Η «αρχιτέκτονας» της Barbie

Ποιος αλήθεια θα περίμενε ότι εκείνη η συμπαθής, «ατσούμπαλη» ξανθιά κοπέλα που τρωγόταν με τα ρούχα της, έκανε γκάφες αλλά και της άρεσε να αντιμετωπίζει τη ζωή με χαμόγελο, στη μικρή, ασπρόμαυρη, ανεξάρτητη ταινία «Frances Ha» θα γινόταν, έντεκα χρόνια αργότερα, η σκηνοθέτρια της πιο επιτυχημένης ταινίας του 2023; Και όμως. Η σκηνοθέτρια, ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός Γκρέτα Γκέργουιγκ, ο άνθρωπος πίσω από τη δημιουργία της ταινίας «Barbie», είναι πλέον ένα από τα πρόσωπα της χρονιάς. Η κινηματογραφική αναβίωση της διασημότερης κούκλας στον κόσμο, μέσω της «λοξής» αλλά και πολύ «ψαγμένης» αυτής ταινίας, έχει κάνει θραύση σε κάθε σημείο του πλανήτη και όλα δείχνουν ότι στο κλείσιμο της χρονιάς θα βρίσκεται στην κορυφή των πιο επιτυχημένων εισπρακτικά ταινιών του 2023. Mέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, η «Barbie», σε λιγότερο από έναν μήνα (άνοιξε στις 21 Ιουλίου), έχει κάνει έσοδα της τάξης των 1.042.685.725 δολαρίων παγκοσμίως! Kοντεύει να καταρρίψει κάθε ρεκόρ εισπράξεων.

Βεβαίως, όταν είχε ανακοινωθεί ότι η Γκρέτα Γκέργουιγκ θα σκηνοθετούσε την «Barbie», κανείς που ήξερε το ως τότε έργο της δεν θα πρέπει να περίμενε κάτι συμβατικό και «κουκλίστικο» από αυτήν την ταινία. Και πράγματι, η «Barbie» της Γκέργουιγκ ουδεμία σχέση έχει με τα παιδικά κινούμενα σχέδια που έχουν γυριστεί με την κούκλα πρωταγωνίστρια. Γεμάτη κινηματογραφοφιλικές αναφορές (π.χ. στο «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ), σκηνικά που θυμίζουν κάτι ανάμεσα σε «Ψαλιδοχέρη» του Τιμ Μπάρτον και ταινία του Γουές Αντερσον, τσαχπίνικο χιούμορ, καθώς επίσης ψυχαναλυτικές, κοινωνικοπολιτικές και – κυρίως – φεμινιστικές διαστάσεις, η ταινία είναι μια πολύ παράξενη, ίσως μοναδική κινηματογραφική εμπειρία. Παρουσιάζει την Barbie (Μάργκοτ Ρόμπι) σε κατάθλιψη, λόγος που θα την αναγκάσει να φύγει από τον «κόσμο της» για να «εισχωρήσει» στον κόσμο των ανθρώπων και να μάθει τι της έχει συμβεί και έχει χάσει την πλαστικότητά της. Θα μάθει επίσης, πολλά ακόμα… Γεννημένη στο Σακραμέντο της Καλιφόρνιας τον Αύγουστο του 1983, η Γκρέτα Σελέστ Γκέργουιγκ έχει γερμανική, ιρλανδική και αγγλική καταγωγή, και μεγάλωσε ως Ουνιτιστής – Οικουμενιστής. Κόρη νοσοκόμας και οικονομικού συμβούλου – προγραμματιστή υπολογιστών, η Γκέργουιγκ φοίτησε σε καθολικό παρθεναγωγείο. Η ίδια έχει πει ότι ως παιδί είχε «έντονη προσωπικότητα», ενώ το ενδιαφέρον της για τις Τέχνες φάνηκε από πολύ νωρίς. Αρχικώς την ενδιέφερε ο χορός και το μπαλέτο. Στόχος της μάλιστα ήταν να πάρει πτυχίο από τη Σχολή Μουσικού Θεάτρου της Νέας Υόρκης. Εν συνεχεία το γράψιμο φάνηκε να την ελκύει περισσότερο και όταν αποφοίτησε από το Κολέγιο Μπάρναρντ της Νέας Υόρκης, πτυχιούχος Αγγλικών και Φιλοσοφίας, ήταν αποφασισμένη να ακολουθήσει καριέρα θεατρικής συγγραφέως.

