Οσα έφερε ο «άνεμος»

Η μοίρα κάποιων τραγουδιών είναι προδιαγεγραμμένη να περάσουν στο πάνθεον της μουσικής. Τις περισσότερες φορές αυτό συμβαίνει χωρίς οι δημιουργοί τους να αντιλαμβάνονται τη στιγμή που το ηχογραφούν τη σημασία που θα έχει στο πέρασμα των δεκαετιών. Οπως ενδεχομένως συνέβη με το εμβληματικό «Blowin’ In The Wind» του Bob Dylan, που δεν πρέπει να υπάρχουν πολλοί καλλιτέχνες ή φίλοι του ροκ να μην το γνωρίζουν, να μην το έχουν παίζει σε κάποια συναυλία, να μην το έχουν σιγοτραγουδήσει. Και στα παραπάνω οφείλουμε να συμπληρώσουμε και τις δεκάδες «επίσημες» διασκευές του.

Γυρίζουμε τον χρόνο 61 χρόνια πίσω, στην οδό McDougal στο Greenwich Village, το επίκεντρο του αντικομφορμιστικού κινήματος του 1960, της Νέας Υόρκης, όπου περιφερόταν ο 21χρονος (τότε) Robert Allen Zimmerman. Ηταν γνωστός ως ένας νευρικός τύπος με αστείο καπέλο, τραγουδιστής και συγγραφέας και πολλών άλλων δράσεων. Ο Happy Traum και ο Bob Cohen ήταν μέλη ενός folk group που έπαιζε στο Village εκείνη την εποχή με το όνομα The New World Singers. Προσκάλεσαν τον Dylan να ανέβει μαζί τους στη σκηνή. «Ηταν πολύ τραχύς», σημειώνει ο Happy Traum, «και την ίδια στιγμή είχε χτίσει αυτή τη μυθολογία για τον εαυτό του από όπου δεν ξέραμε από πού προερχόταν· απλώς εμφανιζόταν, κάνοντας οτοστόπ ή με τη μοτοσικλέτα του. Και ενώ ήταν παιδί ακόμα είχε δημιουργήσει αυτή την εμβληματική φιγούρα που όλοι γνωρίσαμε αργότερα».

Η έμπνευση

Η ιστορία συνεχίζεται. Ενα βράδυ στο Gerde’s Folk City ο Dylan άκουσε τους New World Singers να ερμηνεύουν ένα τραγούδι ελευθερίας της εποχής του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου. Του άρεσε και αποφάσισε να γράψει πάνω σε αυτή στη μελωδία – του «No More Auction Blocks» – το «Blowin’ In The Wind»

Ο Dylan έχει ισχυριστεί ότι έγραψε αυτό το τραγούδι, απόγευμα, σε περίπου 10 λεπτά. Το βράδυ ο Dylan πήγε το τραγούδι στο νυχτερινό κέντρο Gerde’ s Folk City στο Greenwich Village, όπου επρόκειτο να παίξει ένα σετ. Πριν το παίξει, δήλωσε ότι «αυτό εδώ δεν είναι τραγούδι διαμαρτυρίας ή κάτι τέτοιο, γιατί δεν γράφω κανένα τραγούδι διαμαρτυρίας». Κατά τη διάρκεια αυτής της πρώτης παράστασης, ο Dylan δεν μπορούσε να διαβάσει το δικό του χειρόγραφο και αυτοσχεδίαζε μερικούς από τους στίχους καθώς προχωρούσε η live παρουσίαση του τραγουδιού.

Ο Dylan ηχογράφησε το «Blowin’ In The Wind» στις 9 Ιουλίου 1962 και το συμπεριέλαβε στο «The Freewheelin’ Bob Dylan» το οποίο κυκλοφόρησε στις 27 Μαΐου 1963.

