Το ευρωπαϊκό σχέδιο στην εποχή της δυστοπίας

Η άνοιξη της αισιοδοξίας έχει συνδεθεί και με την εποχή της ευρωπαϊκής αισιοδοξίας και ελπίδας. Μετά το τέλος του καταστροφικού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Μάιο του 1945, πέντε χρόνια αργότερα, τον Μάιο του 1950, θα μπουν τα θεμέλια του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Το ζητούμενο ήταν να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια διαρκή ειρήνη μεταξύ των χθεσινών εχθρών. Η ουσία του προβλήματος βρισκόταν στη σχέση μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.

Η ιστορική Διακήρυξη Σουμάν της 9^ης Μαΐου 1950 υπογράμμιζε μεταξύ άλλων πως «η παγκόσμια ειρήνη δεν μπορεί να διαφυλαχθεί αν δεν αναληφθούν δημιουργικές προσπάθειες ανάλογες των κινδύνων που την απειλούν».

Εβλεπε το ευρωπαϊκό σχέδιο να οικοδομείται μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που θα δημιουργούσαν μια πραγματική αλληλεγγύη. Η συνένωση των ευρωπαϊκών εθνών απαιτούσε την εξάλειψη της μακραίωνης διαμάχης μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Η δράση θα αφορούσε κατά πρώτο λόγο τη Γαλλία και τη Γερμανία και την από κοινού εκμετάλλευση των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα της Γαλλίας και της Γερμανίας και τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής οργάνωσης, στην οποία θα μπορούσαν να συμμετέχουν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη υπό τον συντονισμό μιας Ανώτατης Αρχής.

Η από κοινού διαχείριση της παραγωγής άνθρακα και χάλυβα θα εξασφάλιζε την εγκαθίδρυση κοινών βάσεων οικονομικής ανάπτυξης, πρώτο στάδιο μιας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας, και θα άλλαζε στη συνέχεια το πεπρωμένο αυτών των περιοχών που επί πολλά χρόνια αφιερώθηκαν στην κατασκευή όπλων για πολέμους των οποίων υπήρξαν πάντα τα πρώτα θύματα, υπογράμμιζε η Διακήρυξη Σουμάν που θα οδηγήσει στην ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα τον Απρίλιο του 1951.

Σήμερα συμπληρώνονται 72 χρόνια από την ιστορική ημέρα της 18ης Απριλίου 1951, όταν  έξι χώρες (Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία) υπογράφουν τη Συνθήκη των Παρισίων για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Εξι ευρωπαϊκά κράτη θα ξεκινήσουν μια εντελώς νέα μορφή διεθνούς συνεργασίας που θα στηρίζεται στη συνεκμετάλλευση του άνθρακα και του χάλυβα και θα εξασφαλίζει ειρήνη και ευημερία στα κράτη – μέλη της πρώτης Κοινότητας.

Με αφορμή ημερομηνίες – ορόσημα, όπως η 18^ηΑπριλίου του 1951, πρέπει να θυμόμαστε τις φρικαλεότητες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και να αναλογιζόμαστε αυτά που ακολούθησαν στη δεκαετία του 1950, όταν πρωταγωνίστησε μια γενιά που πίστευε ότι πάνω στα ερείπια και στις στάχτες του πολέμου μπορούσε να οικοδομηθεί μια καλύτερη Ευρώπη που θα ενέπνεε όλο τον κόσμο.

Σήμερα στην εποχή της δυστοπίας που έφερε η υγειονομική κρίση της πανδημίας και ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, περισσότερο από κάθε άλλη φορά χρειαζόμαστε τα διδάγματα εκείνης της δεκαετίας. Με αλληλεγγύη και σεβασμό στις αξίες της ενωμένης Ευρώπης μπορούμε να βγούμε πιο δυνατοί γιατί οι ευρωπαίοι πολίτες χρειάζονται μια νέα φιλόδοξη ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να πάει με καλύτερη συνοχή και περισσότερη αλληλεγγύη για να φτάσει στην απαραίτητη κυριαρχία.

Οσο για τη χώρα μας, μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της ευρωζώνης (ευτυχώς) και του ΝΑΤΟ, αποτελεί σήμερα εγγυητή της ειρήνης, της ασφάλειας και της συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Είναι ένας εξαιρετικά αξιόπιστος σύμμαχος και εταίρος, πόλος σταθερότητας και συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οταν παραμένει συγκεντρωμένη στην ευρωπαϊκή στρατηγική επιλογή της, έχει μόνο επιτυχίες. Οπως συνέβη πριν από είκοσι χρόνια, στις 16.4.2003, όταν στο πλαίσιο της 4ης ελληνικής προεδρίας στο Συμβούλιο της ΕΕ υπεγράφη στη Στοά Αττάλου η Πράξη Προσχώρησης των δέκα χωρών, μεταξύ των οποίων και της Κύπρου – κορυφαία επιτυχία της κυβέρνησης Σημίτη.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών Πανεπιστημίου Αιγαίου