Θεωρίες συνωμοσίας και αμερικανικές εμμονές

Σε ένα νέο βιβλίο, με τίτλο «Under the Eye of Power», ο πολιτισμικός ιστορικός Κόλιν Ντίκι υποστηρίζει ότι η δίψα για θεωρίες συνωμοσίας είναι λιγότερο περιθωριακή και περισσότερο αποδεκτή από ό,τι οι ίδιοι οι Αμερικανοί παραδέχονται. Ο φόβος για μυστικές ομάδες που κινούν τους μοχλούς της εξουσίας στο παρασκήνιο, «συνωμοτώντας για να διαστρεβλώσουν τη θέληση του λαού και το κράτος δικαίου», είναι παλαιότερος από την ίδια την Αμερική, εξηγεί σε συνέντευξή του στην «Guardian».

Για τον Ντίκι περιπτώσεις θεωρίας συνωμοσίας όπως οι δίκες των μαγισσών του Σάλεμ το 1692, η θεωρία ότι η Αμερικανική Επανάσταση ήταν μια συνωμοσία που οργανώθηκε από τους Γάλλους, η μυστική εταιρεία των Illuminati, ή οι οπαδοί της θεωρίας QAnon δεν αποτελούν μια παρεκτροπή με απήχηση σε μικρό και περιθωριακό τμήμα του πληθυσμού . Ο συγγραφέας του «Under the Eye of Power» κατανοεί τις θεωρίες συνωμοσίας ως ενσωματωμένες στον τρόπο με τον οποίο πολλοί άνθρωποι επεξεργάζονται τη δημοκρατία.

Σκοτεινές δυνάμεις

«Αρχισα να βλέπω να αναδύεται ένα μοτίβο, σύμφωνα με το οποίο υπάρχει σχεδόν ένα πρότυπο για τον φόβο των μυστικών εταιρειών, αυτής της αόρατης, μη ανιχνεύσιμης ομάδας που ωστόσο κάνει τρομερά πράγματα στο παρασκήνιο. Συμβαίνει ξανά και ξανά, μόνο που αλλάζουν τα ονόματα. Αλλοτε είναι οι καθολικοί, άλλοτε οι Εβραίοι, άλλοτε οι σατανιστές, άλλοτε οι σοσιαλιστές ή οι αναρχικοί. Αλλά επαναλαμβάνεται με αρκετή συχνότητα ώστε άρχισα να το βλέπω ως κάτι που αναπτύσσεται σχεδόν κατά παραγγελία όταν προκύπτουν συγκεκριμένες στιγμές στην αμερικανική ιστορία», λέει στην «Guardian».

Μέχρι τον 20ό αιώνα οι περισσότερες θεωρίες συνωμοσίας υπέθεταν ξένους παρείσακτους οι οποίοι προσπαθούσαν να βλάψουν την αμερικανική κυβέρνηση. Αν πίστευες ότι οι ΗΠΑ έχουν τελειοποιήσει τη δημοκρατία, ήταν πιο εύκολο να κατηγορήσεις εξωτερικούς σαμποτέρ για οτιδήποτε πήγαινε στραβά. «Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη δεκαετία του ’60, αυτό αλλάζει σταδιακά αλλά αμετάκλητα, σε σημείο που οι περισσότεροι Αμερικανοί να θεωρούν πλέον δεδομένο ότι η κυβέρνηση έχει σκοπό να τους βλάψει σε κάποιο επίπεδο. Οι θεωρίες συνωμοσίας συχνά επιστρατεύονται γύρω από αυτή την ιδέα ότι οι άνθρωποι στην κυβέρνηση γνωρίζουν περισσότερα και ότι αυτό που συμβαίνει εδώ είναι αποτέλεσμα κυβερνητικών παραγόντων», σημειώνει ο Ντίκι.

Νέες μεταλλάξεις

Ο Ντίκι βλέπει στο QAnon τόσο τα κλασικά στελέχη της θεωρίας συνωμοσίας όσο και κάποιες νέες μεταλλάξεις. «Υπάρχει αυτή η ιδέα του κυβερνητικού insider, από τον οποίο διαρρέουν μυστικές πληροφορίες, την οποία είχαμε υποστηρίξει με ιστορικά παραδείγματα όπως το “Watergate” και το “Βαθύ Λαρύγγι”. Αλλά και η φιγούρα που ισχυρίζεται ότι του έχουν δείξει απόρρητες πληροφορίες και τις μοιράζεται είναι κάτι που ακούγεται ξανά και ξανά στις συνωμοσίες για τα UFO. Αυτό που φαίνεται καινούργιο, επισημαίνει, είναι ότι το QAnon είναι ένα περίεργο υβρίδιο μιας πολύ επικίνδυνης, αρκετά ρατσιστικής και ομοφυλοφιλικής και τρανσφοβικής θεωρίας συνωμοσίας που αναμειγνύεται με ένα διαδικτυακό σύστημα πολυεπίπεδου μάρκετινγκ και επίσης ένα φόρουμ κοινότητας για λύτες γρίφων. Επίσης, υπάρχει η θεωρία της “μεγάλης αντικατάστασης”, η οποία προωθείται από ακροδεξιές φυσιογνωμίες όπως ο Τάκερ Κάρλσον που περιγράφει μια υποτιθέμενη συνωμοσία της ελίτ για την αλλαγή των δημογραφικών δεδομένων των ΗΠΑ, αντικαθιστώντας τους λευκούς ανθρώπους με μαύρους, μετανάστες και μουσουλμάνους. Ο Ντίκι σημειώνει ότι τέτοιες θεωρίες συνωμοσίας τείνουν να αναζωπυρώνονται πιο προβλέψιμα όταν υπάρχει σημαντική δημογραφική αλλαγή ή όταν ομάδες που προηγουμένως είχαν περιθωριοποιηθεί πιέζουν για ορατότητα και ισότητα.

Ο τρόμος της αλλαγής

«Τόσο η αυξημένη ορατότητα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των τρανς ανδρών και γυναικών που διεκδικούν δικαιώματα και ισότητα, όσο και η φυλετική και εθνική ταυτότητα της Αμερικής που αλλάζει, προκαλούν τρόμο μεταξύ ορισμένων ανθρώπων που βλέπουν αυτή την αλλαγή ως πολύ γρήγορη, πολύ ανεξήγητη, πολύ αποσταθεροποιητική. Αντί να παραδεχτούν ότι η Αμερική μεταβάλλεται διαρκώς, επιδίδονται στην ιδέα ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για μια τεχνητή αλλαγή που προκαλείται από μυστικές ελίτ που εργάζονται παρασκηνιακά για να υπονομεύσουν αυτό που είναι στην πραγματικότητα η “Αμερική”».