Οι New World Singers ήταν οι πρώτοι που ηχογράφησαν το «Blowin’ in the Wind». Ο μάνατζέρ του έδωσε ένα demo του τραγουδιού στο τρίο που ονομαζόταν Peter, Paul & Mary. Με την κυκλοφορία του τραγούδι άρχισε να φεύγει από τα χέρια του δημιουργού του. Εγινε γρήγορα ύμνος του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα. Οι Peter, Paul & Mary το τραγούδησαν στα σκαλιά του Lincoln Memorial τον Αύγουστο του ίδιου έτους, λίγες ώρες πριν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ δώσει τη διάσημη ομιλία του «Ι have a dream». Το «Blowin’ in the Wind», με τις αναφορές του σε οβίδες και λευκά περιστέρια, υιοθετήθηκε και από το αντιπολεμικό κίνημα. Η έκδοση του τραγουδιού των Peter, Paul & Mary έγινε το σινγκλ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην ιστορία της εταιρείας Warner. Ηταν επίκαιρο, ήταν πολιτικό και δεν έμοιαζε τελείως με οτιδήποτε άλλο στο ραδιόφωνο, στο οποίο εκείνη την εποχή κυριαρχούσαν ποπ τραγούδια όπως τα «Fingertips, Part 2» του Stevie Wonder, «Judy’s Turn To Cry» του Lesley Gore και «Candy Girl» των Four Seasons.

Διφορούμενο ρεφρέν

Εχει χαρακτηριστεί ως τραγούδι διαμαρτυρίας και θέτει μια σειρά από ρητορικά ερωτήματα για την ειρήνη, τον πόλεμο και την ελευθερία. Το ρεφρέν «Την απάντηση την παίρνει ο άνεμος» («The answer is blowin’ in the wind») είναι διφορούμενο: είτε η απάντηση είναι τόσο προφανής που την έχεις μπροστά σου είτε είναι τόσο άυλη όσο ο άνεμος. Το κομμάτι αυτό σηματοδότησε ένα τεράστιο άλμα στη σύνθεση τραγουδιών του Dylan. Πριν από αυτό, προσπάθειες όπως το «The Ballad of Donald White» και «The Death of Emmett Till» ήταν αρκετά απλοϊκές. Στο «Blowin’ in the Wind» για πρώτη φορά ο Dylan μεταβαίνει από το μερικό στο γενικό. Ενώ στο «The Ballad of Donald White», για παράδειγμα, είναι όλα προφανή, ένα τραγούδι τόσο ασαφές όπως το «Blowin’ in the Wind» θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε σχεδόν οποιοδήποτε ζήτημα ελευθερίας. Παραμένει το τραγούδι με το οποίο ο Dylan είναι άρρηκτα συνδεδεμένος και έδωσε στο έργο του πολιτικό πρόσημο. Το 1994 το τραγούδι μπήκε στο Grammy Hall of Fame. Το 2004 κατατάχθηκε στη 14η θέση στη λίστα του περιοδικού «Rolling Stone» με τα «500 καλύτερα τραγούδια όλων των εποχών».

Στην πραγματικότητα, είναι το πιο διασκευασμένο (400 και πλέον επίσημες εκδοχές) από οποιοδήποτε άλλο τραγούδι του Dylan. Από τον Duke Ellington μέχρι τον Glen Campbell, τον Stevie Wonder και την Joan Baez να το έχουν ηχογραφήσει / διασκευάσει / τραγουδήσει. Η Marlene Dietrich ηχογράφησε μια γερμανική εκδοχή του τραγουδιού (με τίτλο «Die Antwort weiß ganz allein der Wind») που έφτασε στο νούμερο 32 στο γερμανικό chart. Αποτέλεσε σημαντική επιρροή στον Sam Cooke και προκάλεσε αλλαγ ή στη μουσική του. Ο Cooke θεώρησε ότι το τραγούδι αφορούσε τη φυλετική αδικία, άρα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία για τη μαύρη κοινότητα, γι’ αυτό και το ερμήνευσε με τον δικό του τρόπο. Ο Stevie Wonder έγινε ο πρώτος μαύρος καλλιτέχνης που έφτασε τραγούδι του Dylan στο Top 10 των ΗΠΑ. Η δική του εκδοχή έφτασε έφτασε στο #9 το 1966.