Ενας «ζωντανός» εξελισσόμενος «οργανισμός»

Ενα αρχαίο θέατρο που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται δεν αποτελεί και δεν οφείλει να αποτελεί απλώς ένα μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς ή ένα μνημείο αρχιτεκτονικής ή ιστορικής καταγραφής ενός συγκεκριμένου πολιτιστικού και πολιτισμικού στοιχείου της εποχής στην οποία ανάγεται η δημιουργία του.

Αποτελεί εξίσου έναν «ζωντανό» εξελισσόμενο «οργανισμό» που συνεχίζει να επιτελεί τον αρχικό σκοπό του, ο οποίος δεν είναι άλλος από την παρουσίαση του καλλιτεχνικού έργου, θεατρικού ή άλλου, αναλόγως της αρχικής του χρήσης και των προδιαγραφών με τις οποίες δημιουργήθηκε (π.χ. Θέατρο Επιδαύρου, σε αντιδιαστολή με το Ωδείο Ηρώδου Αττικού και τον σκοπό τον οποίο εξυπηρετούσε η δημιουργία κάθε εκάστου), αλλά και τη φιλοξενία κοινού με σκοπό την παρακολούθηση του όποιου θεάματος ή καλλιτεχνικού έργου. Το καλλιτεχνικό έργο ανέκαθεν έτεινε να εξυπηρετεί τους καλλιτεχνικούς, εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς σκοπούς μέσω της ερμηνείας του δημιουργού είτε αυτός είναι ο καθολικός εκφραστής του έργου, όπως συνέβαινε κατά την αρχαιότητα, είτε με τη σημερινή μορφή του σκηνοθέτη-δημιουργού ο οποίος έχει τον τελικό λόγο στην παρουσίαση της δημιουργίας του. Είναι γνωστό ότι στην αρχαιότητα οι χρήσεις και οι τρόποι της ένταξης του οποιουδήποτε σκηνικού ή μηχανήματος (από μηχανής θεός, εκκύκλημα, καμβάδες ζωγραφικής κ.ά.) ήταν και συνεχίζουν μέχρι και τις μέρες μας να αποτελούν απόφαση και ευθύνη του δημιουργού-καλλιτέχνη.

Θεωρώ ότι ο μόνος περιορισμός που χρειάζεται να υφίσταται είναι όποιος εξυπηρετεί την πρακτική προστασία των μνημείων που αφορά σε στατικότητα και σε προστασία από φθορές που μπορούν να προκληθούν. Οποιαδήποτε άλλη, αισθητικού περιεχομένου, «απαγόρευση» ή «περιορισμός» τείνει να θεωρηθεί λογοκρισία στην ερμηνευτική άποψη του δημιουργού, κάτι που δεν συνάδει με την ίδια την τέχνη και την καλλιτεχνική δημιουργία αλλά και γενικότερα με την ελευθερία της έκφρασης, που με τόσους αγώνες και κόπους κατάφερε να κερδίσει το ανθρώπινο είδος, ιδιαιτέρως μετά την έλευση και την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας και του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Ο Αστέριος Πελτέκης είναι ηθοποιός, σκηνοθέτης, θεατρολόγος και καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.