Οι 24 ώρες που κλόνισαν το Κρεμλίνο

Μπορεί ο Γεβγκένι Πριγκόζιν να ματαίωσε την απόπειρα πραξικοπήματός του λίγο προτού φτάσουν οι μισθοφόροι του στη Μόσχα, όμως η εξέγερση ίσως να υπονόμευσε, παρ’ όλα αυτά, μοιραία το καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ημέρες, εβδομάδες, ακόμα και μήνες μπορεί να περάσουν προτού αποκαλυφθούν πλήρως οι ρωγμές, αλλά ας μη γελιόμαστε: κάθε κρίση που τελειώνει με την ελάχιστη, ή και καμία, διευθέτηση μειώνει περαιτέρω το κύρος του Πούτιν.

Βραχυπρόθεσμα, ο Πούτιν μπορεί να αξιοποιήσει την αποτυχία της εξέγερσης προς όφελός του. Στο τέλος τέλος, οι μάζες δεν ξεσηκώθηκαν προκειμένου να συμμετάσχουν στην ανταρσία, όπως είχε προβλέψει ο Πριγκόζιν, και οι ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας στάθηκαν στο πλευρό του Κρεμλίνου, αν και με μισή καρδιά, όπως φάνηκε από το γεγονός ότι χρειάστηκε να σταλούν στο Ροστόφ επί του Ντον τσετσένοι στρατιώτες προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους μισθοφόρους του Πριγκόζιν. Ωστόσο η αντίδραση του Πούτιν δεν ήταν σε καμία περίπτωση αντίδραση ενός ισχυρού ηγέτη, ή και ενός επιδέξιου τακτικιστή. Και παρότι ο Πριγκόζιν έκανε πίσω, οι αντίπαλοι του Πούτιν πιθανότατα ήδη εποφθαλμιούν τον θρόνο του.

Η εναντίωση στην εξέγερση, μεταξύ των ρωσικών ελίτ, ήταν λιγότερο στήριξη στον Πούτιν και περισσότερο εναντίωση στον Πριγκόζιν. Παρότι διαφωνούν με αρκετές αποφάσεις του Πούτιν -συμπεριλαμβανομένης της απομόνωσης της Ρωσίας και της ενίσχυσης της εξάρτησής της από την Κίνα – και τον βλέπουν ολοένα και περισσότερο ως αδύναμο και αλλοπρόσαλλο, παραμένει ένα ασφαλέστερο στοίχημα από τον ασταθή επικεφαλής ενός στρατού μισθοφόρων τραμπούκων και κατάδικων.

Ταυτόχρονα, φαίνεται πιθανό να έχει πράγματι ο Πριγκόζιν κάποιους ρώσους ηγέτες στο πλευρό του. Για παράδειγμα, ίσως έχει κάνει κάποια συμφωνία με τον στρατηγό Αλεξέι Ντιούμιν, τον κυβερνήτη της περιφέρειας Τούλα. Κάποιοι στη Μόσχα πιστεύουν πως ο Ντιούμιν – ο οποίος ήταν άλλοτε επικεφαλής της ασφάλειας του Πούτιν και θεωρούνταν κάποια στιγμή ένας από τους πιθανούς διαδόχους του – διαπραγματεύθηκε με τον Λουκασένκο εκ μέρους του Πριγκόζιν, και πιθανώς μάλιστα να υποσχέθηκε στο αφεντικό της Wagner μια στρατιωτική θέση μελλοντικά.

Θα ήταν εύκολο να τηρήσει αυτή την υπόσχεση αν, όπως αφήνουν κάποιοι να εννοηθεί, ο Ντιούμιν γίνει ο νέος υπουργός Αμυνας, στη θέση του βασικού εχθρού του Πριγκόζιν, του Σεργκέι Σόιγκου. Υπό την ηγεσία του Ντιούμιν, η Ρωσία θα υιοθετούσε αναμφισβήτητα μία ακόμα πιο κτηνώδη προσέγγιση στην Ουκρανία, προς μεγάλη ικανοποίηση του Πριγκόζιν.

Ακόμα πιο δυσοίωνα για τον Πούτιν, η εξέγερση του Πριγκόζιν θα μπορούσε κάλλιστα να είχε βοηθηθεί, ή και οργανωθεί, από δυνάμεις κοντά στο Κρεμλίνο ή μέλη της FSB, που κατηγορούν τον Πούτιν που επιτρέπει να τραβάει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ακόμα και αν δεν ισχύει αυτό, το γεγονός ότι ο Πριγκόζιν αψήφησε δημόσια τόσο απροκάλυπτα τον Πούτιν, και έζησε για να το διηγηθεί, θα μπορούσε να εμπνεύσει νέες απόπειρες ανατροπής της ανώτατης ρωσικής ηγεσίας.

Ποιος θα μπορούσε λοιπόν να αρπάξει τον θρόνο; Δύο προφανείς υποψηφιότητες είναι ο Νικολάι Πατρούσεφ, ο γραμματέας του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, και ο γιος του Ντμίτρι, ο υπουργός Γεωργίας. Μια άλλη είναι ο πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν, που εσκεμμένα εμφανίστηκε στην τηλεόραση να εργάζεται σκληρά στη διάρκεια της κρίσης, ενώ ο Πούτιν φέρεται να πέταξε στην ασφάλεια του Βαλντάι, μακριά από το Κρεμλίνο. Υπάρχει, κατόπιν, ο Ντιούμιν, καθώς και ο δήμαρχος της Μόσχας, Σεργκέι Σομπιάνιν, που ελέγχει τη δική του ισχυρή ένοπλη δύναμη.

Αυτό δεν σημαίνει πως η πτώση του Πούτιν επίκειται. Υπάρχουν από καιρό ψίθυροι ότι οι ρωσικές ελίτ θέλουν να τον αντικαταστήσουν. Οπως ακριβώς ο Πριγκόζιν υποχώρησε από μια μάχη που δεν ήταν βέβαιος ότι θα κέρδιζε, έτσι και οι δυνητικοί αντίπαλοι του Πούτιν μοιάζει να μην έχουν εμπιστοσύνη ότι μπορούν να τον νικήσουν.

Η Νίνα Χρούστσεβα, δισεγγονή του σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ, είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στη The New School της Νέας Υόρκης.