Πάσχα στην Καραϊβική

Τη Μεγάλη Παρασκευή εκείνης της χρονιάς – ήταν Απρίλης – το φορτηγό «North Duchess» της εταιρείας Παπαδάκη ήταν έτοιμο να σαλπάρει από το Πουέρτο Μπάριος, λιμάνι της Γουατεμάλας στον Ατλαντικό. Στ’ αμπάρια του είχαν φορτωθεί μπανάνες με προορισμό το Λίβερπουλ και το ταξίδι θα ήταν μεγάλο. Το απόγευμα, γύρω στις έξι, αφού φάγαμε τα σαρακοστιανά που είχε ετοιμάσει ο μάγειρας, βάλαμε τα καλά μας και βγήκαμε στην πόλη. Το λιμάνι είχε κίνηση, το καράβι μας ήταν δεμένο δίπλα σε άλλα με αγγλική, νορβηγική και σοβιετική σημαία.

Κανονικά, θα σαλπάραμε το απόγευμα της ίδιας μέρας, αλλά ήρθε τηλεγράφημα από τα γραφεία του Πειραιά με την εντολή το καράβι να μείνει μέχρι το επόμενο πρωί για να φορτώσει διακόσιους τόνους μπανάνες ακόμα, ώστε η εταιρεία να εισπράξει μεγαλύτερο ναύλο. Βγήκαμε, λοιπόν, έξω και μερικοί πήγαμε στο χαρτοπωλείο, όπου αγοράσαμε καρτ ποστάλ και φακέλους, μετά περάσαμε από το ταχυδρομείο και τις ταχυδρομήσαμε. Μαζί μας ήταν κι ο Γιαννάκης, ο καθαριστής της μηχανής. Το βράδυ τέσσερις φίλοι, εγώ, ο Γιαννάκης, ο Παναγιώτης ο λιπαντής κι ο Χρίστος ο ναύτης, τραβήξαμε για την πλατεία. Εκεί βρισκόταν το ψιλικατζίδικο, όπου εργαζόταν η Αμάντα, το κορίτσι του Γιαννάκη. Εκείνη έλειπε κι εκείνος στενοχωρήθηκε, η πίκρα σκίασε το βλέμμα του – την είχε αποχαιρετήσει την προηγούμενη μέρα -, στο μπράτσο του είχε κεντήσει τατουάζ με τ’ όνομά της και μια γοργόνα.

Λίγες μέρες προτού φθάσουμε στο λιμάνι – το καράβι έπλεε ανοιχτά της Τζαμάικας -, είχε συμβεί ένα άσχημο περιστατικό, κάποιος μπήκε στην καμπίνα του Γιαννάκη την ώρα που βρισκόταν στο μηχανοστάσιο, και του έκλεψε μερικά δολάρια, το Seiko ρολόι του κι έναν χρυσό σταυρό, δώρο της μητέρας του. Το περιστατικό της κλοπής δεν το κατήγγειλε, ίσως επειδή γνώριζε τον δράστη και δεν ήθελε να τον εκθέσει. Ο καπετάνιος έκανε ανακρίσεις, μα κανένας δεν ομολόγησε. Υποψιαζόμαστε όμως πως κλέφτης ήταν ο Βαγγέλης το τζόβενο, ένας εριστικός τύπος που έκανε παρέα με τον Γιαννάκη και είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη του. Ομως δεν είχαμε αποδείξεις για την κλοπή και δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα, απλώς προσέχαμε μην την πάθουμε κι εμείς.

