«Εικοσιδυάρηδες», βγείτε έξω!

Ο βρετανός ιστορικός δεν είναι τόσο σίγουρος. Στην Ουκρανία, έχει συναντήσει ασφαλώς πολλούς νέους ανθρώπους για τους οποίους η ρωσική εισβολή αποτελεί το καθοριστικό σημείο της πολιτικής, αλλά και κοινωνικής, ζωής τους. Ενα ανάλογο, αν και λιγότερο ισχυρό, φαινόμενο έχει δει στην Πολωνία και την Εσθονία. Στη δυτική Ευρώπη, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ενα μεγάλο ποσοστό νέων ανθρώπων, που ποικίλλει αρκετά από χώρα σε χώρα, βλέπει με συμπάθεια το θύμα αυτής της εισβολής, όμως ο πόλεμος δεν είναι παρά ένα από τα θέματα που τους απασχολούν και τους ανησυχούν. Υπάρχει ακόμη η οικονομική κρίση, η ακρίβεια, η ανεργία. Και υπάρχει φυσικά η κλιματική αλλαγή.

Η γεωγραφία είναι αναμφίβολα ένας σημαντικός παράγων ως προς το ποιο είναι το καθοριστικό γεγονός της ζωής μας. Ερευνα που έκανε πριν από λίγα χρόνια το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έδειξε ότι για τους κατοίκους της νοτιοανατολικής Ευρώπης το γεγονός αυτό ήταν οι πόλεμοι της Γιουγκοσλαβίας. Για τους Ελληνες, τους Ισπανούς και τους Πορτογάλους, ήταν η χρηματοπιστωτική κρίση. Για τους Βρετανούς και τους Ιρλανδούς ήταν το Brexit.

Αποφασιστικό ρόλο παίζει επίσης η ηλικία, καθώς μεσολαβεί συνήθως μεγάλο χρονικό διάστημα ανάμεσα στο γεγονός που καθορίζει μια γενιά και στην περίοδο που θα έρθει στην εξουσία: «εξηνταοκτάρηδες» σαν τον Γιόσκα Φίσερ, τον Τζακ Στρο και τον Λιονέλ Ζοσπέν έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική κατά τη δεκαετία του 2000, ενώ «ογδονταεννιάρηδες» σαν τον τσέχο πρωθυπουργό Πετρ Φιάλα και τον γερμανό υπουργό Οικονομικών Ρόμπερτ Χάμπεκ ανέλαβαν τα ηνία πρόσφατα. Αν λάβουμε λοιπόν υπόψη ότι πρόσφατη έρευνα του European Council on Foreign Relations κατέδειξε πως το ποσοστό των Ευρωπαίων που θεωρούν τη Ρωσία αντίπαλο υπερβαίνει το 60% στους άνω των 60 ετών, αλλά πέφτει στο 46% στην κατηγορία 18 ως 29 ετών, θα μπορούσαμε ίσως να συμπεράνουμε ότι οι μελλοντικοί ηγέτες δεν θα είναι τόσο επηρεασμένοι από τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο θα περίμενε κανείς.

Το ερώτημα πρέπει εντέλει να αντιστραφεί, καταλήγει ο Τίμοθι Γκάρτον Ας. Να ερωτηθεί δηλαδή η φοιτήτρια του Γκέτινγκεν αν είναι διατεθειμένη να δημιουργήσει εκείνη μαζί με τους συνομηλίκους της μια πολιτική τάξη «εικοσιδυάρηδων», που θα συνδυάζει το οικουμενικό ζητούμενο, δηλαδή την υπεράσπιση της ελευθερίας και την αποκατάσταση της ειρήνης, με τις δικές της ανησυχίες, δηλαδή την καταπολέμηση των ανισοτήτων και την πράσινη μετάβαση.

