Οδηγός επιβίωσης από… τη συνωμοσιολογία

…Τελικά, μήπως πράγματι μας ψεκάζουν; Προσσεληνώθηκε, όντως, το Apollo 11 και αν ναι, γιατί η σημαία στη φωτογραφία κυματίζει ενώ στη Σελήνη δεν υπάρχουν άνεμοι; Είναι αληθινό γεγονός η κλιματική αλλαγή; Και τι συμβαίνει, άραγε, με τις χιλιάδες αναφορές, ακόμη και στην Ελλάδα, για παρατήρηση ιπτάμενων αντικειμένων αγνώστου ταυτότητας; Δεκαπέντε έλληνες επιστήμονες, ο καθένας στην ειδικότητά του, παρουσιάζουν τις δέκα πιο διαδεδομένες θεωρίες συνωμοσίας και ψευδοεπιστημονικές απόψεις σε έναν πρωτότυπο οδηγό πλοήγησης, που εκδόθηκε πρόσφατα, ώστε να αποφεύγονται οι ανορθολογικές παγίδες στην καθημερινότητά μας…

Πρόκειται για ερευνητές του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, διακεκριμένους επιστήμονες, ο καθένας στο αντικείμενό του, οι οποίοι αποδομούν με μεθοδικό αλλά εκλαϊκευμένο τρόπο μερικές από τις αντιεπιστημονικές θεωρίες που μας κατακλύζουν καθημερινά και που, παρ’ όλα αυτά, συνιστούν φιλοσοφία ζωής για εκατομμύρια ανθρώπους.

«Στις μέρες μας η επιστήμη αγωνίζεται να επιβιώσει ως έγκυρη κοινωνική αναφορά μέσα σε ένα περιβάλλον σύγχυσης και συστηματικής αποδόμησης του ορθού λόγου που προάγεται πολλές φορές ακόμη και στο υψηλότερο επίπεδο, όπως αυτό των κυβερνήσεων της Νοτίου Αφρικής επί Thabo Mbeki, αρνητή του AIDS, και των ΗΠΑ επί Donald Trump, αρνητή της Covid-19 αρχικά και της σοβαρότητας της ασθένειας κατόπιν», αναφέρει στο εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου «Ψευδοεπιστήμες και Θεωρίες Συνωμοσίας – ένας οδηγός πλοήγησης», ο Μανώλης Πλειώνης, καθηγητής Παρατηρησιακής Αστροφυσικής στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ και πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. «Εντέλει βάλλεται η ίδια η Δημοκρατία, μιας και ένας ημιμαθής λαός, κυριαρχούμενος από μια παραμορφωμένη αντίληψη της πραγματικότητας, από συνωμοσιολογικές ερμηνείες της Ιστορίας και χωρίς σταθερές γνωσιακές βάσεις πάνω στις οποίες μπορεί μέσω του διαλόγου να καταλήγει σε αποδεκτά πολιτικά σχέδια, είναι ευκόλως καθοδηγούμενος και χειραγωγούμενος», προσθέτει.

Δέκα κεφάλαια. Ο οδηγός απαρτίζεται από δέκα κεφάλαια που αντιστοιχούν σε δέκα θεωρίες: Την εμφάνιση UFO στη Γη, τον Μύθο του Ρόσγουελ, την (μη) προσσελήνωση του Apollo 11, την επίπεδη Γη, τα νέφη τύπου contrail και τους αεροψεκασμούς, την «Ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή: θεωρία συνωμοσίας ή πραγματικότητα;», τη θεωρία περί ελέγχου του καιρού, το θέμα «Πληθυσμιακός έλεγχος, Covid-19 και εμβολιασμοί», το «Κβαντικές πλάνες ή κβαντικές αυταπάτες;» και τέλος την αστρολογία.

Το περιεχόμενά τους αποτελούν ένα ελκυστικό ταξίδι στην επιστήμη, σε ιστορικά γεγονότα και σε λαϊκές δοξασίες. «Η θεωρία συνωμοσίας σχετικά με τη μη προσσελήνωση του Apollo 11 είναι μία από τις πρώτες που διαδόθηκαν σε παγκόσμια κλίμακα», γράφει ο Μανώλης Σαριδάκης, ερευνητής στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής και Διαστημικών Εφαρμογών του ΕΑΑ. Σύμφωνα με αυτήν, «η προσσελήνωση του Apollo 11 αποτελεί ψέμα της NASA όπως και οι υπόλοιπες προσσεληνώσεις του προγράμματος. Οι φωτογραφίες, τα βίντεο, οι ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές μεταδόσεις κατασκευάστηκαν με σκοπό να πείσουν για το αντίθετο. Υπάρχουν πολλές εκδοχές τούτης της θεωρίας με τις πιο συνήθεις να απορρίπτουν όλες τις αποστολές στη Σελήνη (…) και τις πιο ακραίες, βασιζόμενες στη θεωρία της επίπεδης Γης να αρνούνται ακόμη και την ύπαρξη της Σελήνης. (…) Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στη συγκεκριμένη θεωρία πιστεύει το 25% των Ελλήνων!», σημειώνει μεταξύ άλλων σε ένα 16σέλιδο κείμενο στο οποίο καταρρίπτει με κάθε λεπτομέρεια τα επιχειρήματα των οπαδών αυτής της αλλοπρόσαλλης θεωρίας.

«Ψεκασμοί». Με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τρόπο απαντούν, επίσης, οι ερευνητές του ΕΑΑ, Κώστας Λαγουβάρδος και Βάσω Κοτρώνη, σε εκείνους που θεωρούν «αδιάψευστη αλήθεια την ύπαρξη μυστικών κυβερνητικών προγραμμάτων για τον εμπλουτισμό του αέρα με επιβλαβείς χημικές ουσίες μέσω αεροπλάνων». Οι ερευνητές επικαλούνται βασικούς νόμους της Φυσικής για να εξηγήσουν ότι τα νέφη contrails – στα οποία αποδίδουν τους «ψεκασμούς» οι οπαδοί της θεωρίας – σχηματίζονται σε θερμοκρασίες περιβάλλοντος -40 έως -60C «σε ύψη άνω των επτά χιλιομέτρων και οφείλονται στην αύξηση της σχετικής υγρασίας που εμφανίζεται στα καυσαέρια των κινητήρων των αεροσκαφών ως αποτέλεσμα της ανάμειξης θερμών και υγρών καυσαερίων με τον ψυχρό ατμοσφαιρικό αέρα».

Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στη συγγραφή του βιβλίου εκπέμπουν σήμα κινδύνου: ένας νέος Μεσαίωνας, ενδεδυμένος με μια επίφαση δημιουργικής αμφισβήτησης, με πρόσχημα τις ατομικές ελευθερίες και με το μοντέρνο προσωπείο των social media απειλεί τις ανθρώπινες κοινωνίες πολύ περισσότερο από όσο φανταζόμαστε…