Ισορροπία ανάμεσα στη συνέπεια και τον εθνολαϊκισμό

Τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όταν τίθενται στον πολιτικό διάλογο, έχουμε συνηθίσει να ισορροπούν ακροβατικά μεταξύ συναισθήματος και ρεαλισμού, με αποτέλεσμα να προκαλούν το ίδιο εύκολα είτε ενθουσιασμό είτε οργή στην κοινή γνώμη. Γνωρίζοντας την ευαισθησία των θεμάτων αυτών και την επιρροή τους στο εκλογικό σώμα, οι κυβερνήσεις σπάνια μπαίνουν στον πυρήνα των ανοιχτών ζητημάτων και προτιμούν να στρουθοκαμηλίζουν. Τρανταχτή εξαίρεση στην παραπάνω πεπατημένη είναι η Συμφωνία των Πρεσπών, που έθεσε τα ανοιχτά ζητήματα με τη Βόρεια Μακεδονία επί τάπητος και εντέλει κατέληξε σε μια λεόντειο συμφωνία υπέρ της χώρας μας μεν, αλλά και αμοιβαία επωφελή δε για τη γειτονική χώρα.

Οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού σχετικά με την έναρξη του διαλόγου με την Τουρκία για τα ζητήματα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ και η προοπτική προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελούν το γεγονός της μετεκλογικής περιόδου ως σήμερα. Ο τρόπος με τον οποίο έχει πολιτευτεί ο Πρωθυπουργός μέχρι σήμερα στα εθνικά ζητήματα είναι εντελώς αναντίστοιχος με τις δηλώσεις αυτές και όσα φαίνεται ότι συζήτησε στο Βίλνιους με τον τούρκο πρόεδρο.

Η ως τώρα στάση του κ. Μητσοτάκη ήταν ένα κράμα μεταξύ ακραιφνούς εθνολαϊκισμού με προβολή των θεμάτων εξωτερικής πολιτικής στην αντιμετώπιση των εσωτερικών πολιτικών αντιπάλων. Με έντονες εξάρσεις εθνικοφροσύνης αλλά και χρήση τοξικού λόγου, απαξίωσε τη Συμφωνία των Πρεσπών όσο ήταν στην αντιπολίτευση, ενώ την έβαλε κάτω από το χαλάκι όσο ήταν στην κυβέρνηση. Προεκλογικά ανακάλυψε ξαφνικά «εθνικές εξαιρέσεις» στα ζητήματα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, ενώ το ίδιο ξαφνικά έκλεισε η κουβέντα μετεκλογικά.

Με αυτή την παρακαταθήκη ως τώρα, έρχεται ο κ. Μητσοτάκης και ζητάει στάση ευθύνης από την αντιπολίτευση. Και η αντιπολίτευση όντως έχει ευθύνη να ανταποκριθεί θέτοντας προϋποθέσεις μεν, αλλά χωρίς να μιμηθεί την ως τώρα στάση του κ. Μητσοτάκη στα εθνικά ζητήματα. Τα ζητήματα που αφορούν την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας οφείλουν να επιλυθούν μετά από τόσες δεκαετίες με ρεαλισμό και αυτοσυγκράτηση, αλλά και με προϋποθέσεις. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω δομημένου διαλόγου με κείμενα και στη βάση ανάπτυξης μέτρων εμπιστοσύνης. Αν δεν λυθούν, θα συνεχίσει η Ελλάδα να επικαλείται τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αλλά να μην τα πραγματώνει ποτέ. Και αυτό είναι το κρίσιμο στρατηγικό ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί: Εξωτερική πολιτική για επικοινωνιακή κατανάλωση ή εξωτερική πολιτική ουσίας;

Το πολιτικό σύστημα θα κληθεί να περάσει σοβαρές εξετάσεις ωριμότητας στην περίπτωση που προχωρήσει ο διάλογος με την Τουρκία, αλλά σίγουρα όχι με συμμετρική ευθύνη. Η κυβέρνηση, έχοντας νωπή και ισχυρή τη λαϊκή εντολή αλλά και τον αποκλειστικό λόγο στις κινήσεις από την ελληνική πλευρά, θα έχει τη βασική ευθύνη και δεν θα μπορεί να κρυφτεί πίσω από την αντιπολίτευση. Ομως και η αξιωματική αντιπολίτευση θα κληθεί να αναμετρηθεί με τον πήχη της δημαγωγίας και του εθνολαϊκισμού και να επιδείξει υπευθυνότητα και συνέπεια με το κυβερνητικό της παρελθόν. Να τραβήξει δηλαδή μια διαχωριστική γραμμή με τον τρόπο που πολιτεύτηκε σε αυτά τα ζητήματα ο κ. Μητσοτάκης στο πρόσφατο παρελθόν.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι διευθυντής του Eteron – Ινστιτούτο για την Ερευνα και την Κοινωνική Αλλαγή