Η γνωριμία της με τον νεαρό σκηνοθέτη Τζο Σουάνμπεργκ τη μετέτρεψε σε πρωταγωνίστρια μιας σειράς ταινιών χαμηλού προϋπολογισμού που έγιναν από πρωτοεμφανιζόμενους κινηματογραφιστές – τάση που ονομάστηκε «mumblecore». Πρώτη της εμπειρία μπροστά στην κάμερα ήταν στην ταινία «LOL» του Σουάνμπεργκ, το 2006. Δύο χρόνια αργότερα, συν-σκηνοθέτησε, συνυπέγραψε το σενάριο και υπήρξε συμπαραγωγός της ταινίας «Nights and Weekends» (2008) με την οποία εισχώρησε στη σκηνοθεσία. Να σημειωθεί ότι η Γκέργουιγκ δεν φοίτησε ποτέ σε σχολή κινηματογράφου. Αντιθέτως έμαθε όσα ξέρει για τη δημιουργία ταινιών μέσα από την προσωπική παρατήρηση, είτε ως ηθοποιός είτε ως συγγραφέας. Το 2012 υπήρξε μια κομβική χρονιά για την Γκέργουιγκ. Επαιξε στην ταινία «Στη Ρώμη με αγάπη» του Γούντι Αλεν (αργότερα θα δήλωνε ότι μετάνιωσε για τη συνεργασία τους και ότι δεν θα συνεργαζόταν ποτέ ξανά μαζί του) και εμφανίστηκε ως πρωταγωνίστρια στη «Frances Ha» του Νόα Μπάουμπαχ, ταινία χάρη στην οποία κέρδισε για πρώτη φορά διεθνή αναγνώριση. Αν και η ίδια είχε συνεργαστεί με τον Μπάουμπαχ στο σενάριο αυτής της ταινίας, στα γυρίσματα πέρασε αρκετά δύσκολα. Αργότερα ανέπτυξε τις εμπειρίες της σε ένα άρθρο με τίτλο «I Know I’m Doing the Scene Badly, But I Can’t Figure Out How to Do It Well» (Ξέρω ότι κάνω τη σκηνή άσχημα, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω πώς να την κάνω καλά) για λογαριασμό του περιοδικού των New York Times. Σύντροφος του Μπάουμπαχ από το 2011, η Γκέργουιγκ έχει αποκτήσει μαζί του έναν γιο, τον Χάρολντ, το 2019. Επίσης, ως ηθοποιός τον ακολουθεί στις ταινίες του, με πιο πρόσφατη τον «Λευκό θόρυβο» που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Ντον ΝτεΛίλο.

Η ίδια ως σκηνοθέτρια μετράει μόνο επιτυχίες. Το 2018, κάνοντας ουσιαστικά ταινία τα μετεφηβικά της χρόνια, η Γκέργουιγκ είδε την «Πασχαλίτσα» (Lady bird) της να οδηγείται στα Οσκαρ αποσπώντας πέντε υποψηφιότητες, ανάμεσα στις οποίες για το βραβείο καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και σεναρίου (δύο για εκείνη). Εναν χρόνο αργότερα παρουσίασε τη δική της εκδοχή πάνω στο εμβληματικό μυθιστόρημα «Μικρές κυρίες» της Λουίζα Μέι Αλκοτ και η ταινία επίσης κυριάρχησε στα Οσκαρ με πέντε υποψηφιότητες. Η Γκέργουιγκ ήταν και πάλι υποψήφια, αν και μόνο για το σενάριο. Καμία όμως από τις μέχρι σήμερα ταινίες της Γκρέτα Γκέργουιγκ δεν προκάλεσε τις διαστάσεις κοινωνικού φαινομένου που προκάλεσε η «Barbie», εξαιτίας της οποίας πολλά ζευγάρια αναθεώρησαν τη σχέση τους ή και χώρισαν. Είναι προφανές ότι η επιτυχία αυτής της ταινίας τοποθετεί πλέον τη δημιουργό της σε ένα άλλο επίπεδο, έχοντας κάνει πράξη κάτι που η ίδια είχε πει πριν από μερικά χρόνια: «Με ενδιαφέρουν πολύ οι επιθυμίες που δεν έχουν κατηγορίες».