Mόνο που ο βρετανός ιστορικός δεν είναι ένας αντικειμενικός παρατηρητής, με την έννοια ότι είναι 67 ετών, ανήκει δηλαδή κι αυτός σε μια γενιά με πολύ διαφορετικές ευαισθησίες, βιώματα και κριτήρια από τους σημερινούς νέους. Αναρωτιέται κανείς, για παράδειγμα, πώς θα σχολίαζε το bed rotting, την τελευταία τάση που παρατηρείται στους Zoomers, όσους γεννήθηκαν δηλαδή ανάμεσα στο 1997 και το 2012 (και άρα, όταν έγινε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ήταν 10-25 ετών). Εκατομμύρια από αυτούς περνούν στο κρεβάτι πολύ περισσότερες ώρες από αυτές που χρειάζονται για να κοιμηθούν. Επειδή είναι κουρασμένοι; Οχι ακριβώς ή όχι μόνο. Αλλά και επειδή θεωρούν το «σάπισμα στο κρεβάτι» μια μορφή αυτοθεραπείας.

Μην το υποτιμάτε, προειδοποιεί η Σάρα Μπρέγκελ στην ιστοσελίδα Fast Company. «Εχουμε μπροστά μας μια επιδημία κακής ψυχικής υγείας και πρωτοφανή επίπεδα στρες. H υπερκόπωση, οι οικονομικές δυσκολίες, η πολιτική αναταραχή και οι μάταιες μάχες για τα ατομικά δικαιώματα είναι όλο και πιο συχνά φαινόμενα. Οταν μιλάμε για επαγγελματικό άγχος, η γενιά Ζ είναι εκείνη που δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση. Και αντιδρά συχνά μένοντας για ώρες στο κρεβάτι: άλλοι παρακολουθούν σειρές, άλλοι παίζουν παιχνίδια στον υπολογιστή, άλλοι μιλούν στο κινητό κι άλλοι κοιτάζουν απλώς το ταβάνι».

Το κακό είναι ότι η θεραπευτική λειτουργία του bed rotting δεν αποδεικνύεται από πουθενά. «Νομίζουμε ότι η απάντηση στο στρες είναι να “σβήσει” για λίγο ο εγκέφαλος, ενώ στην πραγματικότητα αυτό που χρειαζόμαστε είναι το αντίθετο», λέει στην Μπρέγκελ η Νάταλι Σάβελ, ολιστική ψυχοθεραπεύτρια από τη Βαλτιμόρη. «Να περάσουμε λίγο χρόνο στη φύση, να κλείσουμε τα social media, ακόμη και να βάλουμε τα κλάματα». O Σκοτ Γκάλογουεϊ, καθηγητής μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, συμφωνεί. «Αυτό που λέω στους νέους είναι να μη μένουν καθόλου στο σπίτι», λέει στο CNN. «Το σπίτι είναι φτιαγμένο για εφτά ώρες ύπνο και τέλος. Ο χρόνος που περνάτε στο σπίτι είναι αντιστρόφως ανάλογος με την επιτυχία σας στον επαγγελματικό τομέα και στον έρωτα. Βγείτε λοιπόν έξω»!

Ενα μικρό βήμα για την Αστριντ

Στο τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Homelands», ο βρετανός ιστορικός περιγράφει έναν Ανατολικογερμανό, τον Βέρνερ, που εκείνη τη μαγική 9η Νοεμβρίου του 1989 μπήκε στο αυτοκίνητό του με την κόρη του και μια φίλη της, την Αστριντ, και διέσχισαν το Τείχος. Προς στιγμήν πανικοβλήθηκε γιατί του είπαν ότι δεν μπορούσε να επιστρέψει στο σπίτι του, όπου είχε αφήσει τα άλλα του παιδιά, μετά όμως οι οδηγίες άλλαξαν. Λίγο πριν ξαναπεράσει τα σύνορα, η Αστριντ του ζήτησε να σταματήσει. Ανοιξε την πόρτα και πάτησε το ένα της πόδι στο έδαφος. Ηταν σαν τον Νιλ Αρμστρονγκ που έκανε το πρώτο βήμα στη Σελήνη, θα έγραφε αργότερα ο Βέρνερ. Ενα μικρό βήμα για την Αστριντ, ένα γιγαντιαίο βήμα για την ανθρωπότητα. Ενα τέτοιο βήμα αν έκαναν σήμερα οι νέοι της Δύσης στο Κίεβο, ίσως να διαμόρφωναν πράγματι τη «γενιά των 22άρηδων».