Εύγε και φεύγε

Εύγε και φεύγε. Οι παλιές αναγνώστριες και οι παλιοί αναγνώστες θα θυμάστε ότι έτσι είχα χαιρετίσει τον Αλέξη Τσίπρα όταν υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ηταν μια συμφωνία που επιδίωκε η Ευρώπη και ο Τσίπρας, με την αίσθηση της παντοδυναμίας που είχε αποκτήσει στην πολιτική, τη διεκπεραίωσε με συνοπτικές διαδικασίες. Στην ουσία, ανέλαβε το πολιτικό κόστος (το οποίο πίστευε ότι θα ισοφαρίσει με ρητορική) της άνευ όρων εξομάλυνσης της διαφοράς δύο χωρών, που έπρεπε να συνεργάζονται αντί να τσακώνονται.

Κατά τη γνώμη μου, η συμφωνία εκείνη ήταν η μόνη θετική στιγμή της πολιτικής διαδρομής του ΣΥΡΙΖΑ. Ολη η υπόλοιπη πολιτεία του κόμματος και του χαρισματικού και επικοινωνιακού αρχηγού του βαρύνεται από ψέματα, αμετροέπεια, εχθροπάθεια, δημοκρατικές στρεβλώσεις και, ουσιαστικά, την αδιαφορία για το κοινό καλό – αφού ο Τσίπρας πολιτεύτηκε, κυρίως, με άξονα ιδεοληψίες και ιδιοτέλειες. Ας δούμε επί τροχάδην το στίγμα του:

Ανέτειλε από μαθητής ως «αντιστασιακός» στη σχολική διαδικασία. Ολη η μετέπειτα διαδρομή του ήταν ακριβώς αυτό: άρνηση και διαμαρτυρία, αλλά ούτε μία θετική πρόταση. Η πολιτική κουλτούρα του ήταν ο ακτιβισμός. Ηταν η πρακτική των κινημάτων της αντιπαγκοσμιοποίησης, που δομήθηκαν στην ιδέα του επαναστατικού τουρισμού: διάφοροι ριζοσπάστες από διάφορα μέρη μαζεύονταν σε μια μεγάλη πόλη του δυτικού κόσμου για να τα σπάσουν.

Η μεγάλη του στιγμή, οι ταραχές στο κέντρο της Αθήνας μετά τον φόνο του Γρηγορόπουλου τον Δεκέμβριο του 2008, έδειξε τη σχέση του με την πολιτική: η βία γι’ αυτόν ήταν μαμή της Ιστορίας και η μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση. Απ’ την αρχή της χρεοκοπίας, κατανόησε ότι έπρεπε να κρυφτεί στον πολτό της Αγανάκτησης. Εκεί στρατολόγησε ορισμένα από τα asset της πρώτης περιόδου διακυβέρνησης, εκεί κατανόησε και τη διαπερατότητα των ιδεολογιών, τις ιδεολογικές ωσμώσεις δυνάμεων που κατά βάσιν εκφράστηκαν με συνθήματα τύπου «να καεί το μπουρδέλο η Βουλή», με εχθροπάθεια, με βιαιοπραγίες. Ο εμπρησμός της Μαρφίν και ο θάνατος τριών εργαζομένων για τον Τσίπρα ακόμα είναι ένα γεγονός που έπρεπε να θαφτεί.

Η πορεία προς την εξουσία ήταν μια πορεία μέσα από την εχθροπάθεια, τον διχασμό, τον οιονεί εμφύλιο. Επίσης, ήταν μια πορεία γεμάτη εσκεμμένα ψέματα – με πρώτα και καλύτερα, ότι θα σκίσει τα μνημόνια, ότι θα εφαρμόσει οικονομικό πρόγραμμα (της Θεσσαλονίκης) ευημερούσης κοινωνίας και ότι θα διώξει την τρόικα. Το μεγάλο του κατόρθωμα, η εξαγγελία τού χωρίς νόημα δημοψηφίσματος και τα capital control, έπρεπε να είναι το τέλος του: ιταμό, όπως άξιζε στην έως τότε διαδρομή του. Το ότι κατάφερε να επιβιώσει, κοροϊδεύοντας ακόμα μια φορά τους πολίτες, ήταν προσωπικό κατόρθωμα. Του έδωσε περίοδο χάριτος, αλλά με μεγάλο τίμημα για τη χώρα: στασιμοχρεοκοπία και προσπάθεια φαλκίδευσης δημοκρατικών θεσμών (δικαιοσύνη, Τύπος).

Η τετραετία του στην αντιπολίτευση δεν τον βελτίωσε. Συνέχισε να πολιτεύεται με εχθροπάθεια, αδιαφορώντας για συναινέσεις ακόμα και σε καίρια ζητήματα όπως η αντιμετώπιση της πανδημίας. Η πρόσφατη συνεισφορά του «χώρου» στην πολιτική κουλτούρα είναι συνθήματα όπως «Μητσοτάκη γ$%*σαι» ή «ΝΔ παιδοβιαστές». Και μια κινδυνολογία στηριγμένη σε συστηματικά ψέματα.

Ο Τσίπρας άφησε πίσω του συντρίμμια. Εχθροπάθεια, διχασμό, μια οργουελική νέα ομιλία. Αδιαφόρησε για πολιτικές συναινέσεις και αντί να αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του, εκ των υστέρων προσπαθούσε να σβήσει τις συνέπειές τους. Δεν θα μας λείψει.

Απομυθοποίησε και την Αριστερά

Διαβάζω έναν καθηγητή Ιστορίας, ο οποίος θεωρεί κάποιες κριτικές, μετά τη δήλωση αποχώρησης Τσίπρα, «ποτάμι μνησικακίας και ποταπότητας» και πιστεύει ότι οι μεγάλοι πολιτικοί δεν είναι μιας χρήσης. Ισχυρίζεται δηλαδή ότι ο Τσίπρας είναι μεγάλος πολιτικός, που μάλιστα τον συγκρίνει με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τονίζει ότι έχει ο καιρός γυρίσματα. Δεν αμφιβάλλω ότι ο Τσίπρας μπορεί να έχει στο μυαλό του την επιστροφή του ως παράκλητος, όταν η διάδοχη κατάσταση αποδείξει ότι το κόμμα δεν τραβάει. Αν συμβεί αυτό, προφανώς δεν θα επιστρέψει ως μεγάλος ηγέτης της Κεντροαριστεράς. Εικάζω ότι υπάρχουν διάφοροι που δεν θα αφήσουν την ευκαιρία της συγκρότησης μιας ευρωπαϊστικής σοσιαλδημοκρατικής παράταξης να χαθεί. Ο τρόπος του ήταν πάντα ο καιροσκοπισμός, και πώς να το αλλάξεις;
Η σύγκριση με Βενιζέλο και Καραμανλή είναι απολύτως άστοχη. Ο Τσίπρας έκανε κακό στη χώρα. Κακό έκανε και στην Αριστερά, η πολιτεία του ουσιαστικά της στερεί την πολιτική ηγεμονία και την υποτίθεται ηθική συγκρότηση που κατέκτησε ως ηττημένη του Εμφυλίου. Αλλά γι’ αυτό, για την απομυθοποίηση του κομμουνισμού και του αριστερού ριζοσπαστισμού, εν τέλει θα τον ευγνωμονούμε: μας επέτρεψε, επιτέλους, να δούμε την Αριστερά ως αυτό που είναι, ένα δυνάμει αυταρχικό και αντιδημοκρατικό εξουσιαστικό σύστημα.