Η Αθήνα περιμένει τώρα να ανοίξει η «θετική ατζέντα»

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στέφθηκε και τυπικά ο νικητής της κάλπης στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Τουρκία. Στην Αθήνα λίγοι είναι εκείνοι που δηλώνουν ότι δεν το θεωρούσαν αναμενόμενο. Πλέον το σημαντικό για την ελληνική διπλωματία είναι ποια θα επιλέξει ο Ερντογάν να είναι η επόμενη ημέρα των σχέσεων Αθήνας και Αγκυρας. Με το άτυπο μορατόριουμ που συμφώνησαν ο Νίκος Παναγιωτόπουλος και ο Χουλουσί Ακάρ, κατά την επίσκεψη του πρώτου στις σεισμόπληκτες περιοχές της Τουρκίας, στο πλαίσιο και της «διπλωματίας των σεισμών», να παραμένει σε ισχύ, η Αγκυρα δηλώνει την πρόθεσή της να μην πραγματοποιήσει φέτος την άσκηση «Θαλασσόλυκος» που είχε προγραμματιστεί για τις μέρες 1-4 και 6-12 Ιουνίου. Αν και η άσκηση είναι εκτός των ημερομηνιών που προβλέπονται στη συμφωνία Παπούλια – Γιλμάζ, η Τουρκία εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει μία κίνηση καλής θέλησης στο πεδίο, που θα έχει αντανάκλαση και στο εξωτερικό.

Η άποψη που θέλει τον Ερντογάν να παίρνει αποστάσεις από ακρότητες στη νέα προεδρική του θητεία και να είναι διατεθειμένος να επιστρέψει στο τραπέζι του διαλόγου με την Ελλάδα φαίνεται να κερδίζει έδαφος, χωρίς ωστόσο να αλλάζουν οι θέσεις της Αγκυρας. Η στρατηγική της Τουρκίας που συμπυκνώνεται στο αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε σχέση με τις διεκδικήσεις και τις αξιώσεις της από την ελληνική πλευρά δεν αναμένεται να εγκαταλειφθεί και αυτό καθιστά σχεδόν αδύνατο έναν συμβιβασμό. Ωστόσο αναλυτές και διπλωμάτες θεωρούν ότι εφόσον στρωθούν ξανά τα τραπέζια διαλόγου δίνεται ο χώρος στις δύο πλευρές να διατηρούν ανοιχτούς τους απαραίτητους διαύλους επικοινωνίας.

Δευτερεύοντα ζητήματα

Σε αυτό το πλαίσιο μπορούν να τεθούν στο τραπέζι και να υπάρξει πρόοδος σε δευτερεύοντα ζητήματα όπως η θετική ατζέντα και ζητήματα χαμηλής πολιτικής, αφού ο συμβιβασμός που αφορά την επίλυση του προβλήματος της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας δεν μοιάζει να είναι κοντά. Στους στόχους της Αθήνας είναι να ανοίξει τον πρώτο κύκλο συνομιλιών αμέσως μετά τις εκλογές και όσο οι χαμηλοί τόνοι παραμένουν από την τουρκική πλευρά.

Ο Τσαβούσογλου έχει μιλήσει επανειλημμένα για ζητήματα που παραμένουν άλυτα και δημιουργούν εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών, προειδοποιώντας για το αυτονόητο πως οι τόνοι μπορεί να ανέβουν ανά πάσα στιγμή.

Για την Αθήνα το αποτέλεσμα των εκλογών, είτε ήταν Ερντογάν είτε Κιλιτσντάρογλου, δεν αναμενόταν να αλλάξει τις πάγιες θέσεις της Τουρκίας, με την τουρκική εξωτερική πολιτική να παραμένει σταθερή και να μην υπάρχει ιστορικό υπαναχώρησης σε όποια βήματα έχει κάνει προκειμένου να διευρύνει τις αξιώσεις της.

Οικοδόμηση Εμπιστοσύνης

Οι διερευνητικές επαφές και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης εφόσον επανεκκινήσουν ενδέχεται να παρατείνουν την περίοδο ηρεμίας, ανάλογα και με τους στόχους που έχει βάλει ο ίδιος ο Ερντογάν στο διπλωματικό παζάρι, στο οποίο έχει εντάξει τα ελληνοτουρκικά. Δεν ήταν άλλωστε μυστικό τόσο σε Αθήνα όσο και σε Ουάσιγκτον ότι αρκετές από τις επιθέσεις Ερντογάν στην Ελλάδα είχαν τελικό αποδέκτη τις ΗΠΑ.

Το ερώτημα είναι επομένως πώς θα θελήσει να αξιοποιήσει ο Ερντογάν την εθνικιστική ψήφο, η οποία πλέον στην Τουρκία είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη και όπως αποτυπώνεται στη Βουλή και δικαιολογεί ακραία ρητορική και αναθεωρητική πολιτική, ανάλογα με τους ευρύτερους σχεδιασμούς του.

Στην ατζέντα της Αγκυρας διατηρούνται και εφεδρείες, εκτός από το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μένει ζωντανή και η διαρκής προσπάθεια ελέγχου της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, με την Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία – μέλος της είναι το μειονοτικό Κόμμα Φιλίας, Ισότητας και Ειρήνης -, η οποία μετέχει στην ίδια ομάδα με το Ευρωπαϊκό Κόμμα των Πρασίνων, να παρουσιάζει βίντεο στους ευρωβουλευτές, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της κρατικής τουρκικής τηλεόρασης TRT, στο οποίο ενημέρωνε για την παραβίαση των δικαιωμάτων της μειονότητας από την Ελλάδα. Ενώ η «Γενί Σαφάκ» επέμεινε στο σενάριο του Λαυρίου και της αποτυχημένης προσπάθειας παρέμβασης «τρομοκρατών του ΡΚΚ» στις εκλογές.