Τα regalia θα πρέπει να είναι προσιτά στο κοινό

Το βασιλικό στέμμα, το σκήπτρο και το ξίφος που ήλθαν στο φως από τα συνεργεία του ΥΠΠΟ είναι με απόσταση τα πιο σημαντικά από όλα τα ευρήματα που ανακαλύφθηκαν την τελευταία διετία στο Τατόι.

Και τούτο διότι αποτελούν απτά σύμβολα της κρατικής υπόστασης και ανεξαρτησίας καθώς και της βασιλικής αίγλης και ισχύος. Ως εκ τούτου δεν αφορούν μόνον τον Οθωνα – που τα πήρε μαζί του αποχωρώντας από την Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1862 και ο οποίος άλλωστε ουδέποτε παραιτήθηκε – αλλά αφορούν όλους τους βασιλείς των Ελλήνων και πέραν αυτών το ελληνικό κράτος στη μακρά του διάρκεια.

Κι αυτός είναι ο λόγος που μέλος της πρώτης Δυναστείας, μακρινός απόγονος αδελφού του Οθωνα, παρέδωσε με επισημότητα τα regalia το 1959 στον τότε βασιλεύοντα Παύλο, στην αίθουσα τελετών των ανακτόρων της Ηρώδου του Αττικού, παρουσία της βασιλικής οικογένειας, της κυβερνήσεως, της Αυλής και της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων.

Κι αυτός είναι ο λόγος που επίσης με επισημότητα θα πρέπει να τα παραλάβει η Βουλή που ορθώς ορίστηκε ως η νέα τους κάτοχος.

Αλλά πού θα εκτεθούν; Διαβάζομε πως προορίζονται για την «Αίθουσα των Τροπαίων Ελευθέριος Βενιζέλος», αίθουσα που δεν υφίσταται ενώ υπάρχει στη Βουλή η αίθουσα των Τροπαίων (το μοναδικό απομεινάρι μαζί με τη μεγάλη κλίμακα που οδηγεί σε αυτήν του αρχικού οθωνικού ανακτόρου), η οποία συμπίπτει με την «αίθουσα Ελευθερίου Βενιζέλου», με ξέχωρη όμως και διακριτή ονομασία.

Η δεύτερη άλλωστε είναι σχετικώς πρόσφατη. Αποψη του γράφοντος είναι ότι τα regalia θα πρέπει να είναι προσιτά στο ευρύ κοινό, κάτι που δεν μπορεί να ισχύσει αν τοποθετηθούν στη Βουλή.

Θα πρέπει επίσης λόγω της σημασίας τους να τους δοθεί αποκλειστικότητα στον χώρο όπου θα τοποθετηθούν, εντός του οποίου στην ανάγκη θα πρέπει να εκτίθενται με ισάξιά τους ιστορικά αντικείμενα που δεν είναι πολλά. Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Παλαιά Βουλή) ατυχώς δεν διαθέτει επαρκείς αίθουσες. Αποκλείω επίσης τη βασιλική έπαυλη στο Τατόι, η οποία ως κέλυφος δεν έχει την απαιτούμενη βαρύτητα για να τα στεγάσει.

Το στέμμα ως αντικείμενο αποτελεί αντίγραφο του βαυαρικού βασιλικού στέμματος των Βίττελσμπαχ που ο βασιλιάς Λουδοβίκος Α’ είχε επίσης παραγγείλει στους ίδιους γάλλους χρυσοχόους στο Παρίσι, στους Fossin et fils, – Jean-Baptiste Fossin (1786 – 1848), η εγγονή του παντρεύτηκε το 1886 τον Joseph Chaumet, ο οποίος μετονόμασε τον οίκο Fossin σε οίκο Chaumet που διατηρείται μέχρι σήμερα – διάσημους στην περίοδο της Παλινορθώσεως καθώς και επί Λουδοβίκου – Φίλιππου (1814 – 1848). Μόνον που το ελληνικό στέμμα είναι κατά πολύ φτωχότερο, καθώς είναι απλά χρυσό και δεν κοσμείται, όπως το πρότυπό του, με πολύτιμους λίθους.

