Θα αλλάξει {LF}το πολιτικό μας DNA;

Οι αλλαγές στο DNA που προμηνύουν ένα διαφορετικό είδος χρειάζονται ολόκληρες γενιές για να φανούν. Συνήθως οι φορείς των νέων μεταλλάξεων δεν ξέρουν καν ότι τις κουβαλούν. Ούτε πως τις μεταβιβάζουν στους απογόνους τους. Ο,τι ισχύει για το γονιδίωμα των ζωντανών οργανισμών, βέβαια, δεν είναι απαραίτητα κανόνας για το πολιτικό ανάλογό του. Εκεί η παραμικρή μεταβολή γίνεται σχεδόν αμέσως αντιληπτή. Ενόψει της πρώτης φοράς που το εκλογικό σώμα θα κληθεί να ψηφίσει με απλή αναλογική, λοιπόν, ποιες αλλαγές στον έλικα του ελληνικού πολιτικού γενετικού υλικού – ή για να ακριβολογούμε, την πιθανότητα ποιων αλλαγών – διακρίνουν δημοσκόποι και πολιτικοί αναλυτές μελετώντας τις τωρινές μετρήσεις και συγκρίνοντάς τες με τα στοιχεία παλαιότερων;

Η πρώτη αλλαγή αφορά τη συνήθεια της πλειονότητας των ψηφοφόρων να επιλέγουν ανάμεσα σε δύο κόμματα εξουσίας. Οι περισσότεροι θεωρούν περίπου βέβαιο πως την επομένη του «πρώτου γύρου» θα επανέλθει ο λεγόμενος καχεκτικός δικομματισμός. Στις πρώτες έρευνες που έγιναν μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα αποτυπώθηκε μια αξιοσημείωτη αύξηση της δύναμης των μικρών αντισυστημικών κομμάτων. Το ΜέΡΑ25, το κόμμα Κασιδιάρη, ακόμη και η Ελληνική Λύση, είδαν τα ποσοστά τους να ανεβαίνουν τόσο ώστε να αμφισβητείται πια ανοιχτά η δυνατότητα του πρώτου κόμματος να πετύχει την αυτοδυναμία. Η ΝΔ κατέγραψε απώλειες, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατόρθωσε να καρπωθεί την κυβερνητική φθορά. Σήμερα, οι δύο μεγάλοι δείχνουν να ανακάμπτουν.

Και πάλι όμως, το άθροισμα της δύναμής τους κυμαίνεται – στα δημοσιευμένα γκάλοπ – από 57% έως 66% στην πρόθεση ψήφου με αναγωγή. Σύμφωνα με έμπειρο δημοσκόπο, «ο δικομματισμός βρίσκεται αυτή τη στιγμή κοντά στο 60% κι αυτό είναι πολύ μικρό ποσοστό για προεκλογική περίοδο».

Τα νούμερα του θυμίζουν εκείνα του 2015. Τότε, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ έγραψαν μαζί 64,15% τον Ιανουάριο και 63,55% τον Σεπτέμβριο. Φυσικά, είναι πολύ καλύτερα απ’ αυτά των διπλών εκλογών του 2012. Τον Μάιο εκείνης της χρονιάς είχαν συγκεντρώσει μόλις 35,63%. Τον Ιούνιο ανέβηκαν στο 56,55%. Πριν από 11 χρόνια ο ελληνικός δικομματισμός βρέθηκε στο ναδίρ του. Ωστόσο, το 2019 φάνηκε να επανακάμπτει, μια και άγγιξε το 71,38%. Το 1996, βέβαια, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ είχαν πάρει 79,61%. Και το ακόμη πιο μακρινό 1985, το εξωπραγματικό με βάση τα σημερινά δεδομένα, 86,67%.

