Το βραστό νερό και οι μεταναστεύσεις του 9ου μ.Χ. αιώνα

Ελειψα εκτάκτως χθες, λόγω ανωτέρας βίας. Ενα ηλίθιο ατύχημα, στο οποίο ενεπλάκησαν μια κατσαρόλα με βραστό νερό, περί τα 200 γραμμάρια ταλιατέλες και το δεξί χέρι μου, με έθεσαν αναγκαστικά εκτός αγωνιστικού χώρου, με έγκαυμα πρώτου βαθμού. Υπάρχουν και χειρότερα όμως – τα βλέπουμε στη Ρόδο, στην Εύβοια, στην Αττική, παντού όπου οι πυρκαγιές καταστρέφουν τη ζωή και τη φύση. Με αυτά τα γεγονότα να ρίχνουν τη σκιά τους στις σκέψεις όλων μας, δεν θα σας απασχολούσα με μία υπόθεση προσωπική μου, με τη δική μου ιλαροτραγωδία, αν από αυτή την ιστορία δεν προέκυπτε κάτι γενικότερου ενδιαφέροντος και μάλιστα ιστορικού ενδιαφέροντος. Κάτι το οποίο ίσως φωτίζει περαιτέρω την ιστορία των σκανδιναβικών λαών και των μεταναστεύσεών τους.

Τη στιγμή που σε ζεματίζει το νερό, δεν νιώθεις τίποτα. Ο πόνος ξεκινά μετά και κρατάει για μερικές ώρες, μέχρι να κάνουν τη δουλειά τους οι κρέμες. Στη διάρκεια των ωρών αυτών, που εσύ απλώς περιμένεις να κοπάσει ο πόνος, η σκέψη απασχολείται με πράγματα αστεία, που δεν θα φανταζόσουν ποτέ ότι θα άξιζαν τον κόπο. Η δική μου σκέψη, λ.χ., είχε κολλήσει σε κάτι που έχω διαβάσει σε μία ισλανδική σάγκα (κάτι σαν πρώιμο μυθιστόρημα, αλλά με Βίκινγκς). Κάτι που δεν ήξερα ότι μου είχε προκαλέσει τόσο βαθιά εντύπωση, ώστε η μνήμη να το επαναφέρει στη συνείδηση την ώρα που πονάς. Ο τρόπος που είχαν, λέει, για να αποδείξουν την αθωότητα τους ενώπιον της κοινότητας, ήταν να βυθίζουν το χέρι τους σε βραστό νερό. Αν το άντεχαν (δεν έχουμε δυστυχώς λεπτομέρειες, ώστε να γνωρίζουμε επακριβώς τις συνθήκες της δοκιμασίας), ήταν αθώοι· διαφορετικά, κρίνονταν ένοχοι. Σκεφτόμουν πόσο τυχερός ήμουν εγώ, επειδή τουλάχιστον είχαν γλιτώσει τα δάχτυλα και τα νύχια μου από το ζεμάτισμα και, την ίδια ώρα, με απασχολούσε πώς στο καλό βρίσκει κάποιος τη δύναμη να χώσει μόνος του το χέρι του στο βραστό νερό.

Δεν τη βρίσκει, πιστεύω. Βρίσκει, αντιθέτως, τη δύναμη να δραπετεύσει όσο πιο μακριά μπορεί. Καταλήγω, λοιπόν, ότι δεν ήταν μόνο η γεωμορφολογία της Σκανδιναβίας, η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης και η πληθυσμιακή πίεση αυτά που ώθησαν τους Βίκινγκς στις περίφημες μεταναστεύσεις τους, οι οποίες επηρέασαν την εθνολογική διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ηπείρου και τους οδήγησαν σε ανακαλύψεις, μέχρι και στο σημερινό Νιουφάουντλαντ στον Καναδά. Πρέπει να ήταν οπωσδήποτε και η φρίκη του βραστού νερού πάνω στο ανθρώπινο δέρμα. Οταν ξέρεις ότι την επομένη το πρωί θα πρέπει να βάλεις το χέρι σου μέσα σε νερό που κοχλάζει, παίρνεις το ντρακάρ, το μονόξυλο, το κανό, το στρώμα θαλάσσης, ό,τι σου βρίσκεται εύκαιρο σε πλεούμενο, ανοίγεσαι και όπου σε βγάλει. Οταν ξέρεις ότι η επιστροφή σημαίνει πίσω στο τσουκάλι με το βραστό νερό, τότε σε μια παγωμένη και αφιλόξενη ξεραΐλα εσύ βλέπεις μια καταπράσινη Γροιλανδία. Οχι, δεν έχω πια αμφιβολία για αυτό που έκανε τους Βίκινγκς να εξαπλωθούν προς κάθε κατεύθυνση…

Δευτερευόντως, το ατύχημα με την κατσαρόλα μού έδωσε ένα ελάχιστο μέτρο, ώστε να μπορώ να εκτιμήσω πόσο σημαντικό είναι σε καταστροφές, όπως η υπό εξέλιξη στη Ρόδο, να μπορείς να απομακρύνεις τον πληθυσμό χωρίς θύματα. «Only connect», ήταν η συμβουλή του E.M. Forster και είναι σωστή.

Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΥΦΥΪΑ
Από την ενδιαφέρουσα συνέντευξη της αγέλαστης Εφης Αχτσιόγλου στο «Βήμα», συγκρατώ το εξής απόσπασμα, επειδή βρίσκεται στον πυρήνα του προβληματισμού της για το μέλλον της Αριστεράς: «Υπάρχει ένα όριο ανάμεσα στο όραμα και τον συμβιβασμό; Και βέβαια υπάρχει. Αυτή όμως δεν είναι μια απάντηση που μπορεί να δώσει ένα και μόνο υποκείμενο, εδώ χρειάζεται η συλλογική ευφυΐα». Θα ήταν ενδιαφέρον αν της ζητούσαν να εξηγήσει πώς ορίζει τη συλλογική ευφυΐα. Γιατί μόνο δύο τρόπους μπορώ να σκεφτώ: είτε εκείνον των ελεύθερων εκλογών, όπως γίνεται στις χώρες με την πολιτική παράδοση της Δύσης είτε εκείνον του κόμματος λενινιστικού τύπου. Θα ήταν χρήσιμο να το ξέρουμε, για να μην υποψιαζόμαστε το χειρότερο…