Εγώ με τον Παναγιώτη ξεκινήσαμε από την πλατεία για το μπαρ «Μόντε Κάρλο» να πιούμε μπίρες και να χορέψουμε κούμπια, ενώ ο Γιαννάκης με τον Χρίστο πήγαν σε άλλο μπαρ. Αργότερα, ήρθαν να μας βρουν και άρχισαν να κερνάνε κούβα λίμπρε (κόκα κόλα με ρούμι) τα κορίτσια του μαγαζιού. Ομως είχαν πιει πολύ, ήταν φανερό, ο ένας βαστούσε τον άλλον. Γύρω στη μία μετά τα μεσάνυχτα, σηκώθηκαν να φύγουν, ενώ εμείς συνεχίζαμε τους χαριεντισμούς με τα κορίτσια. Υστερα από λίγα λεπτά, μπήκε φουριόζος ένας από το πλήρωμα και μας πληροφόρησε πως κάποιο αυτοκίνητο χτύπησε τον Γιαννάκη. Πηγαίνοντας προς το νοσοκομείο, όπου τον μετέφεραν, περάσαμε από το σημείο του δυστυχήματος, εκεί είδαμε αίματα και δυο σπασμένα δόντια. Οπως μάθαμε, ο Γιαννάκης με τον Χρίστο βάδιζαν στην αριστερή πλευρά του δρόμου τρεκλίζοντας από το πολύ ποτό∙ ξαφνικά ένα αυτοκίνητο που έτρεχε πολύ έπεσε πάνω τους κι ο Γιαννάκης εκτινάχτηκε κι έπεσε σ’ ένα άδειο οικόπεδο. Ο οδηγός του αυτοκινήτου εξαφανίστηκε – σίγουρα ήταν κι εκείνος μεθυσμένος -, και άφησε αβοήθητα τα παιδιά. Οι μάρτυρες ειδοποίησαν την αστυνομία, πήγε ένα νοσοκομειακό και ο τραυματισμένος Γιαννάκης κατέληξε στο νοσοκομείο, όπου άφησε την τελευταία του πνοή.

Εκείνο το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής ήταν βαρύ και πένθιμο, αξιωματικοί και πλήρωμα ξενυχτήσαμε, άλλοι στο νοσοκομείο και άλλοι στο καράβι. Ημασταν συγκλονισμένοι, δεν μας κόλλαγε ύπνος. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, ο καπετάνιος έδωσε εντολή στον ασυρματιστή να στείλει τηλεγράφημα στην εταιρεία στον Πειραιά για να την ενημερώσει για το συμβάν. Οταν ανέτειλε ο ήλιος, ο λοστρόμος ύψωσε μεσίστια την ελληνική σημαία στην πρύμη του πλοίου σε ένδειξη πένθους.

Ολη μέρα σκεφτόμουν – ακόμα το σκέφτομαι -, πως ο Γιαννάκης ήταν πολύ άτυχος, τον έδερνε η γκαντεμιά. Αν το καράβι αναχωρούσε την προκαθορισμένη ώρα, δεν θα είχαμε βγει βόλτα στο λιμάνι, οπότε δεν θα έπινε και τελικά δεν θα τον σκότωνε το άγνωστο αυτοκίνητο. Νομίζω πως είχε πιει υπερβολικά εξαιτίας της απουσίας της Αμάντας από το ψιλικατζίδικο – την είχε καψουρευτεί.

Κατά το μεσημεράκι, ανέβηκε στο καράβι ένας άνθρωπος του ατζέντη και συζήτησε με τον καπετάνιο για το βαλσάμωμα του κορμιού του Γιαννάκη, ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα κατά τη μεταφορά του στην Ελλάδα. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου το «North Duchess» άφησε τη Γουατεμάλα. Οι μηχανικοί, ο πρώτος, ο δεύτερος, οι δύο τρίτοι (εγώ κι ο συνάδελφός μου), βρισκόμαστε στο μηχανοστάσιο, λυπημένοι κι αμίλητοι. Οταν τελείωσα τη βάρδια μου, ανέβηκα στη δεσπέντζα κι έφτιαξα καφέ, έπειτα ξάπλωσα στο κρεβάτι μου κι άνοιξα το Μόμπι Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ. Διάβασα λίγες σελίδες και το παράτησα, οι λέξεις χοροπηδούσαν μπροστά στα μάτια μου κι ήταν αδύνατο να συγκεντρωθώ.

