Αρχές

Για τους ultra-φιλελεύθερους, ή τουλάχιστον αυτούς που θα ήθελαν να αποκαλούνται έτσι, τα πράγματα είναι απλά: οποιαδήποτε «υποχώρηση» απέναντι στον μουσουλμανικό κόσμο αποτελεί ήττα των δυτικών αξιών και του δυτικού τρόπου ζωής. Στο όνομα της ελευθερίας της έκφρασης, ας πούμε, μπορούμε να καίμε κάθε μέρα κι από ένα αντίτυπο του Κορανίου έξω από μια μουσουλμανική πρεσβεία. Κι όταν η εμπλεκόμενη χώρα διαμαρτύρεται, να την καταγγέλλουμε και να την αποκαλούμε καθυστερημένη.

Πριν από δύο δεκαετίες, το αντικείμενο της διαμάχης ήταν η δημοσίευση σκίτσων του Μωάμεθ σε μια εφημερίδα της Δανίας. Σημειώθηκαν αντιδράσεις, πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις, αλλά η κυβέρνηση της Κοπεγχάγης επέμεινε ότι η σάτιρα είναι ιερή. Σήμερα, όμως, έχουμε πόλεμο. Η Σουηδία θέλει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και το καθημερινό κάψιμο του Κορανίου προκαλεί την οργή της Τουρκίας, από την οποία εξαρτάται αυτή η εξέλιξη. Τι θα επικρατήσει λοιπόν: η εθνική ασφάλεια ή η ελεύθερη έκφραση;

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Οπως λέει στην Corriere della Sera η σουηδή δημοσιογράφος και συγγραφέας Ελίσαμπεθ Οσμπρινκ, υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι αυτοί που καίνε εδώ κι ένα χρόνο το Κοράνι στη Σουηδία και τη Δανία είναι προβοκάτορες που πληρώνονται από το Κρεμλίνο για να προκαλούν χάος. «Το θέμα δεν είναι η ελευθερία της έκφρασης, αλλά η επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας», τονίζει. «Ο στόχος της Ρωσίας είναι να σπάσει το μέτωπο της Βαλτικής. Να παραμείνει η Σουηδία έξω από το ΝΑΤΟ, να επιδεινωθούν ακόμη περισσότερο οι σχέσεις της με την Τουρκία. Αν προσδώσουμε σε αυτή την υπόθεση χαρακτήρα πολιτισμικής σύγκρουσης, θα παίξουμε το παιχνίδι αυτών που θέλουν αποσταθεροποίηση».

Ισως λοιπόν να μην είναι άσπρο-μαύρο τα πράγματα. Ισως να υποκρύπτει άλλους στόχους η ανυποχώρητη στάση πολιτικών όπως ο ακροδεξιός Μόρτεν Μέσερσμιτ, αρχηγός του Δανικού Λαϊκού Κόμματος, που χαρακτήρισε σοκαριστική τη σκέψη να απαγορεύεται το κάψιμο ιερών βιβλίων μπροστά σε ξένες πρεσβείες. Ισως εκτός από την εθνική ασφάλεια και την ελευθερία της έκφρασης, να υπάρχει και κάτι ακόμη: η έννοια του σεβασμού.

Να το πούμε διαφορετικά. Το να παραδώσει η Σουηδία στον Ερντογάν κούρδους ακτιβιστές για να εξαγοράσει την άρση του βέτο του για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ αποτελεί πράγματι υπαναχώρηση σε έναν εκβιασμό. Το να λάβει μέτρα όμως για να εμποδίσει τα παιχνίδια της Ακροδεξιάς ή την προσπάθεια της Μόσχας να παρέμβει στις εσωτερικές της υποθέσεις αποτελεί υποχρέωσή της σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Μα έτσι θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου, θα πουν οι ultra-φιλελεύθεροι. Αν δύο από τις πιο κοσμικές και προοδευτικές χώρες του κόσμου, όπως είναι η Δανία και η Σουηδία, θυσιάσουν τις αρχές τους, θα είναι στη συνέχεια πιο εύκολη η απαγόρευση ακόμη και της κριτικής του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Αλλά δεν είναι έτσι. Στις δυτικές αρχές δεν συγκαταλέγεται η ανοησία.