ΕΥΒΟΕΙΣ ΑΠΟΙΚΟΙ ΣΤΗ ΔΥΣΗ

Ενα πήλινο αγγείο του 725/700 π.Χ. που οι αρχαιολόγοι ονομάζουν κοτύλη (το σχήμα θυμίζει ποτήρι με λαβές) ήλθε στο φως στο νησί Ισχια, τις Πιθηκούσες της αρχαιότητας στον κόλπο της Νάπολης. Είναι γνωστό ως «ποτήρι του Νέστορα», φέρει γύρω στην κοιλιά μια έμμετρη επιγραφή, χαραγμένη προς τα αριστερά σε αλφάβητο ευβοϊκό. Εχει ως εξής σε νεοελληνική μετάφραση:

Του Νέστορα είμαι το καλόπιοτο ποτήρι

κι όποιος από το ποτήρι τούτο πιει, αμέσως

ο πόθος της καλλιστέφανης της Αφροδίτης θα τον πάρει.

Αυτοπαρουσιάζεται το αγγείο εκθειάζοντας την ικανότητά του να προκαλεί άμεσα μέθη και ερωτική επιθυμία. Φαντάζομαι τους συνδαιτυμόνες που μετείχαν στο συμπόσιο της Ισχιας, πρώτης αποικίας των Ευβοέων στη Δύση, να συναγωνίζονται ποιος θα πιει πρώτος κρασί από το θαυμαστό ποτήρι του Νέστορα, άνδρα με όνομα βαρύ που παραπέμπει στον «γερήνειο» Νέστορα της μυκηναϊκής Πύλου του 1200 π.Χ. και της «Ιλιάδας» του Ομήρου. Ο τολμηρός συμποσιαστής της Ισχιας καθώς ύψωνε το ποτήρι με τα δυο του χέρια προς τα χείλη του, διάβαζε από πολύ κοντά την επιγραφή που τον προειδοποιούσε για τις συνέπειες της «δίψας» του.

Από την Κύμη της Ιταλίας προέρχεται ένα δεύτερο αγγείο σε σχήμα σκύφου με λαβές που χρονολογείται τον 8ο/7ο αι. π.Χ. και φέρει επιγραφή χαραγμένη βουστροφηδόν γύρω στο σώμα του:

Είμαι της Ταταίης το αγγείο.

Κι όποιος με κλέψει θα τυφλωθεί

Μιλά και εδώ το ίδιο το αγγείο, αυτοπαρουσιάζεται, μνημονεύει το αφεντικό του που ακούει στο χαρτωμένο γυναικείο όνομα Ταταίη, και ταυτόχρονα εκστομίζει μια τρομερή απειλή!

Υπερβολικά σκληρή η τιμωρία που αναμένει τον άμοιρο κλέφτη του ευτελούς αγγείου της Ταταίης. Ευτελές το πήλινο αγγείο, κανείς όμως δεν γνωρίζει τι μαγικό ερωτικό φίλτρο μπορεί να έκρυβε μέσα του. Το να τολμά πάντως μια γυναίκα να αυτοπροβάλλεται μέσω της επιγραφής και να απειλεί, χαμογελώντας πιστεύω, ότι θα τυφλωθεί όποιος της κλέψει το αγγείο, σημαίνει καταρχήν ότι έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης μεταξύ των ευβοέων ανδρών της ιταλικής Κύμης, θαλασσοπόρων κατά κύριο λόγο ναυτικών, οι οποίοι την επισκέπτονταν με προφανείς σκοπούς. Πιστεύω ότι η τρομερά σκληρή απειλή της Ταταίης διατυπώνεται με διάθεση αστεϊσμού και τρυφερότητα, σαν να έλεγε στον επισκέπτη της «θα σε σκοτώσω, παλιόπαιδο, αν μου κλέψεις το αγαπημένο μου ποτήρι» ή «θα τυφλωθείς και δεν θα μπορείς να θαυμάσεις τα κάλλη μου αν μου κλέψεις το αγαπημένο αγγείο με το μαγικό φίλτρο».

Από τα δύο και μόνο παραπάνω παραδείγματα προκύπτει ότι έχουμε να κάνουμε με μια κοινωνία ανοιχτή, με ανθρώπους πολιτισμένους, ευδιάθετους που αγαπούν την περιπέτεια, τη συντροφικότητα, τη διασκέδαση και το χιούμορ. Ηταν η κοινωνία των Ελλήνων του 8ου/7ου αιώνα π.Χ., αποίκων της Ιταλικής Χερσονήσου, φορέων της γλώσσας και του ελληνικού αλφαβήτου που το μετέδωσαν στους γηγενείς και μεταδόθηκε σε συνέχεια σ’ ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

Το ελληνικό αλφάβητο αμέσως μετά την καθιέρωσή του τον 8ο αιώνα π.Χ. χρησιμοποιήθηκε για να υμνήσει τη διασκέδαση και τον έρωτα, να επαινέσει τον καλύτερο χορευτή, να τραγουδήσει τα ηρωικά κατορθώματα των μαχητών του Τρωικού Πολέμου σε δακτυλικό εξάμετρο.

Επιδόθηκαν αμέσως οι Ελληνες στην τέχνη των λέξεων μεταφέροντας εικόνες της καθημερινής ζωής και εκφράζοντας σκέψεις και συναισθήματα.