Πώς ο Πούτιν έσωσε το ΝΑΤΟ

Οταν η Φινλανδία ξεπέρασε το τελευταίο εμπόδιο προς την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, την περασμένη εβδομάδα, πολλές μεγάλες δυτικές εφημερίδες έθαψαν την είδηση. Και εντούτοις, ο υπουργός Εξωτερικών Πέκα Χααβίστο δικαίως έκανε λόγο για «ιστορικές ημέρες» – το τέλος 75 χρόνων ουδετερότητας. Από αυτή την εβδομάδα, η Φινλανδία είναι και επισήμως μέλος του ΝΑΤΟ και η Σουηδία, ακόμα μία αιώνια ουδέτερη, θα ακολουθήσει σύντομα, άπαξ και σταματήσει να μπλοκάρει η Τουρκία την υποψηφιότητά της.

Γιατί να σπεύσουν αυτές οι δύο χώρες να ενταχθούν σε μία συμμαχία που ο γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, είχε χαρακτηρίσει «εγκεφαλικά νεκρή» πριν από μόλις τέσσερα χρόνια, και την οποία ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θεωρούσε «παρωχημένη» το 2017; Η σοφία του βρετανού συγγραφέα του 18ου αιώνα Σάμιουελ Τζόνσον προσφέρει εδώ μία ευρεία απάντηση: «Οταν ένας άνθρωπος ξέρει ότι θα τον απαγχονίσουν σε δύο εβδομάδες, το μυαλό του συγκεντρώνεται υπέροχα».

Υπάρχει όμως μία ακόμα πιο μεστή απάντηση σε αυτό το ερώτημα: ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο άνθρωπος που ήθελε να γίνει βασιλιάς της Ευρώπης προσέφερε στο ΝΑΤΟ νέο εγκέφαλο και νέους ορίζοντες ζωής.

Τι ειρωνεία! Ενα από τα πολλά προσχήματα που επικαλέστηκε ο Πούτιν για την εισβολή στην Ουκρανία ήταν η θέλησή του να σταματήσει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ μια για πάντα. Αντ’ αυτού, ωθώντας δύο ουδέτερες χώρες του Βορρά στη Συμμαχία, επέτυχε το αντίθετο. Το σημερινό ΝΑΤΟ έχει καλύτερη κατάσταση υγείας από ποτέ.

Το ΝΑΤΟ, βάλτε-βγάλτε την Ουγγαρία ή την Τουρκία, έχει καταλάβει το προφανές. Ο πόλεμος στο κατώφλι του δεν είναι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για μία πολύτιμη ευρωπαϊκή τάξη που απονομιμοποίησε την κατάκτηση. Το διακύβευμα δεν θα μπορούσε να είναι υψηλότερο. Οπως και τις ημέρες του Στάλιν, η επίθεση του Πούτιν επανέφερε το φάσμα της ρωσικής ηγεμονίας πάνω από την Ευρώπη. Ο Πούτιν θέλει μία πιστοποιημένη σφαίρα επιρροής, κατά προτίμηση μία παλινόρθωση της παλιάς σοβιετικής αυτοκρατορίας, τύπου επιστροφή στο μέλλον.

Αν ο πόλεμος στην Ουκρανία μετατραπεί σε ένα αιματοβαμμένο αδιέξοδο, οι φωνές που ζητούν συμβιβασμό – «δώστε στον Πούτιν μία διέξοδο» – θα γίνουν δυνατότερες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, τόσο στην Αριστερά όσο και στη Δεξιά. Είναι έτοιμη η Ευρώπη να μετατοπιστεί το στρατηγικό της μοντέλο προς την επιστροφή της πολιτικής ισχύος;

Ηδη, ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας έχει αποκαλύψει το τίμημα των τριών δεκαετιών ευρωπαϊκού αφοπλισμού. Η Συμμαχία έχει συρρικνώσει όχι μόνο τα αποθέματά της σε πυρομαχικά, αλλά και τις γραμμές παραγωγής όπλων της. Ο παρατεταμένος πόλεμος υψηλής έντασης έμοιαζε να είχε πια ξεπεραστεί. Ωστόσο, προς όποια κατεύθυνση και αν πάει αυτός ο πόλεμος, ενέχει ένα πολύτιμο μάθημα για τη Δύση: στοιβάξτε αρκετό εξοπλισμό και πυρομαχικά, επενδύστε στην κινητικότητα και εκπαιδεύστε τα στρατεύματά σας.

«Αν θέλουμε να εξασφαλίσουμε την ειρήνη, να προετοιμαζόμαστε για πόλεμο», δίδαξε ο Κλαούζεβιτς. Η αποτροπή είναι καλύτερη από το να αναγκάζεσαι να σταματήσεις μια επίθεση. Είναι επίσης και πολύ φτηνότερη.

Ο Γιόζεφ Γιόφε, μέλος του συντακτικού συμβουλίου της «Die Zeit», είναι συνεργάτης του Hoover Institution και καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών Johns Hopkins