Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και εργασιακός χώρος

Πολλοί επιστήμονες είναι ανήσυχοι με τα αποτελέσματα της ΤΝ και του Διαδικτύου, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «όσο περισσότερο είμαστε συνδεδεμένοι με το Διαδίκτυο, τόσο απομακρυνόμαστε από την πραγματικότητα». Εχει επικρατήσει διεθνώς η άποψη ότι οι επαναλαμβανόμενες εργασίες θα είναι οι πρώτες που θα καταργηθούν από μηχανές ή ρομπότ. Οι επιστήμονες του ΜΙΤ και οι οικονομολόγοι του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εκτιμούν ότι έως το 2033 θα καταργηθούν 67 εκατ. θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ εξαιτίας της ΤΝ, ενώ ο ΟΟΣΑ προβλέπει μείωση του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού κατά 8% τα επόμενα χρόνια.

Ποια επαγγέλματα κινδυνεύουν. Η ΤΝ επιφέρει επανάσταση στην καθημερινότητα, ανατρέποντας τα επαγγέλματα του σήμερα αλλά πολύ περισσότερο του αύριο. Οι ερωτήσεις είναι πολλές και ενδιαφέρουσες. Πόσα επαγγέλματα θα χαθούν και πόσα θα αλλάξουν; Το μέλλον θα είναι καλύτερο ή χειρότερο από το παρόν; Οι ερωτήσεις αυτές αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης και αγχώνουν τους εργαζόμενους.

Αρχικά, ας εξετάσουμε τους τρεις «μεγάλους παίκτες» στον χώρο της ΤΝ και της τεχνολογίας.

Οι ΗΠΑ και η Κίνα θεωρούνται αντίπαλοι αλλά πολλές φορές συνεργάζονται.

n Οι τρεις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας είναι αμερικανικές: Alphabet (Google), Amazon και Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp). Οι τρεις επόμενες είναι κινεζικές: Tencent (QQ instant messaging), ByteDance (TikTok) και Alibaba (online commerce).

n 52 δισεκατομμύρια δολάρια είναι το ποσό που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2022 από το αμερικανικό Κογκρέσο για την επιτάχυνση της κατασκευής ημιαγωγών στις ΗΠΑ και την ανάπτυξη ερευνητικών ικανοτήτων για την ΤΝ.

n 67% είναι το ποσοστό των αμερικανών εφήβων που χρησιμοποιούν το TikTok, που ανήκει στην κινεζική εταιρεία ByteDance, στην πρώτη γραμμή της έρευνας για την ΤΝ.

n 10.000 είναι ο αριθμός των δημοσιεύσεων που συνυπογράφουν κάθε χρόνο κινέζοι και αμερικανοί ερευνητές στον τομέα της ΤΝ.

Η Ευρώπη, μη μπορώντας να καινοτομήσει τόσο γρήγορα όσο οι ΗΠΑ και η Κίνα, προσπαθεί να ρυθμίσει. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόλις ψήφισε, σε επιτροπή, τη θέση του σχετικά με τη ρύθμιση της ΤΝ. Οι τεχνητές νοημοσύνες θα τεθούν σε ένα αυστηρό πλαίσιο, όταν κριθούν «υψηλού κινδύνου». Στη συνέχεια, θα πρέπει να υποβληθούν σε αξιολόγηση συμμόρφωσης και να φέρουν ευρωπαϊκή σήμανση πριν διατεθούν στην αγορά.

Στελέχη, διοικητικοί παράγοντες και συντάκτες περιλαμβάνονται πράγματι στη λίστα των επαγγελμάτων που απειλούνται, όπως προτάθηκε τον περασμένο Μάρτιο από το OpenAI, τον σχεδιαστή του ChatGTP και το University of Pennsylvania. Απειλούνται επίσης μαθηματικοί, φορολογικοί σύμβουλοι, σχεδιαστές λογισμικού και λογιστές. Το 80% του αμερικανικού εργατικού δυναμικού μπορούσε να δει το 10% των εργασιών του να επηρεάζεται από τα chatbot. 1 στους 5 εργαζόμενους θα έβλεπε να επηρεάζεται το 50% της εργασίας του. Ενώ, από τον 19ο αιώνα, ο αυτοματισμός έχει επηρεάσει κυρίως τα επαγγέλματα με τα λιγότερα προσόντα, οι εργαζόμενοι του «λευκού κολάρου» και τα υψηλά εισοδήματα αρχίζουν να επηρεάζονται και αυτά. Δηλαδή, η εκδίκηση του σχεδιαστή σπιτιών στον γραφίστα και της αεροσυνοδού στον πιλότο.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι 300 εκατομμύρια θέσεις εργασίας θα απειληθούν στον κόσμο, ιδιαίτερα σε νομικές, διοικητικές και υποστηρικτικές λειτουργίες και προβλέπει ότι τα chatbots θα μπορούσαν να αυξήσουν το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 7%.

Συμπερασματικά, η ΤΝ μπορεί να μας διευκολύνει σε πολυάριθμες εργασίες, αλλά δεν θα μας καταστήσει πιο ελεύθερους σε όλες τις εκφράσεις της καθημερινότητας. Τελικά, ο ενθουσιασμός για τη νέα πραγματικότητα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρο και σεβασμό σε βασικές κοινωνικές αξίες, έχοντας ως στόχο την ευημερία και όχι απλά την τεχνολογική πρόοδο.

Ο Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης είναι καθηγητής, ακαδημαϊκός