Ως προς τη χρήση του είναι σαφές ότι δεν προοριζόταν για καμία στέψη.

Ποιος άλλωστε ορθόδοξος επίσκοπος θα έστεφε τον ρωμαιοκαθολικό Οθωνα, που επιπλέον ως μεγαλοϊδεάτης – όπως εξελίχθηκε – φρονούσε ότι ο μόνος κατάλληλος χώρος για μια τέτοια τελετή θα ήταν η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη; Οχι, η σημασία των αντικειμένων αυτών ήταν καθαρά συμβολική και τίποτε άλλο.

Στις μεγάλες τελετές θα τοποθετούνταν σε μαξιλάρι κοντά στον θρόνο και θα εικονίζονταν δίπλα στον βασιλέα στα επίσημα πορτρέτα του.

Ενδιαφέρον επίσης θα ήταν να μαθαίναμε τις λεπτομέρειες της παραγγελίας τους στο Παρίσι όπως και τη διαδρομή τους επί έναν περίπου αιώνα στο Μόναχο, προτού αποδοθούν πίσω στην Ελλάδα. Καθώς επίσης την υπόγεια πορεία τους στο Τατόι, μετά το 1974, κι όπου το στέμμα εμφανίζεται ξανά το 1981 στο φέρετρο της βασίλισσας Φρειδερίκης για να εξαφανιστεί ξανά μέχρι «χθες», ήτοι επί 42 ολόκληρα χρόνια! Ορισμένοι περίμεναν να το ξαναδούν στην εξόδιο ακολουθία του Κωνσταντίνου, όχι φυσικά στη μητρόπολη, αλλά στο ταφικό παρεκκλήσι στο Τατόι. Ισως τα παιδιά του να αγνοούσαν την ύπαρξη αυτών των κειμηλίων.

Ή να μη θέλησαν να προκαλέσουν θέμα ζητώντας το στέμμα από το ΥΠΠΟ μόνον για την ταφή του πατέρα τους σε περίπτωση που οι υπηρεσίες του υπουργείου γνώριζαν κάτι παραπάνω. Ενδιαφέρον τέλος είναι ότι η τ. βασιλική οικογένεια δεν είχε πάρει μαζί της τα regalia είτε φεύγοντας το 1967 είτε αργότερα – αν και κατηγορήθηκε γι’ αυτό από φανατικούς -, πιθανώς αναγνωρίζοντας τη διαχρονική και ασχέτως πολιτεύματος σημασία τους.

Τι επίσης απέγιναν τα ομοιώματα στέμματος που τοποθετούνταν στα φέρετρα των βασιλέων που πέθαναν ανάμεσα στα 1862 και στα 1959;

Τελειώνοντας και κάτι ακόμη: στην ανακοίνωσή του το ΥΠΠΟ αυτό το τ. βασίλισσα Φρειδερίκη τι το ήθελε; Για να αντιληφθούμε το φαιδρό του πράγματος ας φανταστούμε τους Γάλλους να αναφέρονται στη Μαρία Αντουανέττα ως τέως βασίλισσα και τους Αυστριακούς στην Ελισάβετ/Σίσυ ως τέως αυτοκράτειρα και βασίλισσα. Οσο για εμάς τους Ελληνες είναι σαν να αποκαλούσαμε τον Ιωάννη Καποδίστρια τέως κυβερνήτη, εφόσον και αυτός ο πολιτειακός τίτλος και αξίωμα έχει καταργηθεί. Από την αποφυγή τέτοιων ακροτήτων η πολιτική μας κουλτούρα μόνον ωφελημένη θα βγει.

Ο Κώστας Σταματόπουλος είναι ιστορικός. Από το 1998 ασχολείται με τη διάσωση και μελέτη του Τατοΐου