Φιλίες

Τον περασμένο χρόνο, το Κέντρο Ερευνας για την Αμερικανική Ζωή δημοσίευσε μια μελέτη που κατέγραφε τις αλλαγές που σημειώνονται στα πρότυπα φιλίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η έκθεση κάθε άλλο παρά ενθαρρυντική ήταν, αφού οι παρατηρήσεις των ερευνητών έδειξαν ότι ένα σημαντικό  συστατικό της κοινωνικότητας και της ανθρώπινης διάστασης βρίσκεται σε ύφεση. Τα επίπεδα στάθμης της φιλίας είναι χαμηλά και η έκθεση τονίζει πως οι Αμερικανοί τείνουν να είναι μοναχικοί και απόμακροι. Το 12% από αυτούς δηλώνουν ότι δεν έχουν στενές φιλίες, σε σύγκριση με το 3% του 1990. Σχεδόν το 50% δήλωσε ότι έχασε την επαφή με φίλους κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19. Η μελέτη συμπληρώνει τον πίνακα των επιπτώσεων και με την εμφάνιση δυσάρεστων ψυχοσωματικών εμπειριών:  καρδιακές παθήσεις, διαταραχές του ύπνου, αυξημένος κίνδυνος Αλτσχάιμερ. Και για να γίνει το πένθος για τη φιλία που χάνεται ακόμη πιο βαρύ το Jacobin.com  αναφέρει πως η ύφεση της φιλίας είχε δυνητικά θανατηφόρα αποτελέσματα.

Η μελέτη του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου αποτελεί μία ψηφίδα της ευρύτερης εικόνας που έχει σχηματιστεί και αφορά τα τελευταία τριάντα χρόνια όχι μόνο τις αμερικανικές φιλίες αλλά και εκείνες που αναπτύσσονται στις περισσότερες χώρες.

Αλλωστε τα μοτίβα φιλίας χρησίμευαν στους κοινωνικούς αναλυτές και τους πολιτικούς επιστήμονες ως  δείκτης εντοπισμού ευρύτερων  κοινωνικών τάσεων. Η Χάνα Αρεντ το διατύπωσε ήδη το 1951 όταν έγραφε ότι η φιλία ήταν το καλύτερο αντίδοτο για τον αυταρχισμό. Στο τέλος του βιβλίου της «The Origins of Totalitarianism», η Αρεντ εξήγησε την άποψή της ότι τον 20ο αιώνα μια νέα μορφή μοναξιάς είχε κυριεύσει τους Δυτικούς, οδηγώντας τους να ενταχθούν σε νέες κοσμικές λατρείες για να διαχειριστούν την απώλειά τους. «Αυτό που προετοιμάζει τους ανθρώπους για την ολοκληρωτική κυριαρχία στον μη ολοκληρωτικό κόσμο», υποστήριξε, «είναι το γεγονός ότι η μοναξιά, που κάποτε ήταν μια οριακή εμπειρία που συνήθως υφίστατο σε ορισμένες περιθωριακές κοινωνικές συνθήκες, όπως τα γηρατειά, έχει γίνει καθημερινή εμπειρία». Καθώς οι Αμερικανοί γίνονται πιο μοναχικοί και απομονωμένοι στον νέο αιώνα, η  ίδια απειλή ελλοχεύει.