Η Ακροδεξιά στην Ευρώπη

Οι εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στην Ισπανία την περασμένη εβδομάδα δεν εξελίχθηκαν όπως πολλοί είχαν προβλέψει. Η συμμαχία του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος (PP) με το ακροδεξιό Vox απέτυχε να κατακτήσει την εξουσία, πρωτίστως επειδή το ποσοστό του Vox έκανε βουτιά, ενώ ο απερχόμενος πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και το Σοσιαλιστικό κόμμα του (PSOE) τα πήγαν καλύτερα από ό,τι αναμενόταν.

Μας λένε τα ισπανικά αποτελέσματα κάτι βαθύτερο για την ευρωπαϊκή πολιτική και την τύχη της Ακροδεξιάς; Τον τελευταίο χρόνο, η Ακροδεξιά έμοιαζε να προελαύνει στην Ευρώπη. Τον περασμένο Οκτώβριο, η Τζόρτζια Μελόνι έγινε πρωθυπουργός της Ιταλίας, αφού το μεταφασιστικό της κόμμα, τα Αδέλφια της Ιταλίας, κέρδισαν τις περισσότερες έδρες στις κοινοβουλευτικές εκλογές. Στη Φινλανδία, το αντιδραστικό κόμμα των Φινλανδών είναι πλέον μέρος της κυβερνητικής συμμαχίας ενώ η σουηδική κυβέρνηση εξαρτάται για την επιβίωσή της από τη στήριξη των εξίσου αντιδραστικών Σουηδών Δημοκρατών.

Στην Ελλάδα, το νεόκοπο νεοναζιστικό κόμμα «Σπαρτιάτες», το οποίο καθοδηγεί από τη φυλακή πρώην ηγετικό στέλεχος της Χρυσής Αυγής, κέρδισε 12 έδρες στις εκλογές του Ιουνίου, και είναι ένα από τα τρία ακροδεξιά κόμματα που έχουν παρουσία στο Κοινοβούλιο. Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κέρδισε, για πρώτη φορά, το ισοδύναμο μιας δημαρχίας στην ανατολική πόλη Σόνεμπεργκ. Στην Αυστρία, το ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερίας ανεβαίνει στις δημοσκοπήσεις και αναμένεται να κερδίσει τις εκλογές της επόμενης χρονιάς. Στη Γαλλία, λίγοι αποκλείουν την πιθανότητα να γίνει η Μαρίν Λεπέν πρόεδρος έπειτα από τις εκλογές του 2027. Στην Ουγγαρία και την Πολωνία, εθνολαϊκιστικά κόμματα βρίσκονται από καιρό στην εξουσία.

Για κάποιους, όλα αυτά εγείρουν φόβους μιας επιστροφής του φασισμού στην Ευρώπη. Για άλλους, η αποτυχία του Vox αποκαλύπτει τα όρια της Ακροδεξιάς. Η Ευρώπη δεν βρίσκεται στο χείλος του φασισμού. Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμούμε τις επιπτώσεις της Ακροδεξιάς στο πολιτικό τοπίο της ηπείρου. Τα κόμματα αυτά έχουν μετακινηθεί από το μισητό περιθώριο στο κέντρο της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης και του σχεδιασμού της πολιτικής. Οι ακροδεξιοί τρόποι σκέψης, ιδίως όσον αφορά στη μετανάστευση και την ταυτότητα, έχουν διαρρεύσει στο mainstream. Αναφορικά με τη μετανάστευση, πολλές κρίσιμες ακροδεξιές αρχές – η στρατιωτικοποίηση των συνοριακών ελέγχων, η μαζική κράτηση και απέλαση των παράτυπων μεταναστών, η επιμονή ότι οι πρόσφυγες πρέπει να αιτούνται άσυλο μόνο από έξω από την ΕΕ – έχουν μετασχηματιστεί σε πολιτική, και όχι μόνο στην ΕΕ. Ακροδεξιά σχήματα λόγου, από τη συνωμοσιολογική «μεγάλη αντικατάσταση» μέχρι τους φόβους για την υπογεννητικότητα των «αυτόχθονων» Ευρωπαίων, ανακυκλώνονται τώρα από σεβάσμια πρόσωπα της παραδοσιακής Δεξιάς. Ταυτόχρονα, πολλοί στην Ακροδεξιά έχουν αρχίσει να αλλάζουν κάποιες ιδέες τους προκειμένου να φαίνονται περισσότερο άξιοι σεβασμού, αμβλύνοντας τον ευρωσκεπτικισμό τους και αίροντας τη στήριξη προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το «δημοκρατικό μέτωπο», αλλιώς γνωστό ως «υγειονομικός κλοιός», που αρνούνταν άλλοτε στην Ακροδεξιά την αύρα της ευυποληψίας έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Τα ακροδεξιά κόμματα γίνονται ένα αποδεκτό κομμάτι του κυβερνητικού τοπίου. Υπό την Τζόρτζια Μελόνι, η Ιταλία έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ΕΕ όσον αφορά στη διαμόρφωση της μεταναστευτικής πολιτικής. Η Ακροδεξιά όμως δεν χρειάζεται καν να βρίσκεται στην εξουσία προκειμένου να διαχυθούν ευρύτερα οι ιδέες της, ακόμα και εντός κοινωνιών που θεωρούν εαυτούς ως «φιλελεύθερες».