Οβολός από την Πάτρα, ΤΕΜ από τον Βόλο

Μπορεί η πρόταση των 53 του ΣΥΡΙΖΑ για τοπικά, συμπληρωματικά νομίσματα να προκάλεσε αντιδράσεις στον δημόσιο διάλογο, δεν είναι όμως η πρώτη φορά που στην Ελλάδα τίθεται ζήτημα εναλλακτικών μονάδων συναλλαγών. Με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, το 2010, δεκάδες ήταν οι περιπτώσεις «γέννησης» τέτοιου τύπου νομισμάτων ανά την επικράτεια στη λογική της ανταλλακτικής οικονομίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα ο «Οβολός» από την Πάτρα, που εμφανιζόταν ως «η ελληνική απάντηση στην παγκόσμια οικονομική κρίση» και η «Τοπική Εναλλακτική Μονάδα» (ΤΕΜ) από τον Βόλο, για την οποία είχε γράψει τότε και σχετικό δημοσίευμα ο «Guardian» αναφέροντας: «Στον Βόλο, την πόλη-λιμάνι που σφύζει από ζωή στους πρόποδες του Πηλίου, στην καρδιά της πιο εύφορης πεδιάδας της Ελλάδας, οι ντόπιοι επινόησαν έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης και της έλλειψης ρευστότητας, υιοθετώντας τη δική τους εναλλακτική νομισματική μονάδα πίστωσης, την ΤΕΜ». Βεβαίως, κανένα από τα προαναφερθέντα εναλλακτικά νομίσματα δεν ήταν ελληνικής επινόησης, καθώς οι δημιουργοί και των δύο τα εμπνεύστηκαν από αντίστοιχα εγχειρήματα του εξωτερικού.

Aνταλλαγή προϊόντων χωρίς ευρώ

Δημιουργός του οβολού ήταν ο επιχειρηματίας Νίκος Μποβονικολός από την Πάτρα. Η ιδέα του απλή: ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών χωρίς τη μεσολάβηση του ευρώ. Στο συγκεκριμένο νομισματικό κόνσεπτ, ένας οβολός αντιστοιχούσε σε ένα ευρώ. «Με το ανταλλάξιμο κοινωνικό νόμισμα “οβολός” κάθε πολίτης και κάθε επιχείρηση θα μπορεί να παρέχει υπηρεσίες, να εμπορεύεται, να πουλά και να αγοράζει προϊόντα και υπηρεσίες χωρίς την ανάγκη χρήσης του ευρώ» εξηγούσε η διεύθυνση του ιστοτόπου ovolos.gr. Οσο για τις αγοραπωλησίες και τις ανταλλαγές με οβολό, οι κανόνες περιγράφονταν ως εξής: «Κάθε νέο μέλος αποκτά αυτόματα έναν νέο λογαριασμό για την αποταμίευση των οβολών, δηλαδή του κεφαλαίου του.

Από τη στιγμή που κάποιος έχει στη διάθεσή του οβολούς, έχει τη δυνατότητα να αγοράσει και να πουλήσει προϊόντα και υπηρεσίες από οποιοδήποτε άλλο μέλος, ακριβώς όπως θα πραγματοποιούσε τις αγορές του με ευρώ. Οταν τα μέλη πωλούν αγαθά ή υπηρεσίες κερδίζουν οβολούς και οι λογαριασμοί τους πιστώνονται. όταν τα μέλη αγοράζουν αγαθά ή υπηρεσίες ξοδεύουν οβολούς, και οι λογαριασμοί τους χρεώνονται. Το σύστημα λειτουργεί με κάρτες χρέωσης-πίστωσης “οβολών”, με “οβολούς” σε έντυπη μορφή και με χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών».

Χιλιάδες τα μέλη του Δικτύου

Την ίδια περίπου περίοδο στον Βόλο άρχισε να λειτουργεί από το Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης η εναλλακτική, ανταλλακτική μονάδα ΤΕΜ, όπου κάθε ΤΕΜ αντιστοιχούσε σε 1 ευρώ και τα μέλη που τη δοκίμασαν ήταν χιλιάδες. Οπως εξηγούσε ο Χρήστος Παπαϊωάννου, μηχανικός και μέλος της ομάδας υποστήριξης του εν λόγω δικτύου: «Το βασικό κόνσεπτ της άμεσης ανταλλαγής μεταξύ πολιτών χωρίς τη μεσολάβηση του συμβατικού χρήματος προϋπήρχε σε άτυπες μορφές. Εμείς συστηματοποιήσαμε τη χρήση εναλλακτικών μονάδων μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας ανοιχτού λογισμικού που λειτουργεί ως ψηφιακή τράπεζα, είναι προσβάσιμη σε όλους και μπορεί κάθε κοινότητα να την αξιοποιήσει για να χειραφετηθεί σε ένα επίπεδο από οικονομικές πιέσεις».