Η διακριτική γοητεία της αισιοδοξίας

Υπάρχει μια θεωρία που λέει ότι η αμυντική απαισιοδοξία, η γνωστική στρατηγική δηλαδή με την οποία κρατάμε χαμηλές προσδοκίες και πιθανολογούμε τα χειρότερα σενάρια για το μέλλον, είναι πιο ευεργετική από την αισιοδοξία. Εξασφαλίζει μόνο ευχάριστες εκπλήξεις και προσδίδει μια (ψευδ)αίσθηση ελέγχου. Πολύ απλά: το να μην περιμένεις πολλά, βοηθάει. Δεν είναι κακή ιδέα αυτή για έναν μέσο έλληνα ψηφοφόρο, κάποιον δηλαδή χωρίς ιδιαίτερο πάθος και πίστη για ένα συγκεκριμένο κόμμα, που προσδοκά κυρίως το ελάχιστο: όσο το δυνατόν λιγότερες καταστροφές. Δεν είναι κακή ιδέα για έναν λαό που έχει ακόμα ολόφρεσκες αναμνήσεις από μικρές και μεγάλες καταστροφές που έζησε ή παρά τρίχα γλίτωσε, που κατά βάθος θεωρεί τις υψιπετείς πολιτικές απαιτήσεις πολυτέλεια.

Οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω μου, αυτό το καλοκαιρινό βράδυ του 2023, δεν είναι «νεοδημοκράτες». Δεν είναι, κομματικά μιλώντας, τίποτα. Οι προσδοκίες τους από μια νεοεκλεγμένη κυβέρνηση ξεκινούν από το ανωτέρω αγωνιώδες μίνιμουμ (χριστέ μου, όχι άλλες καταστροφές) και σκαρφαλώνουν διστακτικά προς τις έννοιες μιας κάποιας ευημερίας κι ασφάλειας, μιας βελτίωσης της υγείας, της παιδείας, της απονομής δικαιοσύνης, της σωτηρίας του περιβάλλοντος. Δεν υπάρχουν μεγάλες ιδέες ούτε ιδεολογικές εξάρσεις ολόγυρά μου απόψε, δεν ακούγονται λέξεις σαν Αριστερά, Κέντρο και Δεξιά. Ακόμα κι ο θυμός, ο μόνιμος αυτός σύντροφος των τελευταίων χρόνων μας, μοιάζει να έχει υποχωρήσει. Στις εκφράσεις των προσώπων παρατηρώ κάτι σαν ηρεμία. Σαν (τολμώ να το πω;) μιαν απόχρωση αισιοδοξίας. Πού να βασίζεται αυτή; Ισως σε μια εμπιστοσύνη προς τον πολιτικό που απόψε είναι ο αδιαμφισβήτητος νικητής – αυτός ο ένας, πέρα από οποιονδήποτε και οτιδήποτε άλλο, αφού (ανεξάρτητα από τους πρώτους εντυπωσιασμούς) η αποψινή βραδιά δεν θα μείνει στην ιστορική μνήμη σαν η ήττα πολλών, αλλά σαν η νίκη του ενός.

Η εμπιστοσύνη στις υποσχέσεις ενός πολιτικού μοιάζει με την αισιοδοξία: εύθραυστη, ευάλωτη, ευμετάβλητη. Ισως και αφελής. Μια πρόσδεση σε κάτι αόριστο, χωρίς εγγυήσεις, χωρίς εξασφάλιση ανταπόδοσης – πάντα με πιθανότητες διάψευσης. Η εμπιστοσύνη στις υποσχέσεις του συγκεκριμένου πολιτικού, του Κυριάκου Μητσοτάκη, προσδένεται (για την ακρίβεια, γαντζώνεται) κυρίως πάνω στην ελπίδα ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του – και σε κάποια δείγματα που έχει δώσει γι’ αυτό. Ποιος είναι λοιπόν αυτός ο νικητής; Τώρα πρέπει να μας το δείξει. Τώρα πια δεν θα έχει καμία δικαιολογία να μη μας το δείξει. Οι ελπίδες ή ανησυχίες που αγκιστρώθηκαν πάνω του τώρα θα αποδειχθούν δικαιωμένες ή μάταιες.

Και η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας; Η ενδεχόμενη αλαζονεία μιας διακυβέρνησης χωρίς ορατό σοβαρό αντιπολιτευτικό έλεγχο; Ναι, και αυτά. Αλλά, να, η ελπίδα μοιάζει με την αισιοδοξία και η αισιοδοξία (κι ας λένε οι ειδικοί) τελικά δεν είναι λίγο πράγμα: απλώνει στον ορίζοντα μια πιο φωτεινή, διακριτικά γοητευτική απόχρωση.