Πώς θα αποκτήσουμε Αστυνομία

Η ειρωνεία είναι διπλή εις βάρος της ΝΔ. Κατ’ αρχάς, κέρδισε τις εκλογές του 2019, μεταξύ άλλων και επειδή εκμεταλλεύθηκε τη βουβή αγανάκτηση του κόσμου για την υποβάθμιση του αγαθού της δημόσιας ασφάλειας. Πάντα υπήρχε ανοχή του κράτους στην ανομία, την παραβατικότητα, την πολιτική βία (ήταν, βλέπετε, ο εύκολος και απλοϊκός τρόπος για να αποδεικνύει τη δημοκρατικότητά του), με την κρίση όμως η κατάσταση ξέφυγε εκτός ελέγχου και ο κόσμος αντέδρασε. Ψήφισε λοιπόν τη ΝΔ, προσδοκώντας ότι μια κεντροδεξιά κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Η κυβέρνηση όχι μόνο δεν το αντιμετώπισε, αλλά επί των ημερών της επιδεινώθηκε αισθητά και σε βαθμό ανησυχητικό. Από τις μαφίες που αλωνίζουν και αλληλοσκοτώνονται μέχρι την ανύπαρκτη Τροχαία και το φιάσκο της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας που κατέληξε να φυλάει την εξωτερική περίμετρο, η κατάσταση στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας είναι απελπιστική για ευρωπαϊκό κράτος.

Παρ’ όλα αυτά – και αυτή είναι η δεύτερη ειρωνεία – ο κόσμος ξαναψήφισε τη ΝΔ. Ισως έδειξε κατανόηση, με την έννοια ότι οι στόχοι είναι άπειροι, όμως τα μέσα για την επίτευξή τους πεπερασμένα. Το σίγουρο είναι ότι έκανε πολλή υπομονή και, εφόσον κερδίσει τις εκλογές η ΝΔ, αυτός ο κόσμος περιμένει από τη νέα κυβέρνηση να δώσει προτεραιότητα στη δημόσια ασφάλεια (και τη δικαιοσύνη, αλλά αυτό είναι ξεχωριστό σημείωμα). Η απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάταξη της κατάστασης είναι οι μεταρρυθμίσεις στην Αστυνομία. Για να είμαι ακριβής, μόνο μία φτάνει: η μοριοποίηση των υπηρεσιών. Να διαβαθμιστούν, δηλαδή, οι υπηρεσίες της Αστυνομίας κατά την κρισιμότητά τους και όσοι υπηρετούν σε αυτές ευδοκίμως να επιβραβεύονται αναλόγως με μόρια για την προαγωγή τους. Με άλλα λόγια, αν δεν μπορεί το κράτος να δώσει μισθολογικό κίνητρο, ας δώσει το κίνητρο της φιλοδοξίας. Υπάρχουν αξιότατα στελέχη στην Αστυνομία και θα ανταποκριθούν.

Ατύπως, το σύστημα αυτό ισχύει στη Διπλωματική Υπηρεσία εξ ανάγκης – με εξαιρέσεις, πάντοτε, όπως η περίοδος Κοτζιά. Τους καλούς τούς κατευθύνουν στα ελληνοτουρκικά, στις Βρυξέλλες, στο ΝΑΤΟ, στην Ουάσιγκτον και, γενικώς, εκεί όπου τα θέματα είναι σοβαρά για τα ελληνικά συμφέροντα. Φανταστείτε να μη συνέβαινε αυτό και να έστελνε το υπουργείο Εξωτερικών έναν άσχετο ως πρεσβευτή μας στην Αγκυρα, επειδή είναι «ευχάριστος άνθρωπος και πολύ καλό παιδί», αλλά τίποτε άλλο! Και όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει στην Αστυνομία. Είτε διακινδυνεύεις κάθε μέρα με το οργανωμένο έγκλημα είτε υπηρετείς στο χωριό σου χαλαρά, μετράει το ίδιο για την επαγγελματική σου ανέλιξη, δηλαδή καθόλου. Παλιά δεν ήταν έτσι. Εκείνοι που υπηρετούσαν σε θέσεις ευθύνης στις δύσκολες υπηρεσίες (Ομόνοια, Σύνταγμα κ.λπ.) ήσαν οι καλύτεροι και προαλείφονταν για την ηγεσία. Υπήρχε, δηλαδή, μια λογική στην αξιοποίηση των ικανοτήτων του προσωπικού.

Σήμερα, δεν υπάρχει καμία. Η κομματοκρατία διέλυσε τελείως την αξιοκρατία. Παρεμπιπτόντως, αν και είναι λεπτομέρεια, έχει τη σημασία του ότι οι συνδικαλιστές λειτουργούν πλέον ως οιονεί εκπρόσωποι της Αστυνομίας στα ΜΜΕ, σε περιπτώσεις εγκλημάτων υψηλού ενδιαφέροντος για το κοινό. Η πολιτική έχει εκτοπίσει τον επαγγελματισμό. Ετσι φτάσαμε στο σημείο, λ.χ., να μπορεί να γίνει αρχηγός κάποιος ο οποίος πέρασε όλη τη σταδιοδρομία του στον νομό της καταγωγής του και διακρίθηκε στην καλλιέργεια ακτινιδίων – πράγμα που του περιποιεί τιμή ασφαλώς, αλλά δεν βοήθησε καθόλου. Στο δίμηνο επάνω, αν θυμάμαι καλά, είχε πελαγώσει και έφυγε.

Η μοριοποίηση των υπηρεσιών είναι ο τρόπος για να επανέλθει στη ραχοκοκαλιά της Αστυνομίας, στο Σώμα των αξιωματικών, το κίνητρο του επαγγελματισμού και της ικανότητας που ανταμείβονται. Στο κάτω κάτω, δεν πρόκειται για τίποτε πρωτότυπο. Παντού στον ανεπτυγμένο κόσμο αυτό κάνουν. Προφανώς η κυβέρνηση, αν προσπαθήσει να αναμορφώσει την Αστυνομία, θα χρειαστεί να συγκρουστεί με κατεστημένα συμφέροντα και όχι μόνο στις τάξεις των στελεχών του Σώματος. Ο κόσμος επιβραβεύει τη συστηματική και επίμονη προώθηση των μεταρρυθμίσεων στο κράτος, όταν αυτές αποκαθιστούν τη λογική των πραγμάτων, δηλαδή την κανονικότητα.