Κόβει το άτμισμα η Αυστραλία

Στην Αυστραλία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προχωρά στην απαγόρευση του ηλεκτρονικού τσιγάρου, επιχειρώντας να ανακόψει το… κύμα μιας νέας γενιάς e-καπνιστών εθισμένης στη νικοτίνη. Στη Βρετανία, από την άλλη, τρέχει κυβερνητική καμπάνια προώθησης των συγκεκριμένων καπνικών προϊόντων, δίνοντας κίνητρα στους καπνιστές να σταματήσουν το συμβατικό τσιγάρο και να το ρίξουν στο… άτμισμα.

Το ερώτημα που γεννάται, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω δύο άκρα – καθώς οι στρατηγικές των δύο χωρών είναι εκ διαμέτρου αντίθετες -, είναι εάν το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι τελικά «εχθρός» ή «σύμμαχος» της δημόσιας υγείας. Το θέμα απασχολεί τους επιστήμονες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιχειρώντας να αποσαφηνίσουν τα πιθανά οφέλη αλλά και τις βλάβες που προκαλούν τα νέα καπνικά προϊόντα – όπως είναι οι συσκευές ηλεκτρονικού ατμίσματος και το θερμαινόμενο τσιγάρο.

Στο πλαίσιο αυτό και σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, οι εμπειρογνώμονες υγείας στη χώρα μας επεξεργάζονται τα σχετικά δεδομένα, ώστε να προβούν σε σχετικές συστάσεις. Ετσι και παρότι ο έλληνας νομοθέτης αντιμετωπίζει τα εναλλακτικά προϊόντα καπνού όπως το συμβατικό τσιγάρο, απαγορεύοντας τη χρήση τους σε κλειστούς δημόσιους χώρους αλλά και σε υπαίθριους όπου συναθροίζονται ανήλικοι (π.χ. παιδικές χαρές και αθλητικές εγκαταστάσεις), δεν έχει απορριφθεί μια φόρμουλα ανάλογη του βρετανικού μοντέλου. Αναλυτικότερα και όπως σημείωναν στα «ΝΕΑ» οι ίδιες πηγές, οι εθνικές στρατηγικές σχεδιάζονται με βάση τις πληθυσμιακές ιδιαιτερότητες. Ειδικότερα και επικαλούμενες το παράδειγμα της Αυστραλίας, επισήμαναν πως το ποσοστό των καπνιστών εκεί είναι ιδιαίτερο χαμηλό (11% το 2019), με τις σχετικές αντικαπνιστικές στρατηγικές να έχουν αποδώσει τα μέγιστα.

Εν τούτοις «το άτμισμα έχει αναχθεί στο μεγαλύτερο πρόβλημα συμπεριφοράς στα λύκεια και εξαπλώνεται στα δημοτικά σχολεία» κατήγγειλε ο αυστραλός υπουργός Υγείας Μαρκ Μπάτλερ στις αρχές του μήνα. Το γεγονός αυτό εξηγεί την αιτία που λήφθηκε η απόφαση για λήψη δραστικών μέτρων, ώστε να μειωθεί η τάση αυτή.

Σημειώνεται όμως ότι η κυβέρνηση δεσμεύθηκε πως θα διευκολύνει τις διαδικασίες λήψης συνταγής για «νόμιμη θεραπευτική χρήση».

Λάθος μήνυμα

Αντιθέτως, στη χώρα μας – όπως και στη Βρετανία – η βλαβερή για την υγεία συνήθεια του καπνίσματος είναι σαφώς πιο διαδεδομένη, παρότι βαίνει μειούμενη τα τελευταία χρόνια. Υπό το πρίσμα αυτό, εξελίσσεται και εντός των συνόρων μια επιστημονική συζήτηση για το εάν η χρήση εναλλακτικών καπνικών προϊόντων σε… χρόνιους καπνιστές άνω των 60 ετών με σοβαρά συνοδά νοσήματα θα μπορούσε να συνδράμει στη μείωση των υποτροπών και των εισαγωγών στο ΕΣΥ. Παρ’ όλα αυτά, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και οι σχετικές αποφάσεις αργούν, καθώς δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα συμπεράσματα.