Ξημέρωνε μια λαμπρή, ηλιόλουστη μέρα, αλλά η θάλασσα της Καραϊβικής ήταν άγρια, το καράβι μποτζάριζε. Επρεπε να γιορτάσουμε το Πάσχα με χαρές και τραγούδια, μα δεν είχαμε διάθεση, ο καθένας είχε κλειστεί στον εαυτό του. Μην αντέχοντας την απομόνωση της καμπίνας μου, το πρωί βγήκα στο κατάστρωμα, κάθισα σε μια πίντα κι αγνάντευα το φουρτουνιασμένο πέλαγος. Γλάροι εφορμούσαν στο νερό για ν’ αρπάξουν κανένα ψάρι ή τ’ αποφάγια από τα διερχόμενα καράβια. Το μεσημέρι μαζευτήκαμε στις δύο τραπεζαρίες, των αξιωματικών και του πληρώματος. Ο μάγειρας κι ο βοηθός του ετοίμασαν αρνάκι και πατάτες στο φούρνο, κόκκινα αβγά, τσουρέκια, κουλουράκια. Ωστόσο, στο γιορτινό τραπέζι επικρατούσε νεκρική σιγή, με το ζόρι φάγαμε τη μερίδα μας και ήπιαμε την μπίρα μας. Με κρύα καρδιά ευχηθήκαμε ο ένας στον άλλο «Χριστός Ανέστη», τσουγκρίσαμε τα κόκκινα αβγά κι ο καθένας γύρισε στην καμπίνα του.

Το απόγευμα, κι ενώ η φουρτούνα δεν είχε ακόμα κοπάσει, μαζευτήκαμε σιωπηλοί στο καπνιστήριο, όπου το καμαρωτάκι είχε στολίσει τους μπουλμέδες με σερπαντίνες για να φτιάξει ατμόσφαιρα. Εκεί, ο ασυρματιστής έσπασε τη σιωπή κι άρχισε να απαγγέλει ποιήματα του Νίκου Καββαδία. Πρώτο ήταν το «Θεσσαλονίκη»:

Εχτός από τη μάνα σου κανείς δε σε θυμάται

χαμού.

Επειτα οι παλιοί είπανε ιστορίες για τα λιμάνια που πήγανε, για τα κορίτσια που γνωρίσανε. Κάθε λιμάνι και κορίτσι, κάθε λιμάνι και θλίψη. Στο τέλος κάποιος έφερε ένα πικάπ κι έβαλε ελληνικούς δίσκους – η Συννεφιασμένη Κυριακή ακούστηκε και ξανακούστηκε. Η βουβαμάρα είχε σπάσει, ξαναβρήκαμε τον εαυτό μας, όχι όμως και το κέφι μας – αυτό ήταν αδύνατο.

Υστερα από είκοσι μέρες ταξίδι φθάσαμε στο Λίβερπουλ. Το καράβι έδεσε στον ντόκο, δίπλα σε πλοία με αγγλική, νορβηγική και σοβιετική σημαία. Οι γερανοί του λιμανιού πιάσανε δουλειά και άρχισε η εκφόρτωση του φορτίου με τις μπανάνες. Οι άντρες του πληρώματος βάλανε τα καλά τους και βγήκανε εξόδου. Εγώ είχα ζητήσει την απόλυσή μου και με τη βαλίτσα στο χέρι πήρα το τρένο για το Λονδίνο. Από εκεί επιβιβάστηκα σε ένα αεροσκάφος της Ολυμπιακής με προορισμό την Αθήνα.

Το μπάρκο εκείνο ήταν από τα χειρότερα της ζωής μου και το συγκεκριμένο Πάσχα το πιο θλιβερό απ’ όλα. Οταν το φέρνω στο μυαλό μου μαζί με το πρόσωπο του Γιαννάκη και τη σκιά στο βλέμμα του το βράδυ που δεν είδε την Αμάντα, με πλημμυρίζει οδυνηρή μελαγχολία.

Ο Φ. Φιλίππου είναι συγγραφέας και κριτικός. Τελευταίο βιβλίο του είναι το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ο κήπος με τις φράουλες» (Πατάκης, 2020)