NON PAPER

Αντισυστημικός συστημισμός

Να πω πρώτα απ’ όλα ότι δεν είδα την παράσταση της Λένας Κιτσοπούλου στην Επίδαυρο παρόλο που βρισκόμουν ελάχιστα χιλιόμετρα από το αρχαίο θέατρο της Αργολίδας. Και ο λόγος που δεν πήγα ήταν το τρέιλερ της παράστασης που προβάλλεται, εδώ και καιρό στην τηλεόραση. Με πήρε από τα μούτρα από την πρώτη κιόλας σκηνή, όπου ένας συμπαθής κατά τα άλλα ηθοποιός που παίζει στον «Σασμό» ανοίγει ένα ψυγείο ή κάτι τέτοιο, με τις ίδιες ακριβώς μούτες του τηλεοπτικού ρόλου του. Και στη συνέχεια η οθόνη γεμίζει με κάποιες γκροτεσκοποιημένες φιγούρες πίσω από τις οποίες δεν αναγνώριζα τους ηθοποιούς – φαντασθείτε ότι πέρασα τον Καραθάνο για τον Λουδάρο. Για να είμαι ειλικρινής μου φάνηκαν σαν παρωδία της Ντιβάιν (κατά κόσμον Χάρις Γκλεν Μίλστεντ) που πολύ είχα λατρέψει στα πρώιμα νιάτα μου και δεν μου αρέσει να βλέπω να την κακοαντιγράφουν. Ωστόσο, όμως αυτό είναι μια καταδική μου άποψη που αφορά την καταδική μου αισθητική και επειδή «περί ορέξεως κολοκυθόπιτα», δεν μπορεί, σε καμία περίπτωση, να αποτελεί επιχείρημα.

Λόγω περιβάλλοντος ωστόσο άκουσα πολλά και διάφορα για την παράσταση, πριν καν τελειώσει, αφού, ξαφνικά, η ταβέρνα όπου τρώγαμε γέμισε από αυτούς που είχαν φύγει άρον άρον από το θέατρο. Ούτε σε αυτά θα μείνω όμως, μήπως άλλωστε είναι η πρώτη φορά; Τι να πρωτοπούμε; Για την Αννα Συνοδινού που, το 1984, αποχώρησε διασχίζοντας την ορχήστρα και φωνάζοντας «Αίσχος» στην «Αλκηστη» του Γιάννη Χουβαρδά δίνοντας έτσι το σύνθημα για μια άνευ προηγουμένου αντίδραση από το κοινό που έφτασε μέχρι και σε… σφαλιάρες σε συντελεστές της παράστασης; Ή για τα κέρματα που έπεφταν βροχηδόν στη «Μήδεια» του Βασίλιεφ μέχρι που ο Νίκος Ψαρράς φώναξε «Ελεος!».

Το θέμα προκύπτει από τη δεδηλωμένη αντισυστημικότητα της Κιτσοπούλου. Αυτήν για την οποία άλλοι τη λατρεύουν και άλλοι την απορρίπτουν. «Δεν ήξεραν τι πήγαιναν να δουν;» λένε από την Παρασκευή το βράδυ όσοι την υπερασπίζονται γι’ αυτούς που την έκραξαν. Επισημαίνοντας ότι πάντα ήταν ελευθερόστομη, προκλητική, κόντρα σε θεατρικές και, γενικώς, καλλιτεχνικές συμβάσεις και παντός είδους κατεστημένα.

Σοβαρά τώρα; Πόσο αντισυστημικό δηλαδή είναι το να βρίζεις το σύστημα ούσα με τα μπούνια μέσα σε αυτό; Και η Κιτσοπούλου (ανεξαρτήτως της καλλιτεχνικής της αξίας που δεν την αμφισβητώ, το αντίθετο μάλιστα, θεωρώ ότι την προβοκάρει από την αγωνία της μήπως και την πουν συμβατική)βρίσκεται σε σφικτό εναγκαλισμό με τον απόλυτο συστημισμό στο σύγχρονο ελληνικό θεατρικό τοπίο.

Με τη «Στέγη» που έχει τα μέσα και το χρήμα να επιβάλει δημιουργούς και να στήνει «καλλιτεχνικά ρεύματα», με το Εθνικό στο οποίο ανέβηκε και το προηγούμενο έργο της, το «Μια νύχτα στην Επίδαυρο», με μια ευρύτερη και κάπως αόριστη καλλιτεχνική παρέα που είναι έτοιμη να «κατασπαράξει» και να αποδομήσει όποιον αμφισβητεί τα παιδιά της. Ολοι αυτοί αντισυστημικοί υποτίθεται ότι είναι. Στα λόγια όμως μόνο. Στη διαδικασία είναι ένα σύστημα να! Με το συμπάθιο. Διότι μπορεί να μην σε αφορά αν θα αρέσει η παράστασή σου ή όχι. Μπορεί και να επιδιώκεις να μην αρέσει για να τα κάνεις μπάχαλο και να συζητηθείς. Οταν όμως αυτά γίνονται με χρήματα από τον κρατικό κορβανά (βλέπε Εθνικό και ΚΘΒΕ) κάτι μυρίζει δυσάρεστα. Κυρίως μάλιστα στον «εθνικό θεατρικό κορβανά» δηλαδή στις δύο πρώτες κρατικές σκηνές της χώρας.

Τι είναι αιρετικό σήμερα

Μήπως τα έχουμε μπερδέψει όμως κάπως; Ανεξαρτήτως (αλλά όχι και εντελώς ανεξαρτήτως) της Κιτσοπούλου, τι θεωρείται αιρετικό, ρηξικέλευθο και κόντρα στο κατεστημένο σήμερα. Το να εκστομίζεις εμμονικά βρισιές από σκηνής; Το να επαναλαμβάνει, για παράδειγμα,  τουλάχιστον σαράντα φορές μέσα σε δύο λεπτά τη λέξη «π…τσα» όπως ο Μπισμπίκης στην «Μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς» του Οικονομίδη; Οχι, αυτό δεν είναι αιρετικό. Είναι ο Στάθης Ψάλτης σε επιθεώρηση των eighties. Διότι βεβαίως και η πρόκληση είναι Τέχνη όταν όμως προκύπτει ως απότοκο μιας καλλιτεχνικής διαδικασίας. Οταν γίνεται αυτοσκοπός είναι ένδειξη καλλιτεχνικής ανασφάλειας όσο κι αν παριστάνει την αντισυστημικότητα.