Η αναδίπλωση {LF}του Ερντογάν

Η επανεκλογή Μητσοτάκη – Ερντογάν, μέσα στο κλίμα που δημιουργήθηκε μετά τους σεισμούς στην Τουρκία, ήταν από μόνη της αιτία να αυξηθεί το ελληνοτουρκικό επικοινωνιακό ενδιαφέρον για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Ισως για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια το ελληνικό δημοσιογραφικό ενδιαφέρον δεν προσανατόλισε τους έλληνες πολίτες στην ψευδή εικόνα πως οι Σύνοδοι Κορυφής του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ έχουν ως βασικό θέμα την Ελλάδα. Πρωταγωνίστησε η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, αλλά σε ένα βαθμό και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία που έθεσαν την Ελλάδα και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στη σωστή τους διάσταση. Σουηδία, Ουκρανία ήταν τα βασικά θέματα της Συνόδου Κορυφής στο Βίλνιους και τα ελληνοτουρκικά είχαν κι αυτά μια μικρή θέση στη Σύνοδο και κυρίως στο περιθώριό της, εμμέσως όμως, στον βαθμό που αποτελούν ένα σοβαρό θέμα τα F-16, ως πρόγραμμα αναβάθμισης των 80 αεροσκαφών που η Τουρκία έχει και των 40 που θέλει να αγοράσει.

Η Σουηδία τελικά θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, στον βαθμό που ο πρόεδρος Ερντογάν θέτει το ζήτημα στην τουρκική Εθνοσυνέλευση. Η αναδίπλωση του τούρκου προέδρου είναι καταφανής. Η δήλωσή του πως δεν αποφάσισε ο ίδιος να ενταχθεί η Σουηδία στο ΝΑΤΟ, αλλά απλώς παρέπεμψε το θέμα στην αρμόδια Βουλή έχει διπλή ανάγνωση: πρώτον πως απολογείται στον λαό του και δεύτερον πως διατηρεί ίσως μια μορφή παζαριού, για να επιτύχει τα όσα επιδιώκει με τα F-16.

Ο πρόεδρος Ερντογάν, ωστόσο, από το Βίλνιους έφυγε και με μία σαφή ήττα στην πλάτη. Η «παιδική» απόπειρα εκβιασμού της ΕΕ με την πρόταση για αμοιβαία ένταξη Τουρκίας και Σουηδίας στην Ενωση και στο ΝΑΤΟ αντιστοίχως, απορρίφθηκε από τους Ευρωπαίους σχεδόν ταυτοχρόνως με την εκφορά της! Και η ήττα αυτή πρέπει οπωσδήποτε να συνδυαστεί με τη δεύτερη «πόρτα» που «έφαγε» ο πρόεδρος της Τουρκίας, αυτή τη φορά από την Ρωσία, όταν ζήτησε να ενταχθεί στις BRICKS. Ως γνωστόν διαμηνύθηκε από ρωσικής πλευράς στον Ερντογάν πως η ένταξη στη συμμαχία Κίνας, Ινδίας, Ρωσίας, Βραζιλίας και Νότιας Αφρικής σημαίνει αποχώρηση από το ΝΑΤΟ.

Τέλος, ως προς τα ελληνοτουρκικά πρέπει να υπογραμμιστεί το επίθετο συγκρατημένη, το οποίο χρησιμοποίησε ο έλληνας Πρωθυπουργός για να χαρακτηρίσει την αισιοδοξία του. Και έχει δίκιο, διότι οι τρεις διαδικαστικοί πυλώνες της ελληνοτουρκικής προσέγγισης είναι οι πολιτικές επαφές σε ανώτατο επίπεδο, τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και η θετική ατζέντα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, κυρίως στην οικονομία. Τους τρεις όμως αυτούς πυλώνες τους θυμάμαι καλά να υπάρχουν από την εποχή του Κ. Σημίτη, δίχως βέβαια στην πορεία του χρόνου να φέρουν κάποιο αποτέλεσμα. Κι ακόμη κάτι: όσες σκέψεις ή και συζητήσεις να έχουν γίνει προεκλογικά για το Αιγαίο και με οποιοδήποτε πρόσημο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πως ποτέ η Τουρκία δεν απέσυρε τα ψευδοεπιχειρήματά της για αποστρατιωτικοποίηση, γκρίζες ζώνες, αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών, κοκ.

Ο Ανδρέας Λοβέρδος είναι καθηγητής Πανεπιστημίου,
δικηγόρος, πρ. υπουργός