Μπορεί η κολπική μαρμαρυγή να οδηγήσει σε άνοια;

Ολο και περισσότερα βιβλιογραφικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι οι ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης γνωσιακών διαταραχών, όπως διαταραχή της μνήμης και της προσοχής, κάτι που μπορεί να αποτελέσει τον προθάλαμο της άνοιας. Eως σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί εάν υπάρχει σαφής αιτιολογική συσχέτιση μεταξύ των δύο αυτών κλινικών καταστάσεων, καθώς φαίνεται ότι μοιράζονται κοινούς παράγοντες κινδύνου, όπως η προχωρημένη ηλικία, η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, η υπνική άπνοια και οι παθήσεις των περιφερικών αγγείων. Μια μελέτη από το Ρότερνταμ της Ολλανδίας, δημοσιευμένη στο διακεκριμένο περιοδικό «JAMA Neurology», σε 6.514 ασθενείς με ιστορικό παροξυσμικής ή εμμένουσας κολπικής μαρμαρυγής, διαπίστωσε ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της διάρκειας έκθεσης των ασθενών σε κολπική μαρμαρυγή και της εμφάνισης άνοιας, ιδίως στις νεαρότερες ηλικίες.

Διάφοροι μηχανισμοί έχουν προταθεί προκειμένου να εξηγήσουν τη σύνδεση αυτή, με τους επικρατέστερους να συμπεριλαμβάνουν την ύπαρξη κλινικών και υποκλινικών θρομβοεμβολικών εγκεφαλικών επεισοδίων (κάτι το οποίο διπλασιάζει τον κίνδυνο), την αυξημένη αγγειακή φλεγμονή, τη διαταραχή στην εγκεφαλική αιμάτωση καθώς και την ανεύρεση μικρο-αιμορραγιών του εγκεφαλικού παρεγχύματος σχετιζόμενες πιθανότατα με τη λήψη αντιπηκτικών. Η ανάδειξη αυτών των μηχανισμών θα ήταν αδύνατη χωρίς την αξιοποίηση από μεριάς των ερευνητών των διαφόρων τεχνικών του τομέα της ιατρικής απεικόνισης, με κύριο εκπρόσωπο τη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.

Είναι γνωστό ότι οι επιπτώσεις της άνοιας είναι σοβαρές, όχι μόνο για τα άτομα που την εμφανίζουν αλλά και για τα άτομα του άμεσου περιβάλλοντός τους. Εχει υποστηριχθεί  ότι εάν καταφέρουμε να καθυστερήσουμε την εμφάνιση της άνοιας κατά πέντε έτη, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έως και 50% μείωση του συνολικού αριθμού των ατόμων που πάσχουν από άνοια. Είναι συνεπώς καθοριστικό να υπάρχει πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση του κοινού ώστε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή ή άτομα του συγγενικού τους περιβάλλοντος να μπορούν να αναγνωρίσουν πρώιμα σημάδια έκπτωσης των γνωσιακών λειτουργιών, οδηγώντας τους στην άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Μελέτες που βρίσκονται εν εξελίξει και διερευνούν την επίδραση του ρόλου των αντιπηκτικών και της στρατηγικής ελέγχου του ρυθμού με τη χρήση της κατάλυσης της κολπικής μαρμαρυγής αναμένεται να συμβάλουν στην προσπάθεια επιβράδυνσης της έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών. Παράλληλα, έντονο είναι το ερευνητικό ενδιαφέρον γύρω από την προσπάθεια ανεύρεσης βιοδεικτών ή/και risk scores που θα μας υποδεικνύουν ποιοι από τους ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή είναι πιο επιρρεπείς.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών