Η αυτοπροστασία της δημοκρατίας

Δεν χωράει αμφιβολία ότι ο Κασιδιάρης, καταδικασμένος για την ένταξή του στην εγκληματική συμμορία της Χρυσής Αυγής, που εκτίει ποινή, είναι εχθρός και της δημοκρατίας και της ανοιχτής κοινωνίας. Οι ιδέες του είναι αδιαμφισβήτητα ακραίες και η δραστηριότητά του, στην προσπάθεια επιβολής τους, οδήγησε σε ρατσιστικού χαρακτήρα εγκλήματα. Στις περασμένες εκλογές, το πολιτικό μόρφωμα στο οποίο συμμετείχε, πριν καταδικαστεί από τη Δικαιοσύνη ως εγκληματική συμμορία, είχε αποδοκιμαστεί από τον ελληνικό λαό. Στις δημοκρατίες, αυτός θα έπρεπε να είναι ο στόχος: η περιθωριοποίηση και η δημοκρατική απαξίωση ακραίων κομμάτων, η εξαφάνισή τους, η πολιτική και ηθική εκμηδένισή τους.

Η κυβέρνηση πήρε μεγάλο ρίσκο φέρνοντας ένα νόμο που επέβαλε απαγόρευση σε ένα πολιτικό κόμμα, ακόμα κι αν το κόμμα αυτό αντιστρατεύεται τη δημοκρατία. Κατά τη γνώμη μου (διαμορφωμένη από φιλελεύθερες ιδέες) ο Κασιδιάρης και στην τωρινή συγκυρία έπρεπε να αντιμετωπιστεί στα ίσα: να διεκδικηθεί η πολιτική αποδοκιμασία του, η εκλογική του συντριβή.

Η στάση αυτή ήταν εύλογη για έναν που, επί χρόνια, στην ουσία βρέθηκε στους κύκλους του καθηγητή Σταύρου Τσακυράκη, πρωτίστως ενός μοραλιστή της πολιτικής σκέψης και δράσης. Το ηθικό, το πολιτικό και το νομικό πλαίσιο αυτής της στάσης, άλλωστε, μου το ενίσχυσε ένα κατά τη γνώμη μου σημαντικό κείμενο του επίκουρου καθηγητή πολιτικής επιστήμης, Σωτήρη Βανδώρου («Ανεκτική ή μαχόμενη δημοκρατία; Σχόλιο στην τροπολογία για το κόμμα Κασιδιάρη», The Books’ Journal, τχ. 139, Φεβρουάριος 2023), που εξηγούσε πολύ αναλυτικά τις λύσεις της δημοκρατίας απέναντι σε αυτό το πρόβλημα.

Κατά τον Βανδώρο, ένα από τα προβλήματα του νόμου απαγόρευσης κομμάτων όπως αυτό του Κασιδιάρη είναι ότι «επαφίεται στην πολιτική κρίση δικαστών και μάλιστα υπό χρονική πίεση (εφόσον το διακύβευμα είναι η συμμετοχή στις εκλογές) να αποφανθούν εάν ένα κόμμα είναι αντιδημοκρατικό ή όχι. Αλλά αυτή η κρίση είναι χαρακτηριστικά δυσχερής και δεν υπάγεται καθόλου εύκολα σε αντικειμενικά κριτήρια…». Αυτό, μπορεί να οδηγήσει ευρύτερη μερίδα πολιτών να σκεφτούν «ότι το πολιτικό κατεστημένο αδυνατεί να αντιμετωπίσει με πολιτικά μέσα τους αντιπάλους του, οπότε καταχρηστικά κι αυθαίρετα χρησιμοποιεί τον νόμο και τους δικαστές για να τους πλήξει. Ετσι όμως είναι δυνατόν να αυξήσει τους οπαδούς του κόμματος με την προσχώρηση συμπαθούντων…».

Ο Βανδώρος είχε δίκιο, ωστόσο σήμερα βρισκόμαστε σε άλλο στάδιο. Η κυβέρνηση επέλεξε να αντιμετωπίσει τον Κασιδιάρη επιθετικά, με τον τρόπο της μαχόμενης δημοκρατίας. Ηταν λάθος της. Αλλ’ η εμφάνιση του πρώην αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κανελλόπουλου, ο οποίος προσπαθεί να ακυρώσει το γράμμα του νόμου, έκανε υποχρεωτικό το επόμενο βήμα: να γίνει σαφές ότι ο νόμος πρέπει να διασφαλίσει με σιγουριά την εφαρμογή του. Με τη νέα κυβερνητική τροπολογία, που διευρύνει το σώμα των δικαστών οι οποίοι θα κρίνουν, αυτό επιτυγχάνεται. Η παρέμβαση αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου κατά της νέας τροπολογίας δεν είναι συνηθισμένη. Επειδή δεν είναι συνηθισμένο οι δικαστές να κρίνουν τους νόμους. Δουλειά τους είναι να τους εφαρμόζουν.

Η δημοκρατία, διά των θεσμών της, επέλεξε τη στάση της κατά του ακροδεξιού ριζοσπαστισμού. Ακόμα κι όσοι είχαν εκφράσει επιφυλάξεις ξέρουν ότι η εποχή του σκεπτικισμού σήμερα είναι ανεπίκαιρη. Επελέγη ως δημοκρατικό εργαλείο κατά του Κασιδιάρη ο κοινοβουλευτικός του αποκλεισμός. Για να αποφευχθούν περαιτέρω δυσάρεστες εκπλήξεις, είναι η ώρα της δημοκρατικής συσπείρωσης.

Τι συμβολίζει ο Αντώναρος

Η συμπερίληψη του Ευάγγελου Αντώναρου στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ είναι, πριν απ’ όλα, μια ακόμα επιλογή κόντρα στην ιδεολογική ταυτότητα του χώρου. Αλλά οι κανονικοί αριστεροί γνωρίζουν πια με τι έχουν να κάνουν, αυτοί που πολιτεύονται με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι απλοί κυνικοί λαϊκιστές στο κυνήγι της εξουσίας.
Ωστόσο, η προσχώρηση του Αντώναρου στο κλαμπ ΣΥΡΙΖΑ είναι κάτι παραπάνω από μια προσχώρηση σε ένα κόμμα ευκαιρίας: είναι η προσχώρηση ενός εκπροσώπου της λεγόμενης λαϊκής Δεξιάς (που σήμερα τείνει να περιθωριοποιηθεί στην υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη ΝΔ). Και δεν είναι ο μόνος. Μαζί με το τσοχατζοπουλικό ΠΑΣΟΚ και τους οπορτουνιστές του ίδιου χώρου, στον ΣΥΡΙΖΑ έχουν ενταχθεί πλέον κανονικά στελέχη της λαϊκής Δεξιάς: ο Αντώναρος είναι η τελευταία μεταγραφή στο κόμμα που στολίζουν αστέρια των ΑΝΕΛ (μεταξύ άλλων, η βασιλόφρων Κουντουρά και ο όψιμος επαναστάτης Παπαχριστόπουλος). Στο παρελθόν, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε πει κακό λόγο για τη διακυβέρνηση Κώστα Καραμανλή, έκανε Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Προκόπη Παυλόπουλο, διέθετε καραμανλικό σύμβουλο στρατηγικής και επικοινωνίας, ενώ είναι γνωστό το αντιμητσοτακικό μένος μερίδας του άλλοτε δεξιού Τύπου.
Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν και συνεχίζει να είναι αντιμεταρρυθμιστικό κόμμα. Και πάντα χρειάζεται ενίσχυση από πρόσωπα που συμβολίζουν την προσήλωση στο πελατειακό σύστημα.