Η Αριστερά ως θεολογία

Διάβασα χθες με μεγάλες προσδοκίες τη συνέντευξη του καθηγητή και πρώην υπουργού Αριστείδη Μπαλτά στα «ΝΕΑ». Υπέθεσα ότι ο θεωρητικός του ΣΥΡΙΖΑ θα είχε εντοπίσει πειστικές αιτίες της ήττας τους, που προφανώς θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν σε όσους κληθούν να συνεχίσουν το εγχείρημα, πρωτίστως αποκτώντας επαφή με την πραγματικότητα. Λυπάμαι που το λέω, αλλά από τη συνέντευξη δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο. Ο καθηγητής που, εκτός των άλλων, βαρύνεται με το αποτυχημένο πέρασμά του από το υπουργείο Πολιτισμού και το άγριο και άδικο, όπως αποδείχτηκε, κυνήγι ενός άξιου ανθρώπου όπως ο Γιώργος Λούκος, επιμένει και σήμερα να υπερασπίζεται άκυρα θεωρητικά σχήματα, μονοδιάστατες απόψεις και, γενικώς, τη στρατηγική της ήττας του ΣΥΡΙΖΑ, στο όνομα μιας ουτοπικής σύλληψης του κόσμου, ουσιαστικά μιας θεολογίας της Αριστεράς.

Είναι μια χιλιοακουσμένη θεολογία που, έως το 1989, κατέληγε στον κομμουνισμό και στην αταξική κοινωνία. Ο καρδινάλιός της Αριστείδης Μπαλτάς συνέχιζε να την πιστεύει και τα χρόνια που ο ΣΥΡΙΖΑ ετοιμαζόταν να εξαργυρώσει την αντιμνημονιακή διαμαρτυρία σε κυβερνητικά οφίκια – έστω και δίνοντας μερίδιο στον Πάνο Καμμένο. Το 2016, τα χρόνια που ο ΣΥΡΙΖΑ εφάρμοζε αυστηρό Μνημόνιο υπό την καθοδήγηση της «γκόου μπακ, μαντάμ Μέρκελ», ο Μπαλτάς έγραψε το περίφημο άρθρο για τα επτά Κάπα: «Κοινωνία, Κίνημα, Κόμμα, Κυβέρνηση, Κράτος, Καθεστώς» συν «το Κ του Κομμουνισμού», που η ιδέα του ανανεώνεται και εμπλουτίζεται «σε ολόκληρο τον κόσμο».

Φαίνεται πάντως ότι η πρόσφατη εκλογική συντριβή του ΣΥΡΙΖΑ έκανε τον Αριστείδη Μπαλτά να ενταφιάσει βαθιά μέσα του τα Κάπα των ονείρων του και, πλέον, να φαντάζεται απλώς «το τέλος του καπιταλισμού πριν από το τέλος του κόσμου». Διότι, κατά την υπερβατική σκέψη του, ο καπιταλισμός και ο νεοφιλελευθερισμός θα οδηγήσουν όταν απειληθούν τα πράγματα στο τέλος του κόσμου. Πώς; «Με γενικευμένους πολέμους, με λιμούς, λοιμούς, σεισμούς και καταποντισμούς».

Εδώ αρχίζει η πραγματική άγρια σκέψη: «Είναι δυνατόν», αναρωτιέται ο καθηγητής, «οι πατέντες των εμβολίων να υπόκεινται στο εταιρικό κέρδος των πολυεθνικών του φαρμάκου;». Ιδού μια παραδειγματική κριτική εναντίον του καπιταλισμού. Αρνείται να σκεφτεί ότι, στην πρόσφατη πανδημία, οι μεγάλες επενδύσεις για τα εμβόλια είχαν κίνητρο και το κέρδος – αλλά, αλίμονο, έτσι τη σκαπουλάραμε. Διαφορετικά, αν ζούσαμε, θα περιμέναμε να φτιάξει το εμβόλιο ο στρατός του Καμμένου (έτσι δεν μας καθησύχαζαν, όταν όλοι μαζί βλέπαμε το χάσμα μπροστά μας μετά τη νίκη του Οχι στο δημοψήφισμα;).