Από τις τελευταίες εθνικές κάλπες κι έπειτα – μέχρι τις υποκλοπές, όπως επισημαίνει επαγγελματίας των μετρήσεων – οι αναλυτές περιέγραφαν το δικομματικό μοντέλο ως «δικομματισμό του ενάμισι κόμματος». Χρησιμοποιούσαν τη συγκεκριμένη ορολογία επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανιζόταν στάσιμος και η ψαλίδα με τη ΝΔ ήταν για καιρό διψήφια. «Πλέον, ειδικά μετά τα Τέμπη, δεν μιλάμε για κάτι τέτοιο. Η διαφορά μεταξύ τους είναι μικρή», σημειώνει η ίδια πηγή.

Η δεύτερη αλλαγή ανιχνεύεται στις απαντήσεις που δίνουν τα δείγματα όταν ερωτώνται αν προτιμούν μια αυτοδύναμη κυβέρνηση ή μια συνεργασίας. «Μέχρι το 2012, παρότι εκλέγονταν ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις, στα γκάλοπ οι πολίτες τάσσονταν υπέρ των κυβερνητικών συνασπισμών», αναφέρει μια πηγή με μεγάλο αρχείο ερευνών. Η τάση εξηγείτο ως μια επί της αρχής υποστήριξη των πολιτικών συναινέσεων. «Από το 2012 κι έπειτα, όμως, όταν η κοινή γνώμη άρχισε να αποκτά εμπειρία μιας τέτοιου είδους διακυβέρνησης, τα εν λόγω ποσοστά ξεκίνησαν να πέφτουν. Μεταξύ 2019 και 2021 η ιδέα των μονοκομματικών κυβερνήσεων ήταν πολύ ισχυρή».

Μια διαφάνεια της Metron Analysis είναι κατατοπιστική. Από τον Νοέμβριο του 2022 μέχρι και τον Φεβρουάριο του 2023 όσοι επιθυμούσαν αυτοδύναμη κυβέρνηση ήταν 3% με 7% περισσότεροι. Στην πρώτη έρευνα του Μαρτίου, ωστόσο, τα νούμερα αναποδογύρισαν. Το 51% τάχθηκε υπέρ των συνεργατικών σχημάτων και το 46% υπέρ των αυτοδύναμων. Η μεταβολή ερμηνεύτηκε ως έλλειψη εμπιστοσύνης στο κομματικό σύστημα αλλά και σαν αίτημα για ένα αντίβαρο στον ισχυρό πρωθυπουργό. Στη δεύτερη, δύο εβδομάδες αργότερα, το 51% έγινε 49% και το 46%, 48%.

Ενας γνωστός πολιτικός αναλυτής, διακινδυνεύοντας μια πρόβλεψη, εκτιμά ότι «τα ποσοστά θα ισορροπήσουν. Θα φτάσουμε, δηλαδή, στα μισά – μισά περίπου». Θεωρεί εξαιρετικά πιθανό να καταγράφεται από εδώ και πέρα ένας διχασμός των ψηφοφόρων. «Τώρα η απάντηση στο ερώτημα ταυτίζεται με την κομματική τοποθέτηση. Οι ψηφοφόροι της ΝΔ θέλουν αυτοδυναμία, ενώ του ΣΥΡΙΖΑ κυβερνήσεις συνεργασίας. Ακολουθούν αμφότεροι την κομματική γραμμή». Του ΠΑΣΟΚ, πάλι, παραμένουν μυστήριο για τους δημοσκόπους. «Δεν φαίνεται να έχουν καταλήξει ακόμη».

Στην πρόσφατη δημοσκόπηση της Pulse, πάντως, φαίνεται πως οι απόψεις εξαρτώνται και από την ηλικία. Στους 17-29 ετών μόλις 30% θέλει αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Στους 30-44 το 29%. Οι 45-59 τις προτιμούν σε ποσοστό 42%, ενώ οι 60+ σε ποσοστό 58%.

Ολα τα παραπάνω τα παρατηρούν οι εκλογολόγοι με το μικροσκόπιο των δημοσκοπήσεων. Η χαρτογράφηση του πολιτικού μας DNA θα ολοκληρωθεί την επομένη των δεύτερων εκλογών, λένε.