Οι πνευματικές ανάγκες στη Δανία

Η Δανία είναι μια σκανδιναβική χώρα με πληθυσμό μισό από εκείνον της Ελλάδος. Το κατά κεφαλήν εισόδημα της Δανίας είναι 33% πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ενώ της Ελλάδος 35% κάτω (στην προτελευταία θέση μετά τη Βουλγαρία). Η Δανία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με τις καλύτερες χώρες για να μεγαλώσει κανείς παιδιά σύμφωνα με το US News, ενώ την Ελλάδα τη συναντάμε στην 21η θέση. Στη Δανία το Σύνταγμά της αναγνωρίζει ως «εθνική» τη Χριστιανική Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία, ενώ στην Ελλάδα ως γνωστόν είναι η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία.

Το ποσοστό των Δανών που είναι πιστοί χριστιανοί, όπως και το αντίστοιχο των ελλήνων πολιτών, παραμένει άγνωστο, αν και η περιρρέουσα φήμη είναι ότι είναι χαμηλό. Εκπληξη, έτσι, αποτέλεσε μια πρόσφατη δημοσίευση στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «Lancet» για τις πνευματικές ανάγκες των πολιτών στη Δανία σε σχέση με την υγεία τους. Συγκεκριμένα, 26.678 Δανοί απάντησαν σε ερωτηματολόγια τα οποία ετοίμασαν και επεξεργάσθηκαν γνωστοί καθηγητές, όχι μόνο από τη Δανία, αλλά και άλλα γνωστά αμερικανικά, ευρωπαϊκά και ασιατικά πανεπιστήμια. Από τους συμμετέχοντες, 22% ήταν ασθενείς ενώ το υπόλοιπο 78% υγιείς. Η σύγκριση των δύο ομάδων έγινε βάσει των «πνευματικών τους αναγκών και πρακτικών» δηλαδή αν πιστεύουν στον Θεό, στην μετά θάνατον ζωή, αν προσεύχονται ή παρακολουθούν θρησκευτικές ακολουθίες. Τα ευρήματα έδειξαν ότι 4 στους 5 Δανούς ανέφεραν κάποια μορφή πνευματικής ανάγκης. Η «εσωτερική ειρήνη» είναι το ζητούμενο από το 68,7%, ενώ ακολουθούν ανάγκες όπως «η ζωή είναι ουσιαστική», «προσφέρεις κάτι από τον εαυτό σου», «είσαι συγχωρητικός», «συζητάς για τη ζωή μετά τον θάνατο», «βρίσκεις νόημα στην αρρώστια», «προσεύχεσαι για τον εαυτό σου και για τους άλλους», «συμμετέχεις σε θρησκευτικές συναντήσεις».

Οι συγγραφείς τονίζουν ότι υπάρχει ανάγκη οι γιατροί και οι επαγγελματίες υγείας να ρωτούν «το πνευματικό ιστορικό» από κάθε ασθενή. Ακόμη και μια ερώτηση όπως «είναι η θρησκεία ή η πνευματικότητα σημαντική σ’ εσένα όταν σκέφτεσαι για την υγεία ή την αρρώστια;» είναι αρκετή σύμφωνα με την καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Harvard Tracey Balboni.

«Τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στην καθημερινή κλινική φροντίδα. Η φροντίδα για τις πνευματικές διαστάσεις της υγείας είναι μέρος της ολιστικής, προσωποκεντρικής αντιμετώπισης των πολιτών στις “μετά κοσμικές” (post secular) σημερινές κοινωνίες».

Πράγματι τα τελευταία χρόνια η παλαιότερη αντίληψη των δυτικών κοινωνιών ως κοσμικών (secular) που θεωρούν τη θρησκεία απλώς «ιδιωτική υπόθεση» έχει αλλάξει. Υπάρχει ένα «μετά-κοσμικό» ενδιαφέρον για τη θρησκεία ως πολιτική και πολιτισμική δύναμη, μια επιστροφή της θρησκευτικής ζωής στη σύγχρονη ζωή των πολιτών.

Οπως αναφέρει στο «Lancet», ο ακαδημαϊκός και καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Λονδίνου Andrew Tompkins. «Η μελέτη για τα πνευματικά πιστεύω, τις πρακτικές, τις ανάγκες και τη σχέση τους με την κατάσταση της υγείας στη Δανία, είναι πρόκληση για αυτούς που θεωρούν ότι “η πίστη είναι νεκρή”. Μπορεί να είναι άβολο για τους κοσμικούς σχεδιαστές της υγείας να παραδεχθούν την ευρεία επιθυμία του κόσμου για πνευματική φροντίδα, αλλά ποιων τα συμφέροντα είναι πιο σημαντικά, η ευεξία των ασθενών μας ή οι δικές μας προκαταλήψεις;».

Εχω την αίσθηση ότι τα ευρήματα στην πιο «κοσμική», οικονομικά πιο εύρωστη, Ευρωπαϊκή Δανία είναι χρήσιμα και στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ελλάδα, και τις δικές μας προκαταλήψεις.

Ο Δημήτρης Λινός είναι ομ. καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ, Lecturer Harvard Medical School και εθελοντής ιερέας