Λυπάμαι, αλλά με ανάλογο τρόπο ο καθηγητής Μπαλτάς εξηγεί και τα άλλα θέματα της ανθρωπότητας, δογματικά, αφοριστικά, ελλειπτικά: τα επεισόδια στη Γαλλία, το Μεταναστευτικό, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (όπου, τι έκπληξη, είναι κι αυτός με τον άνθρωπο και την ειρήνη). Οσο για την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ, φταίει ο Μητσοτάκης που «μοίρασε πολλά χρήματα» και το ότι το κόμμα «δεν κατάφερε να υπερκεράσει ικανοποιητικά το απίστευτο μπαράζ των συστημικών ΜΜΕ και να συνομιλήσει ουσιαστικά με τα ευάλωτα κοινωνικά στρώματα. Ούτε με τους νέους». Το γνωστό ποίημα του ηλίθιου λαού με περισσότερα καλολογικά στοιχεία.

Πάντως, η Αριστερά για τον Μπαλτά είναι σαν την Ελλάδα: μόνο λίγο καιρό ξαποσταίνει και ξανά προς τη δόξα τραβά. Κι ο ΣΥΡΙΖΑ «ξαναπιάνει γρήγορα το νήμα. […] Ο,τι κι αν λένε οι καλοθελητές. Και ο Αλέξης Τσίπρας είναι εδώ. Μαζί μας. Σύντροφος». Εδώ σωπαίνουν τα πουλιά. Πώς να αντέξουν τόσο αριστερό λυρισμό.

Φονιά των λαών, Ιντιάνα Τζόουνς

Ζέστη, εποχή για αναγνώσματα και για αναγνώσεις. Ετσι μελέτησα χθες και μια κριτική ανάγνωση των ταινιών Ιντιάνα Τζόουνς, με αφορμή την πέμπτη ταινία της κινηματογραφικής σειράς που παίζεται στους κινηματογράφους. Ο αρχαιολόγος-ζογκλέρ του κινηματογράφου αποκαλείται «λόρδος Ελγιν του σινεμά» και πεποίθηση αυτής της ιδεολογικής ανάγνωσης είναι ότι οι συγκεκριμένες ταινίες είναι επιβλαβείς επειδή νομιμοποιούν τη «στερεοτυπική παρουσίαση των τοπικών πληθυσμών» και την «αρπαγή και καταστροφή αρχαιοτήτων». Το κείμενο συμπεραίνει ότι «παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των δημιουργών της, η τελευταία ταινία του Ιντιάνα Τζόουνς δεν μπορεί να ξεφύγει από το σκοτεινό παρελθόν του ρατσισμού, της ισλαμοφοβίας και των οριενταλιστικών στερεοτύπων που χρησιμοποιούσε για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες ο Στίβεν Σπίλμπεργκ».
Κριτική γνωστή, εναρμονισμένη με πολλές ανάλογες καμπάνιες πολιτικής ορθότητας εναντίον των αγαπημένων μύθων της τέχνης: αρχίζοντας από τον Ομηρο και καταλήγοντας στον ΤενΤεν ή στον Μπόμπι το Ζόμπι των ιστοριών του Μπαρκς και του Ντον Ρόσα στα κόμικς Disney. Το αίτημα είναι γνωστό: να αντικατασταθούν τα ωραία παραμύθια της αναψυχής μας με εγκεκριμένα αφηγήματα από το γνωστό ιερατείο που αυτό ξέρει. Και το σύνθημα γνωστό είναι και μονότονο στην προσαρμογή του: Φονιά των λαών, Ιντιάνα Τζόουνς.