα, γίνεται μια υπόμνηση στη Θάτσερ που εξώθησε τους χούλιγκαν από τα γήπεδα μετά την αιματηρή σύγκρουση οπαδών Λίβερπουλ – Γιουβέντους. Συνήθως υπάρχει και αντίλογος «ναι, αλλά δεν νικήθηκε η βία, απλώς οι μάχες γίνονται έξω από το γήπεδο».

Συνήθως θα υπάρξουν δηλώσεις ότι «το μαχαίρι θα φτάσει στο κόκαλο», με τη διαφορά ότι δεν φαίνεται να καταλαβαίνει ούτε η πολιτεία ούτε η κοινωνία ποιο είναι αυτό «το κόκαλο»; Ποιο είναι το κέντρο του προβλήματος; Τι αναπαράγει την υποκείμενη βία; Πού κατοικεί αυτή η βία η οποία συχνά και με το παραμικρό ενεργοποιείται; Η προϋπάρχουσα, προσχηματισμένη βία.

Το μείγμα συντριβής, οργής, θέτει όμως και πιο παγωμένα ερωτήματα. Εσωυπηρεσιακοί ανταγωνισμοί υπονομεύουν το έργο των υπηρεσιών; Πρόκειται απλώς για ανίκανα στελέχη; Αλλά τότε πώς εξιχνιάζονται δύσκολες υποθέσεις; Είναι εντελώς αδύναμη η πολιτική ηγεσία; Πάντως πάμπολλες περιπτώσεις δυστυχημάτων, δολοφονιών, συμμοριτικών πολέμων, αστοχιών, ατζαμοσύνης, υπεκφυγών δείχνουν ότι κάτι δεν γίνεται καλά, κάτι δεν πάει καλά, ούτε με το επιτελικό κράτος, ούτε με την υπηρεσιακή κατάσταση, πιθανόν ούτε με την κριτική τους.

Γιατί δεν φαίνεται να βελτιώνεται το σύστημα ύστερα από τόσες γκάφες, τόσες αβλεψίες. Που σημαίνει ότι και η κριτική του είναι σπασμωδική, περιστασιακή, ειδησεογραφική, όχι εμπεριστατωμένη. Ή μήπως πρόκειται για φαινόμενο σκοτεινότερο, πιο οργανωμένο, περισσότερο διασυνδεμένο; Πάντως σε επίπεδο πολιτικής ανάλυσης υπάρχουν απαντήσεις. Μια νεοφασιστική διεθνής στον χώρο της φτωχολογιάς και των μικροαστικών (ή και υψηλότερων) στρωμάτων, που προικοδοτείται και από τμήματα του οργανωμένου πολιτικού συστήματος, που θρέφεται από τις εκρηκτικές κρίσεις οικονομίας, πολιτικής, πολιτισμού, σιτίζεται, προωθείται στις υπώρειες μεγάλων λαϊκών συνομαδώσεων. Ιδίως στις χώρες του πρώην σοσιαλιστικού στρατοπέδου αναπτύσσονται, από τη δεκαετία του ΄90, πρωτοφασιστικά ή νεοφασιστικά μορφώματα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι χούλιγκαν δολοφόνοι, τραμπούκοι, αλλά η γενική επιείκεια απέναντί τους. Πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική. Μια ανομολόγητη ανοχή, μια ευρυχωρία, φαίνεται ότι καθιστά, κατά περίπτωση, αδύναμο (ή αλλού γι’ αλλού) το σύστημα ασφαλείας, καθιστά απολύτως αναξιόπιστο το πολιτικό υπερκείμενο και τελικά τι μένει; Μια διακήρυξη οδύνης ή οργής, που ξεφουσκώνει μόλις η υπόθεση χαθεί από την ειδησεογραφία.