Τι έχουμε μπροστά μας στα ελληνοτουρκικά

Ας ξεκινήσω από το παράδοξο: πώς ο Πρωθυπουργός που χρησιμοποίησε τα επονομαζόμενα εθνικά θέματα ως εργαλείο της προεκλογικής καμπάνιας αλλά και το κόμμα που χαρακτήρισε την αξιωματική αντιπολίτευση «εθνική εξαίρεση», κάνει μια τόσο μεγάλη στροφή στα ελληνοτουρκικά, φτάνοντας, μάλιστα, σε αναφορά σε «αναγκαίες υποχωρήσεις».

Καταρχήν, η διάθεση για μείωση της έντασης με τη γειτονική χώρα και η προσπάθεια διαλόγου για εξεύρεση κοινού τόπου είναι αναμφισβήτητα μια θετική εξέλιξη. Οι πολίτες έχουν για χρόνια ταλαιπωρηθεί από την τουρκική επιθετικότητα αλλά και την επιλογή της ακινησίας που ακολούθησε κατά τα προηγούμενα χρόνια η κυβέρνηση της ΝΔ, την οποία διέκοπταν μόνο υψηλές κορώνες μπροστά στις κάμερες για δημόσια κατανάλωση. Αρα χρειαζόταν μια άλλη προσέγγιση.

Πριν όμως ακόμη μάθουμε λεπτομέρειες για τον οδικό χάρτη που θέτει η κυβέρνηση, για τη διαδικασία, το πλαίσιο, η λέξη «υποχωρήσεις» δείχνει ότι έρχεται να προετοιμάσει για κάτι που φαίνεται ως προαποφασισμένο.

Μια διαπραγμάτευση για να πετύχει απαιτούνται αναμφίβολα αμοιβαίοι συμβιβασμοί. Δεν μπαίνεις σε μια διαπραγμάτευση θεωρώντας ότι θα πετύχεις το 100% των στόχων σου και η άλλη πλευρά τίποτα, γιατί απλά αυτό είναι μη ρεαλιστικό. Μια βιώσιμη λύση πρέπει να είναι θετικού αθροίσματος, δηλαδή να κερδίζουν κάτι αλλά και να χάνουν κάτι και οι δύο πλευρές. Κυρίως πρέπει να είναι αλλά και να φαίνεται ως ένας δίκαιος και έντιμος συμβιβασμός.

Είναι απορίας άξιο γιατί ο Πρωθυπουργός βιάστηκε πριν ακόμη αρχίσει ουσιαστικά ο διάλογος να μιλήσει για υποχωρήσεις, ενώ γνωρίζει τις αντιδράσεις κυρίως από τα δεξιά της ΝΔ. Ετσι, περισσότερο ως μήνυμα προς τους συμμάχους ακούγεται παρά ως προετοιμασία της κοινής γνώμης. Γιατί αν πρόκειται για το δεύτερο, ξεκινώντας με πρώτη λέξη την «υποχώρηση», η μέθοδος αυτή είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας.

Για την ελληνική πλευρά η πάγια θέση, «μια είναι η διαφορά, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, και αν δεν συμφωνήσουμε θα πρέπει να πάμε στη Χάγη» δεν φαίνεται να μπορεί να ανατραπεί. Οι υποχωρήσεις δεν δείχνει να μπορεί να σημαίνουν άνοιγμα της ατζέντας σε άλλα θέματα που θέτει η Τουρκία. Η δε αναφορά σε «θαλάσσιες ζώνες» αναφέρεται και στο ζήτημα των χωρικών υδάτων, που, αν και αποκλειστικό δικαίωμα κάθε κράτους, η έκτασή τους συμπαρασύρει την αρχή υπολογισμού της υφαλοκρηπίδας. Αρα η απόφαση για μερική ή και συνολική επέκταση των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο θα καθορίσει τη βάση διαπραγμάτευσης για την υφαλοκρηπίδα. Οι διερευνητικές επαφές 2009-2011 είχαν στόχο, χωρίς να απεμπολεί η Ελλάδα  το δικαίωμά της στον καθορισμό της έκτασης των χωρικών υδάτων της, να γίνει η μερική και κατά περίπτωση επέκταση σε ένα πνεύμα καλής πίστης με την άλλη πλευρά. Σήμερα φαίνεται ότι οι διερευνητικές αντικαθίστανται από τον πολιτικό διάλογο χωρίς το περιεχόμενο να είναι σαφές ακόμη.

Είναι σημαντικό ότι μετά από καιρό ξαναμπαίνει το νερό στο αυλάκι και τα δύο μέρη δείχνουν να επιθυμούν λύσεις. Η Τουρκία όμως είναι  απρόβλεπτη και ο Ερντογάν θα επιχειρήσει να πουλήσει ακριβά οποιονδήποτε συμβιβασμό. Αρα καλύτερα να αφήσουμε τις πρόωρες δηλώσεις περί ετοιμότητάς μας για υποχωρήσεις. Αλλά ας προχωρήσουμε με καθαρούς στόχους και ειλικρινή διάθεση σε μια βιώσιμη διευθέτηση. Και όλα θα κριθούν στην πορεία.

Η Μαριλένα Κοππά είναι καθηγήτρια Συγκριτικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο