Αυτοδυναμία, {LF}όχι παντοδυναμία

Το αποτέλεσμα της 21^ης Μαΐου είναι υπεράνω ερμηνείας και αμφισβήτησης, δημιουργεί μια πολιτική κατάσταση μη αναστρέψιμη ενόψει των εκλογών της 25^ης Ιουνίου αλλά και για το άμεσο μέλλον. Η νίκη, όποιες και να είναι οι αιτίες της και η ποσολογία τους – αποδοχή της πρότασης του νικητή ή κυρίαρχη, κατά τη γνώμη μου, απόρριψη του τρόπου πολιτεύεσθαι του βασικού ηττημένου -, λύνει τα χέρια του νικητή, κόμματος και ιδίως αρχηγού του. Η διερεύνηση του πώς μια δύσκολη, λόγω κυβερνητικής φθοράς, την οποία επέτειναν υποκλοπές και Τέμπη, εκλογική αυτοδυναμία κατέστη ανέλπιστη πολιτική μονοκρατορία δεν έχει πλέον νόημα. Το αν, όμως, αυτή η εκ της κάλπης μονοκρατορία εξελιχθεί σε αίσθηση και πρακτική παντοδυναμίας είναι κάτι που βρίσκεται μπροστά μας και που έχει μεγάλη σημασία για τη δημοκρατία μας.

Αυτοδυναμία σημαίνει συναίνεση του εκλογικού σώματος – που δεν ταυτίζεται με το κοινωνικό σώμα, σε περιβάλλον δε 40% αποχής δεν το καθρεφτίζει καν – για άσκηση της εξουσίας από ένα κόμμα και για προώθηση των βασικών επιλογών του, είτε περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα, που ελάχιστοι διαβάζουν, είτε θα διαμορφωθούν στην εξουσία, που μας αγγίζει όλους. Δεν σημαίνει επίδοση λευκής επιταγής στον νικητή των εκλογών, ούτε πρόσδοση σε αυτόν δικαιώματος να θεωρήσει ότι ταυτίζεται με το κράτος, ότι μπορεί να φέρνει στα μέτρα του τους θεσμούς και τις διαδικασίες, ότι νομιμοποιείται να βάζει τους «ανθρώπους του» παντού. Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτά θα συμβούν αναγκαστικά μετά τη μεγάλη νίκη της 21^ης Μαΐου – εξάλλου το αποτέλεσμα της 25^ης Ιουνίου μπορεί να αποβεί διορθωτικό τέτοιων τάσεων -, δεν μπορώ όμως να μην παρατηρήσω, ήδη, ορισμένα ανησυχητικά φαινόμενα.

Πέρα από τη στάση μεμονωμένων προσώπων (άλλο η «ανθρώπινη φύση» και άλλο η ροπή ορισμένων ανθρώπων στην εξουσιαστική βουλιμία), θα ήθελα να σταθώ σε τρία θεσμικά παραδείγματα, αρκετά αποκαλυπτικά, κατά τη γνώμη μου, της λεπτής γραμμής που χωρίζει την αυτοδυναμία από την παντοδυναμία. Ασέβεια έναντι του θεσμού των διερευνητικών εντολών: μπορεί το εκλογικό αποτέλεσμα, υπό σύστημα απλής αναλογικής, να έφερε τον νικητή στο όριο μιας αυτοδυναμίας που δεν θα ήταν πολιτικά λογικό να μη διεκδικήσει οριστικά σε εκλογές που θα διεξαχθούν με πλειοψηφικό σύστημα, ωστόσο η προαναγγελία δεύτερων εκλογών πριν ακόμα ξεκινήσουν οι διερευνητικές, η άμεση «επιστροφή» της διερευνητικής και η απαξίωσή της με χαρακτηρισμούς του τύπου «είναι άχρηστη» δεν συνάδουν ούτε με το Σύνταγμα, που απαιτεί προσπάθεια να «τελεσφορήσει» ο σχηματισμός κυβέρνησης, ούτε με την πολιτική ταπεινότητα που ταιριάζει σε κάθε νικητή εκλογών, ιδίως στη δυσκολότατη εποχή μας. Θέση ως εκλογικού στόχου της απόσπασης 180 εδρών, ώστε ο νικητής να μπορεί ουσιαστικά μόνος του να προωθήσει μια προσεχή συνταγματική αναθεώρηση: διαψεύστηκε ότι αποτελεί επίσημη «γραμμή» του κόμματος, είναι ωστόσο ενδεικτική μιας συγκεκριμένης αντίληψης της εξουσίας, που, και πάλι, αδιαφορεί για τον εγγενώς συναινετικό χαρακτήρα της αναθεώρησης ενόψει της πολιτειακής σημασίας της. Επιμονή στο επιτελικό κράτος: αντί να αποτελεί πεδίο αλλαγής της κυβερνητικής πρακτικής (ορισμένα πρόσωπα κοντά στον Πρωθυπουργό ήταν εξαιρετικά, αλλά το σχήμα «επιτελικής» διοίκησης δεν δούλεψε), φαίνεται, αντίθετα, ότι παγιώνεται η αντίληψη πως δόθηκε εντολή για ελεγχόμενο και με κομματικά χαρακτηριστικά κράτος. Επαναλαμβάνω: δεν είναι βέβαιο ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί, αλλά, αν συμβεί, θα αποτελεί δημοκρατική οπισθοχώρηση. Και τέτοια πολυτέλεια δεν διαθέτει ούτε η επόμενη κυβέρνηση ούτε η χώρα.