Εν τω μεταξύ, ένα ακόμα σημείο προβληματισμού είναι πως όταν υιοθετούνται τέτοιου τύπου πρακτικές εγκυμονεί πάντα ο κίνδυνος να μεταδοθεί το λάθος μήνυμα. Ποιος είναι αυτό; Οτι οι εναλλακτικές καπνιστικές συνήθειες είναι ακίνδυνες, την ώρα που η Ελλάδα αναμένεται να υιοθετήσει επιπλέον στοχευμένες  στρατηγικές δημόσιας υγείας με στόχο τα παιδιά που θα γεννηθούν το 2025 να αποτελέσουν την πρώτη γενιά Ελλήνων που δεν θα καπνίζει αλλά ούτε θα  εκτίθεται στον καπνό του τσιγάρου.

Στ. Τσικρικά: Τα νέα καπνικά προϊόντα δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς

Υπό τις εξελίξεις αυτές, οι επιστήμονες επιδεικνύουν μεγάλο προβληματισμό και ενδιαφέρον σχετικά με τα νεότερα καπνικά προϊόντα. «Κρίνεται επιτακτική η ανάγκη για περαιτέρω επιστημονική έρευνα και απόκτηση ασφαλών ιατρικών δεδομένων για προϊόντα που, αν και έχουν λίγα χρόνια εμφάνισης στην αγορά, δείχνουν να είναι ιδιαίτερα δημοφιλή, όπως για παράδειγμα το ηλεκτρονικό τσιγάρο και το θερμαινόμενο τσιγάρο» σημειώνει στα «ΝΕΑ» η δρ Σταματούλα Τσικρικά, γραμματέας της Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος της Πανευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, πνευμονολόγος στο νοσοκομείο «Σωτηρία» και πρόεδρος της Ενωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας.
Οπως η ίδια προσθέτει, η λέξη που έχει καθιερωθεί διεθνώς είναι το «vape», δηλαδή ατμίζω, έτσι ώστε οι χρήστες να μη θεωρούν τους εαυτούς τους καπνιστές και με τον τρόπο αυτόν να απομακρύνονται από τον παραδοσιακό όρο του καπνίσματος. «Αραγε, μπορούν οι ατμιστές να θεωρηθούν καπνιστές δεύτερης γενιάς ή καπνιστές χωρίς νικοτίνη;» διερωτάται. Και συνεχίζει: «Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι τα νέα καπνικά προϊόντα δεν έχουν μελετηθεί ακόμη επαρκώς, έτσι ώστε να παγιωθεί μια πολύ συγκεκριμένη επιστημονική θέση. Από τα δεδομένα που υπάρχουν μέχρι στιγμής, η ιατρική κοινότητα δεν δύναται να εξαγάγει ξεκάθαρα συμπεράσματα για την ασφάλεια των νεότερων καπνικών προϊόντων και κυρίως δεν μπορεί να γνωρίζει ποιες θα είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που πιθανά θα έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Σε καμία περίπτωση δεν χρειάζονται φανατισμοί υπέρ ή κατά, ή διχαστικοί αφορισμοί. Αλλωστε έχει αποδειχθεί ότι δεν ωφελούν και δεν προάγουν το ευ ζην στις κοινωνίες».
Το ζητούμενο, όπως εξηγεί η ειδικός, είναι η συσσώρευση επιστημονικής γνώσης και η έγκριτη τεκμηρίωση των δεδομένων με απώτερο σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας. «Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καλεί να θεσπιστούν νομοθετικές ρυθμίσεις για τα νέα προϊόντα, ώστε να προστατευθούν οι μη καπνιστές, οι νέοι και οι άνθρωποι που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες από την εκκίνηση της χρήσης τους, καθώς και να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανές επιπτώσεις στην υγεία των ατμιστών – ενεργητικών και παθητικών».