Σοκ στις κάλπες

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει κανένα αποτέλεσμα που θα έπρεπε να σοκάρει. Τουλάχιστον εκείνους που οφείλουν να ανιχνεύουν εγκαίρως το τοπίο για να προετοιμάσουν τις κινήσεις τους – και να αποφύγουν το εκλογικό σοκ. Δημοσκόποι και αναλυτές που καταγράφουν σε βάθος χρόνου τις γενικότερες τάσεις στο εκλογικό σώμα, επισημαίνουν ότι όσα κυοφορούσαν και γέννησαν οι κάλπες κάποια στιγμή είχαν καταγραφεί. Το πρόπλασμα υπήρχε – και προειδοποιούσε για εξελίξεις που θα μπορούσαν να προβλεφθούν. Στον ΣΥΡΙΖΑ είχαν δει το ίδιο νόμισμα και από τις δύο πλευρές. Είχε χαρτογραφηθεί από νωρίς το κοινό που ερχόταν, όπως και το κοινό που έφευγε. Το ζήτημα είναι πάντοτε η προσέγγισή του με τα κατάλληλα βήματα.

Στην Κουμουνδούρου είχαν δει τη μία πλευρά του εκλογικού νομίσματος τον Μάιο του 2012. Εκείνο το 16,78% ήρθε σαν κύμα (κι έναν μήνα αργότερα αυξήθηκε κατά δέκα μονάδες) όχι μόνον γιατί το επέτρεψε η αντιμνημονιακή παράκρουση, αλλά κι επειδή προϋπήρχαν μια σειρά από παράγοντες που τάραζαν τα νερά. Σε μια πρώτη δημοσκοπική φάση μετά την εκλογή του Αλέξη Τσίπρα το 2008 στο τιμόνι της Κουμουνδούρου, ο ΣΥΡΙΖΑ έγραψε ακόμη και 17%. Στις εκλογές του 2009 το άγχος του 3% και της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης επανήλθε, αλλά αρκετοί είχαν προειδοποιήσει ότι υπό συνθήκες θα μπορούσαν να ψηφίσουν τον Τσίπρα, που έθελγε. Οι συνθήκες διαμορφώθηκαν μέσα σε μόλις τρία χρόνια λόγω μνημονίου, αλλά και χωρίς αυτό, σε μία άλλη περίοδο αναταράξεων, θα μπορούσε το νερό στον μύλο του Τσίπρα να φουσκώσει.

Αντιστοίχως, σε όλη τη χρονική περίοδο μετά την κυβερνητική αποκαθήλωση του ΣΥΡΙΖΑ το 2019, τα μηνύματα που έδειχναν την άλλη πλευρά του νομίσματος ήταν συνεχή. Ενα σερί δημοσκοπήσεων έστελνε τον ΣΥΡΙΖΑ ακόμη και στο 19% – και το ποσοστό αυτό έδειχνε σχεδόν παγιωμένο τους πρώτους μήνες της αλλαγής ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ και την παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη. Ακόμη κι όταν στη Χαριλάου Τρικούπη έβλεπαν το κύμα τους να υποχωρεί, στην Κουμουνδούρου είχαν πλήρη εικόνα για τα δικά τους καθηλωμένα ποσοστά – και θα μπορούσαν να είχαν αναζητηθεί αντίμετρα. Μέσα από τις τελευταίες κάλπες έγινε σαφές ότι δεν έφταιγαν οι δημοσκοπήσεις, το κοινό πάλι είχε προειδοποιήσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ολοκλήρωνε τον κύκλο του και το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε ξανά να προβάλλει ως εναλλακτική. Στις 21 Μαΐου ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε την ημέρα του ως μεγάλο κόμμα με προοπτική εξουσίας και πήγε για ύπνο αν όχι ως μικρό, τουλάχιστον ως ένα μεσαίο κόμμα που θα ακροβατεί από κάλπη σε κάλπη.

Στη βάση αυτή, είναι αμφίβολο εάν οι δηλώσεις του Γιώργου Κατρούγκαλου για τη φορολόγηση των ελευθέρων επαγγελματιών ήταν αυτές που οδήγησαν στην εκλογική καθίζηση μέσα σε δύο – τρεις ημέρες. Μπορεί να επιδείνωσαν μια ήδη ζοφερή κατάσταση για την αξιωματική αντιπολίτευση και να απέτρεψαν αμφιταλαντευόμενους πρώην ψηφοφόρους του Τσίπρα, αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ είχε χάσει προ πολλού τον ορίζοντα του 30%. Πιθανότατα και του 25%. Αν οι δημοσκόποι απέφευγαν το ρίσκο να το διατυπώσουν δημοσίως, έχει να κάνει και με τη ρευστότητα στο εκλογικό ακροατήριο του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεκολλούσε από ποσοστά της τάξης του 22 – 23% το φώναζαν από καιρό. Δεν έγινε ούτε μετά τα Τέμπη κι αυτό αρκούσε για να αντιληφθούν όλοι στην Κουμουνδούρου όσα ακολουθούσαν. Ο Κατρούγκαλος ήρθε επί της ουσίας να επιβεβαιώσει ότι το κλίμα παραήταν στραβό για να ισιώσει στην τελική ευθεία.

Ακόμη και στο επιτελείο Τσίπρα, ουδείς στις 25 Ιουνίου ευελπιστεί ότι μπορεί να λειτουργήσει ένα σχέδιο διάσωσης. Η επιτακτική ανάγκη αυτοσυντήρησης μπορεί να συσπειρώσει τον στενό συριζαϊκό πυρήνα, αλλά όχι το μεγαλύτερο κοινό που περισσότερο από τον ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε ξανά το ψηφοδέλτιό του με το βλέμμα σε μια Προοδευτική Συμμαχία. Από αυτή την οπτική, περισσότερο από μια μάχη για τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης ή την επόμενη ημέρα του Τσίπρα, στις 25 Ιουνίου μπορεί να κρίνεται η χρησιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ.