Γοητευτικά σύνθετη

Το κοινό σημείο των ελληνικών και των τουρκικών εκλογών ήταν εξ αρχής ότι κατά πάσα πιθανότητα θα χρειαζόταν ένας δεύτερος γύρος. Και το σενάριο αυτό υποχώρησε μόνο όταν ένας από τους δύο ελάσσονες υποψήφιους, ο Μουχαρέμ Ιντζέ, αποσύρθηκε από την κούρσα. Οι αναλυτές θεώρησαν τότε ότι οι ψηφοφόροι του θα έδιναν στον ηγέτη της αντιπολίτευσης τις ψήφους που χρειαζόταν μέχρι το πολυπόθητο 50%. Αλλά δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Και ο τέταρτος υποψήφιος, ο ακροδεξιός Σινάν Ογάν, οδήγησε την κούρσα στον δεύτερο γύρο.

Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις, πάλι, ήταν ότι με βάση τις δημοσκοπήσεις ο απερχόμενος ηγέτης θα έχανε στην Τουρκία και θα κέρδιζε στην Ελλάδα. Το δεύτερο δεν αμφισβητείται. Το πρώτο όμως είναι ανοιχτό. Ο Ερντογάν έχει στη διάθεσή του δύο πολύτιμες εβδομάδες για να διαψεύσει (ξανά) αυτές τις δημοσκοπήσεις με θεμιτά και, αν χρειαστεί, αθέμιτα μέσα. Θα χρησιμοποιήσει την προσωπική του γοητεία, η οποία πείθει όλο και λιγότερους. Θα στραγγίξει την αγελάδα της οικονομίας, πολλαπλασιάζοντας τα δώρα και τις παροχές. Δεν θα διστάσει όμως να χρησιμοποιήσει και τους μηχανισμούς που ελέγχει, οι οποίοι μπορούν να πιέσουν, να εκβιάσουν, να παραπληροφορήσουν, να τρομοκρατήσουν.

Δεν έχει άλλωστε πια να χάσει τίποτα. Ο άνθρωπος που ξεκίνησε ως μεταρρυθμιστής, προσέφερε ένα παράδειγμα πολιτικού ισλάμ, έφερε πιο κοντά την Τουρκία με την Ευρώπη, αλλά – όπως είπε ο Ορχάν Παμούκ στη «Monde» – τα τελευταία 4-5 χρόνια κατέστρεψε τα πάντα, έχει μια μεσσιανική αντίληψη της πολιτικής. Θεωρεί ότι θα κάνει τη χώρα του υπερδύναμη συγκεντρώνοντας στα χέρια του όλες τις εξουσίες, φυλακίζοντας τους αντιπάλους του, απειλώντας τους γείτονές του, παίζοντας διπλά παιχνίδια με τους σύγχρονους φασίστες και ακολουθώντας ανορθόδοξες συνταγές για την οικονομία. Το μόνο για το οποίο κατηγορεί τον εαυτό του είναι ότι δεν βρήκε τον τρόπο να ανακηρυχθεί ισόβιος ηγέτης, όπως έκαναν ο Πούτιν και ο Σι.

Στο τέλος της ημέρας όμως, παρά τα κόλπα του Ανατολού, τις καταγγελίες, τις εντάσεις και τις ενστάσεις, η αλήθεια είναι ότι ο Ερντογάν πήγε καλύτερα απ’ ό,τι τον περίμεναν. Οπως είπε κι ένας αναλυτής στο Ρόιτερ, έφτασε να ανατρέψει ακόμη και την κοινωνιολογική σύνθεση της Τουρκίας, σύμφωνα με την οποία το 35% του πληθυσμού είναι θρήσκοι και το 65% Κούρδοι και κοσμικοί. Μας βολεύουν οι απλουστεύσεις και οι ισοπεδώσεις – αλλά η γειτονική χώρα είναι απρόβλεπτα, εξωφρενικά, γοητευτικά σύνθετη.