Φέτα και ελαιόλαδο κατακτούν τις ξένες αγορές

Aποτελούν τα πλέον αναγνωρίσιμα ελληνικά προϊόντα στο εξωτερικό και παρουσίασαν σημαντική αύξηση στις εξαγωγές τους τη χρονιά που πέρασε. Το ελαιόλαδο και η φέτα σημείωσαν υψηλά 6ετίας ενισχύοντας τη θέση στις ξένες αγορές παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Οι ευνοϊκές συνθήκες για την ελληνική παραγωγή ελαιολάδου το 2022 (σε συνδυασμό με προβλήματα ξηρασίας που έπληξαν την παραγωγή στις υπόλοιπες ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου) οδήγησαν σε ισχυρή διεθνή ζήτηση για το ελληνικό ελαιόλαδο. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα πέτυχε υψηλό 20ετίας σε όγκους εξαγωγών με αύξηση 157% σε σχέση με το 2021, διπλασιάζοντας το μερίδιό της στην παγκόσμια παραγωγή (σε 13% από 7%) και παράλληλα ενισχύοντας τις τιμές της κατά 37%.

Χωρίς τυποποίηση. Σύμφωνα με μελέτη της Εθνικής Τράπεζας με θέμα «Παραδοσιακό ελαιόλαδο και “πράσινη” τεχνολογία: οι δύο όψεις της ανόδου των ελληνικών εξαγωγών», εκτός από την τρέχουσα θετική συγκυρία και εμβαθύνοντας στα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των εξαγωγών του ελαιολάδου, μπορεί να διαπιστώσει κανείς τα σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης που μπορούν να υπάρξουν εφόσον επιτευχθεί η κατάλληλη στρατηγική τοποθέτηση του προϊόντος στα ράφια των αγορών άλλων χωρών. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 70% των ελληνικών εξαγωγών ελαιολάδου κατευθύνεται στην Ιταλία και την Ισπανία, με τιμή η οποία είναι κατά 25% χαμηλότερη από εκείνη που απολαμβάνουν οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις στις υπόλοιπες χώρες προορισμού. Και αυτό συμβαίνει γιατί στις χώρες αυτές το ελληνικό ελαιόλαδο δεν εξάγεται τυποποιημένο αλλά σε χύμα μορφή. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα στο σύνολο των εξαγωγών μόλις το 30% του ελαιολάδου είναι τυποποιημένο, όταν στην Ισπανία είναι το 70% και στην Ιταλία το 100%, γεγονός το οποίο λειτουργεί ανασταλτικά για την προώθησή του ως επώνυμου προϊόντος στο εξωτερικό. Αντί αυτού, το ελληνικό ελαιόλαδο εξάγεται κυρίως στην Ιταλία και την Ισπανία, αναμειγνύεται με (συνήθως χαμηλότερης ποιότητας) ελαιόλαδο και προωθείται στη διεθνή αγορά ως επώνυμο τοπικό προϊόν. Αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής είναι η χώρα να χάνει υπεραξία της τάξης των 1,3 ευρώ ανά κιλό, που αντιστοιχούν σε περίπου 0,2 δισ. ευρώ ετησίως.

Το «λευκό διαμάντι». Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές φέτας σημείωσαν ρεκόρ το 2022, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φτάνοντας σε αξία τα 605 εκατομμύρια ευρώ έναντι 388 εκατομμυρίων το 2019. Το «λευκό διαμάντι» των ελληνικών τυριών, η φέτα, με προέλευση που πηγαίνει στα βάθη της Ιστορίας, συγκαταλέγεται στα παλαιότερα τυριά στον κόσμο. Η ετήσια παραγωγή της υπολογίζεται στους 120.000-130.000 τόνους, εκ των οποίων περίπου 1/3 εξάγεται στο εξωτερικό. Συνολικά, κατέχει μερίδιο άνω του 80% στις εξαγωγές του συνόλου των ελληνικών τυριών, ενώ τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει συνεχή άνοδο, με κύριο αποδέκτη τα κράτη – μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, παρότι έχει καταχωριστεί ως προϊόν ΠΟΠ από το 2002 από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, βρίσκεται εδώ και πολλά χρόνια στο επίκεντρο των διεκδικήσεων από άλλες χώρες που θέλουν να αποκτήσουν δικαίωμα στην παραγωγή του, κυκλοφορώντας μάλιστα αρκετές απομιμήσεις σε διάφορες χώρες εκτός αλλά και εντός ΕΕ. Οι άνθρωποι του κλάδου παραδέχονται ότι υπάρχει έντονος ανταγωνισμός εκτός συνόρων, με μεγάλο ανταγωνιστή το λευκό τυρί που μπορεί να μην έχει καμία σχέση με την ελληνική φέτα, όμως λόγω τιμής στον καιρό της ακρίβειας «κλέβει» εν δυνάμει καταναλωτές, με πολλές ξένες βιομηχανίες να ονομάζουν τα προϊόντα τους «Greek style feta» ή να τους δίνουν ελληνοπρεπή ονόματα, προκαλώντας σύγχυση στο καταναλωτικό κοινό.