Μούδιασμα και αμηχανία στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ

Μούδιασμα και αμηχανία στη Δύση προκάλεσε το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής στην Τουρκία, καθώς έμμεσα ή άμεσα αρκετοί είχαν εκφραστεί υπέρ της ανάγκης αλλαγής σελίδας στην εικοσαετή παραμονή στην εξουσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Γι’ αυτό και χθες ήταν ηχηρή η σιωπή από κυβερνήσεις της Ευρώπης και της Αμερικής, καθώς περίμεναν να ολοκληρωθεί η καταμέτρηση και να επικυρωθεί ότι όλα θα αποφασιστούν στον δεύτερο γύρο, της 28ης Μαΐου. Η πτώση της τουρκικής λίρας μόλις άρχισε να φαίνεται ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προηγούνταν στις κάλπες είναι ενδεικτική της έκπληξης και της απογοήτευσης που διαμορφώθηκε στις δυτικές πρωτεύουσες.

Προειδοποιούσαν

Δεν ήταν λίγοι οι πολιτικοί και οι κυβερνήσεις της Δύσης που με κάθε τρόπο, και κάποιες φορές όχι ιδιαίτερα κομψά, προειδοποιούσαν τις τελευταίες ημέρες για το τι θα σημάνει μια πιθανή επανεκλογή Ερντογάν, καλώντας ουσιαστικά τους τούρκους ψηφοφόρους να ταχθούν στο πλευρό του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Τούρκοι αναλυτές όμως υπονόησαν ότι τα δυτικά σχόλια σε έντυπα όπως ο «Economist» ή ο «Monde» ενόχλησαν τους ψηφοφόρους στην Τουρκία, θεωρώντας τα παρέμβαση. Κάτι που ο έμπειρος τούρκος πολιτικός χρησιμοποίησε στις ομιλίες του των τελευταίων ημερών, λέγοντας επανειλημμένα: «Δεν θα αποφασίσει η Δύση ποιος θα κυβερνήσει, αλλά εσείς». Αλλωστε ο Ερντογάν δεν έπαψε στις προεκλογικές του ομιλίες να επιτίθεται στον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Μόλις δύο ημέρες πριν στηθούν οι κάλπες, έφτασε να λέει ότι ο Μπάιντεν ήταν εκείνος που «έδωσε εντολή να ανατραπεί», υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ στις οποίες διαμένει ο μεγάλος εχθρός του, ιμάμης Φετουλάχ Γκιουλέν, βρίσκονταν πίσω από το πραξικόπημα το καλοκαίρι του 2016, και πρόσθεσε: «Οι εκλογές θα δώσουν μια απάντηση και στον Μπάιντεν». Η αμερικανική κυβέρνηση δεν έκανε κάποιο σχόλιο για τις εκλογές, παρότι σύμφωνα με πληροφορίες των ΜΜΕ δεν έλειψαν στελέχη της που ιδιωτικά εξέφρασαν την έκπληξη και την απογοήτευσή τους.

Ο Λευκός Οίκος

Ο Τζο Μπάιντεν σε σύνοδο κορυφής των δημοκρατιών που συγκάλεσε στον Λευκό Οίκο τον Μάρτιο δεν κάλεσε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στηλιτεύοντας τους ηγέτες που κυβερνούν αυταρχικά. Στέλεχος της κυβέρνησής του δήλωσε στην «Washington Post» πως υπάρχουν φόβοι ότι σε μια πιθανή νέα θητεία του Ερντογάν οι ελευθερίες στην Τουρκία θα περιοριστούν ακόμα περισσότερο και τα προβλήματα μέσα στο ΝΑΤΟ θα πολλαπλασιαστούν. Τους τελευταίους μήνες ο Ερντογάν εμπόδισε την είσοδο στο ΝΑΤΟ της Σουηδίας και της Φινλανδίας, αφού οι ηγέτες τους αποφάσισαν να ενταχθούν στη συμμαχία μετά την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία. Απαίτησε τη σύλληψη ή έκδοση κούρδων εξορίστων στις δύο σκανδιναβικές χώρες, τους οποίους θεωρεί τρομοκράτες. Τελικά ήρε το βέτο του για τη Φινλανδία, αλλά εξακολουθεί να εμποδίζει την ένταξη της Σουηδίας. Η κίνηση αυτή ήταν ένα κλασικό παράδειγμα του πώς ο Ερντογάν προωθεί τα δικά του συμφέροντα, ανεξάρτητα από τις υπάρχουσες δομές της Συμμαχίας, παρατηρεί γάλλος αναλυτής, και γιατί αποτελεί εδώ και καιρό πονοκέφαλο για τη Δύση.

Το γεγονός ότι Ευρώπη και ΗΠΑ επιθυμουν μια δημοκρατική και δυτικόφιλη Τουρκία είναι γεγονός. Ηδη όμως αναγκάζονται να κάνουν σχέδια για την πιθανότητα επανεκλογής του Ερντογάν. Βαριές κουβέντες έχουν ανταλλαχθεί, αλλά αυτό δεν εμπόδισε ποτέ τη διπλωματία. Οι δύο εβδομάδες που μένουν έως τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Τουρκία θα χρησιμοποιηθούν για να ξεπεραστεί το μούδιασμα και να φανεί ποιο θα είναι το νέο κεφάλαιο στις σχέσεις της χώρας με τη Δύση.