Η πρόκληση του παραγωγικού μοντέλου και η μεσαία τάξη

Κάθε εκλογική αναμέτρηση αναδεικνύει τα βασικά διακυβεύματα της εποχής, ενώ συγχρόνως προσπαθεί να απαντήσει στις προκλήσεις της συγκυρίας. Στο πλαίσιο αυτό το κρισιμότερο και θεμελιώδες διακύβευμα των προσεχών εκλογών της 21^ης Μαΐου σχετίζεται με το «ζητούμενο» αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας. Βασικό επίδικο θα είναι η ανάδειξη και ο καθορισμός ενός οδικού χάρτη που θα οδηγήσει στη συγκρότηση ενός εναλλακτικού αναπτυξιακού προτύπου. Ενός προτύπου που θα αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και κεκτημένα της ελληνικής κοινωνίας και θα στέκεται έμπρακτα απέναντι στα όρια και στα αδιέξοδα του υπάρχοντος μοντέλου. Αδιέξοδα που προβάλλουν εντονότερα στη σημερινή συγκυρία που εκδιπλώνονται αλληλοτροφοδοτούμενες οι πολλαπλές κρίσεις: χρηματοπιστωτική, υγειονομική, ενεργειακή, διατροφική, χρέους, ακρίβειας, πληθωρισμού.

Σημαντική διάσταση των απαντήσεων που θα προταθούν στα παραπάνω, θα πρέπει να είναι η δημιουργική συμπερίληψη της πολύπαθης μεσαίας τάξης. Και τούτο διότι είναι κοινό μυστικό ότι παρά τις διαπιστώσεις και την επίκληση σε αυτήν, η μεσαία τάξη συχνά αντιμετωπίζεται ως βαρίδι ή εμπόδιο στην αναπτυξιακή διαδικασία. Ωστόσο, η τελευταία εμπειρία της απρόσμενης σχετικής ανθεκτικότητας των μεσαίων στρωμάτων στη διάρκεια των κρίσεων, ανέδειξε τη σημασία των κεκτημένων και γενικότερα των συγκριτικών πλεονεκτημάτων αυτών των στρωμάτων. Αντιπροσωπεύουν μεγάλο τμήμα της απασχόλησης, διαθέτουν ευελιξία, ευρηματικότητα και δημιουργικότητα ενώ ενσωματώνουν σταδιακά τις τεχνολογικές αλλαγές.

Επομένως, η μη δημιουργική ένταξή τους σε αυτήν τη προοπτική, είναι πιθανόν, όπως έχει κατά καιρούς συμβεί ιστορικά, να ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου σε αντιδημοκρατικά πολιτικά ενδεχόμενα. Είναι γνωστό σύμφωνα με τη μελέτη της εκλογικής της συμπεριφοράς ότι η ανασφαλής μικροαστική τάξη, έχοντας απόλυτη ανάγκη από κοινωνική σταθερότητα και σταθερές οικονομικές συνθήκες, όταν η εξέλιξη των οικονομικού συσχετισμού την οδήγησε σε συρρίκνωση, στράφηκε στην Ακροδεξιά.

Σε κάθε περίπτωση τόσο η παραδοσιακή όσο και κυρίως η νέα μεσαία τάξη αποτελούν το «κλειδί» των εκλογών αφού οι μετατοπίσεις αυτών των στρωμάτων υποδηλώνουν αξιοσημείωτες μεταβολές στην εκλογική δυναμική.