Brain drain και ελληνική δημόσια διοίκηση

Τα προηγούμενα χρόνια της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων πολλά ικανά στελέχη του δημόσιου τομέα βρήκαν διέξοδο από την οικονομική ανέχεια και την κρίση στα ευρωπαϊκά όργανα. Πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι έδωσαν εξετάσεις για να περάσουν ως μόνιμοι υπάλληλοι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αρκετοί τα κατάφεραν, ενώ μια άλλη κατηγορία υπαλλήλων επίλεξαν τον θεσμό του εθνικού εμπειρογνώμονα. Οι εθνικοί εμπειρογνώμονες αποσπώνται από τις υπηρεσίες τους στα ευρωπαϊκά όργανα για μέγιστη περίοδο έξι ετών και επιλέγονται από τις υπηρεσίες της ΕΕ με καθαρά αξιοκρατικά κριτήρια με βάση τις γνώσεις, την εμπειρία και τις σπουδές τους.

Η Ελλάδα διαθέτει έναν πολύ σημαντικό αριθμό εθνικών εμπειρογνωμόνων δείγμα της ποιότητας και ικανότητας των στελεχών της, κατατάσσοντας την ως τρίτη δύναμη μετά από Γερμανία και Γαλλία! Τούτο το ανθρώπινο κεφάλαιο έχει ήδη αποκτήσει σημαντική εργασιακή εμπειρία και γνώση για το πώς να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά χρηματοδοτικά εργαλεία, ενώ διαθέτει και καινοτόμες ιδέες για το ποιοι τομείς θα μπορούν να εκτοξεύσουν παραγωγικά την ελληνική οικονομία. Επιπρόσθετα διαθέτει σημαντική εμπειρία στο πώς λειτουργούν οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων της ΕΕ.

Η Ελλάδα διαθέτει πολλούς έλληνες υπαλλήλους που εργάζονται στα όργανα οι οποίοι είναι πολύ κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων και θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων αλλά και στην καλύτερη οργάνωση και αναβάθμιση του ελληνικού δημόσιου τομέα. Οταν, μάλιστα, υπάρχουν χώρες της ΕΕ που είναι έτοιμες να επενδύσουν σημαντικά ποσά προκειμένου να στελεχώσουν τα ευρωπαϊκά όργανα με υπαλλήλους τους γιατί τη δεδομένη στιγμή δεν υπάρχουν, καταλαβαίνει κανείς σε τι σημαντικό και στρατηγικό πλεονέκτημα βρίσκεται η Ελλάδα που διαθέτει όλους αυτούς τους υπαλλήλους στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.

Και αν για τους μόνιμους πλέον υπαλλήλους της ΕΕ η δυνατότητα να μεταλαμπαδεύσουν τις γνώσεις τους πρέπει να γίνει με συντονισμένο και δομικό τρόπο μέσω της ΕΕ, οι εθνικοί εμπειρογνώμονες μετά την πάροδο της θητείας τους στην ΕΕ, επιστρέφουν στην ελληνική δημόσια διοίκηση και είναι έτοιμοι να μεταδώσουν στους συναδέλφους τους την εμπειρία αλλά και τον τρόπο αποτελεσματικής λειτουργίας της ευρωπαϊκής διοίκησης.

Αυτή η επιστροφή όμως δεν είναι τις περισσότερες φορές δομημένη και ομαλή. Οι συνάδελφοι που επιστρέφουν στις υπηρεσίες τους αντί να αξιοποιηθούν από την εκάστοτε ηγεσία, «ξεχνιούνται» και πολλές φορές θεωρούνται και ξένο σώμα λόγω του γεγονότος ότι λείπουν αρκετά χρόνια. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει το κίνητρο από μεριά τους να επιστρέψουν, με συνέπεια η ελληνική δημόσια διοίκηση να χάνει ένα πολύτιμο και ικανό ανθρώπινο δυναμικό.

Απαιτείται σημαντικός σχεδιασμός και συντονισμός σε κεντρικό επίπεδο έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες και να δοθούν τα κίνητρα για να επιστρέψουν αυτά τα στελέχη του Δημοσίου. Τα κίνητρα δεν μπορεί να είναι μόνο οικονομικά αλλά κυρίως υπηρεσιακά και θα πρέπει να εστιάζουν στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των στελεχών από την ελληνική δημόσια διοίκηση.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, πρόεδρος των Ελλήνων Εθνικών Εμπειρογνωμόνων